SKĐS - Hơn 40 năm sau, những người lính vẫn băng rừng, vượt đá, lần theo ký ức và dấu tích chiến trường để tìm đồng đội.

Hơn 40 năm sau những trận chiến nơi biên cương phía Bắc, nhiều liệt sĩ vẫn chưa được trở về với quê hương, gia đình. Giữa núi đá, hang sâu và những điểm cao năm xưa, hành trình tìm kiếm đồng đội vẫn được tiếp nối từ dấu tích thực địa, tư liệu đến ký ức của cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử.

Loạt bài "Theo dấu chân đồng đội giữa chiến trường xưa" gồm 3 kỳ, ghi lại những nỗ lực tìm kiếm, khoanh vùng vị trí và quyết tâm "còn thông tin, còn tìm kiếm", với mong muốn sớm đưa các liệt sĩ còn nằm lại trở về.

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang được tăng cường lên 67 cán bộ, chiến sĩ.

Tại các điểm tìm kiếm, lực lượng được tổ chức thành nhiều tổ, nhiều mũi, kết hợp bộ đội thường trực và dân quân để tìm kiếm tại các hang, hốc, vách đá.

Mỗi ngày làm nhiệm vụ bắt đầu từ nơi đóng quân. Sau khi nghe phổ biến kế hoạch, xác định khu vực và kiểm tra quân tư trang, dụng cụ, các tổ lần lượt lên đường.

Từ chân núi, hành trình nhanh chóng trở nên khó khăn. Nhiều đoạn chỉ còn đường mòn xuyên rừng, dốc đá dựng đứng, cán bộ, chiến sĩ phải bám dây, vịn thân cây, dựng thang gỗ men theo vách núi. Dụng cụ, vật tư phục vụ một ngày tìm kiếm đều được vận chuyển bằng sức người.

Trong những năm chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, điểm cao 685 là một trong những khu vực hứng chịu bom đạn đặc biệt ác liệt. 

Hàng trăm nghìn quả đạn pháo trút xuống khiến địa hình bị biến dạng, nhiều khu vực bị bom cày, đạn xới. Hơn 40 năm sau, giữa những vách đá và cây rừng đã phủ xanh, vẫn còn những liệt sĩ chưa được tìm thấy.

Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang) cho biết, tại điểm cao 685 - nơi từng được gọi là "lò vôi thế kỷ" của mặt trận Vị Xuyên - công tác tìm kiếm gặp nhiều khó khăn. 

Nhiều liệt sĩ khi hy sinh không được chôn cất, qua hơn bốn thập kỷ, dưới tác động của thời gian và điều kiện địa hình, hài cốt có thể chỉ còn những phần rất nhỏ.

Trong khi đó, địa bàn tìm kiếm chủ yếu là núi đá, hang sâu, vách dốc. Khi trời mưa, đường trơn trượt, việc tiếp cận hiện trường càng khó khăn. Khối lượng đất đá phải đào bới rất lớn, trong khi phương tiện chủ yếu vẫn là cuốc, xẻng, xà beng và máy khoan đá.

Bởi vậy, mỗi ngày tìm kiếm là một cuộc chạy đua với thời gian giữa địa hình núi đá hiểm trở.

Theo Thượng tá Nguyễn Hữu Tiệp, mỗi cán bộ, chiến sĩ luôn xác định đây là nhiệm vụ thiêng liêng, là "mệnh lệnh từ trái tim". 

Từng ngày, từng giờ, họ kiên trì bám địa bàn, với mong muốn sớm tìm kiếm, quy tập và đưa các liệt sĩ trở về với quê hương, đồng đội.

Sau những giờ vượt núi, trước mắt những người lính là hàng nghìn hốc đá, gốc cây và những lớp đất đã bị thời gian phủ kín. Giữa không gian ấy, ký ức của những người từng trực tiếp chiến đấu trở thành một trong những nguồn chỉ dẫn quan trọng nhất, giúp lực lượng tìm kiếm xác định những nơi đồng đội có thể còn nằm lại.

* Mời độc giả đón đọc Kỳ 2 của loạt bài “Theo dấu chân đồng đội giữa chiến trường xưa” trên Báo điện tử Sức khỏe và Đời sống.