Thủ tướng Israel cương quyết xác định quyền tấn công phủ đầu đối với Iran vì vũ khí hạt nhân đang thành hình của xứ này là một mối đe dọa sinh tử đối với người Do Thái, trong khi Tổng thống Obama vẫn can ngăn, nói rằng hãy chờ các phương sách ngoại giao, kinh tế gây tác dụng đã. Nhìn trên khía cạnh gọi là “hòa hay chiến” thì tưởng như mâu thuẫn, nhưng trước câu hỏi này hai bên cũng không đối chọi lẫn nhau, mà chỉ có những khác biệt về thời gian hay thời cơ mà thôi.
Phải chăng đã có mâu thuẫn về hòa hay chiến? Bản hợp ca nhiều bè? Thực ra sau cuộc họp thượng đỉnh, hai phía đã gần nhau hơn tuy vẫn tuyên bố những điều khác biệt về giải pháp chính yếu cho vấn đề hạt nhân của Iran. Người ta lưu ý rằng, ông Obama nhấn mạnh ông không theo lập trường bao vây một nước Iran có vũ khí hạt nhân, mà phải giải quyết sao cho Iran không thể tiến hành vũ trang hạt nhân. Ông nói đó cũng là quyền lợi của nước Mỹ. Như vậy, điểm đồng thuận cốt yếu là ở chỗ cả Mỹ lẫn Israel đều xác định Iran không thể có vũ khí hạt nhân. Tổng thống Obama vẫn quả quyết rằng có thể dùng chiến tranh như biện pháp sau cùng vào lúc tối cần thiết. Điểm khác biệt quan trọng giữa Hoa Kỳ với Israel là ở chỗ “lúc nào là tối cần thiết”.
 Mỹ, Israel: Chủ hòa hay chủ chiến với Iran? |
Israel có vẻ như cho rằng thời điểm đó sắp tới rồi, hay đã là ngay lúc này, khi Iran đã làm ra được uranium 20% tinh chế, tức là đã đứng trước ngưỡng cửa kho vũ khí hạt nhân. Nhưng Washington vẫn nói hãy chờ tác dụng của các biện pháp phi chiến tranh. Mâu thuẫn là ở sự đánh giá về thời điểm, nhưng đó có thể bị coi là quan điểm “chủ hòa” của ông Obama để tránh một cuộc chiến tranh Trung Đông.
Trong khi đó thì các lãnh tụ Đảng Cộng hòa đều chê bai Tổng thống Obama là yếu ớt trong lập trường đối phó với Iran. Đảng Cộng hòa tỏ ra ủng hộ một cuộc tấn công quân sự của Israel, có nghĩa là Mỹ sẽ tiếp trợ hay trực tiếp tham dự chiến tranh. Tuy nhiên, xét kỹ đó là sự khác biệt trong chiêu bài tranh cử của hai đảng hơn là mâu thuẫn về chính sách. Bên Đảng Cộng hòa thúc giục chiến tranh không có nghĩa là phát khởi chiến tranh vào lúc này. Có ý kiến cho rằng, dường như hai ông Netanyahu và Obama ca cùng một bản, chỉ hát khác bè.
Israel muốn Mỹ cam kết yểm trợ một khi hành động quân sự được tiến hành. Thủ tướng Israel vội sang Mỹ vì nhiệm vụ đó, cho thấy nước ông đã sẵn sàng ra tay, chỉ cần Mỹ bật đèn xanh và hứa tiếp trợ. Tổng trưởng quốc phòng Mỹ Leon Panetta hứa hẹn Mỹ sẽ cung cấp mọi yểm trợ để Israel duy trì ưu thế quân sự đối với mọi liên minh hay quốc gia đối nghịch. Nhưng Tổng thống Obama vẫn can ngăn Israel khoan vội gây chiến.
Đúng lúc đó, Ngoại trưởng EU, bà Catherine Ashton thông báo đã gửi thư cho Iran, chấp nhận mở lại đàm phán giữa 6 nước P5 1 với Iran. Iran cũng tuyên bố sẽ cho phép các thanh tra nguyên tử năng lượng quốc tế đến thanh sát căn cứ Parchin, nơi bị nghi đang được sử dụng cho việc thử nghiệm ngòi nổ neutron của vũ khí hạt nhân. Phải chăng, bài hợp ca của phương Tây đã buộc Iran trở lại đàm phán? Và cuộc đàm phán liệu có giải quyết được vấn đề Iran thủ đắc vũ khí hạt nhân?
Ngoại trưởng Pháp Alain Juppé nhận định rằng, Iran sẽ nói chuyện nước đôi trên bàn hội nghị. Điều đó có nghĩa là Tehran sẽ dùng hội nghị để mua thời gian hầu nghiên cứu sản xuất vũ khí hạt nhân. Israel dè dặt hoan nghênh việc Iran trở lại hòa đàm, nhưng Tel Aviv vẫn giữ những đòi hỏi nghiêm ngặt như Iran phải từ bỏ những nhiên liệu đã tinh luyện trên 3,5%. Tổng thống Obama tỏ ra thoải mái khi tuyên bố vòng đàm phán mới với Iran có thể làm dịu “những hồi trống trận” đang ầm vang từ châu Âu sang châu Mỹ.
Iran muốn tránh cấm vận và trừng phạt kinh tế cùng nguy cơ chiến tranh với Israel, để duy trì kế hoạch hạt nhân hòa bình bằng cuộc đàm phán và cho giám sát các hoạt động liên quan, hay Iran câu giờ để chế tạo vũ khí hạt nhân?
Hương Linh (Theo AFP, Reuters)
|