Ngày Dân số Thế giới năm nay, Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) đưa ra các thông điệp hướng sự chú ý của cộng đồng quốc tế tới các vấn đề chính như giảm đói nghèo và xóa bỏ mọi bất bình đẳng về giới vì chúng sẽ góp phần làm chậm tốc độ tăng dân số cơ học.
UNFPA cũng kêu gọi các gia đình nên có kế hoạch trước khi sinh con, để đảm bảo rằng mỗi trẻ em sinh ra đều được mong đợi, mỗi ca sinh đẻ đều được an toàn, điều đó giúp tạo ra quy mô các gia đình nhỏ và khỏe mạnh hơn. Việc này sẽ góp phần xây dựng một hành tinh khỏe mạnh và an toàn.
Nhân dịp này, các chuyên gia cũng lưu tâm về những thách thức mà thế giới phải đối mặt khi dân số đạt 7 tỷ người (dự kiến vào tháng 10 năm nay). Dân số đông với lực lượng lao động trẻ là một tiềm năng cho sự phát triển kinh tế, nhưng bên cạnh đó nổi lên nhiều thách thức to lớn, trước tiên là vấn đề lương thực và phúc lợi an sinh xã hội. Nhân khẩu tăng thì nguồn lương thực, thực phẩm cũng sẽ phải tăng theo. Do vậy, vấn đề cung ứng lương thực cho số dân 7 tỷ hoặc hơn 7 tỷ là điều quan trọng hàng đầu để “nuôi sống hành tinh” chúng ta. Mặt khác sự gia tăng dân số đặt ra nhiều thách thức vì nguồn tài nguyên có hạn và ngày càng trở nên cạn kiệt hơn.
 Dân số thế giới dự kiến đạt 7 tỷ người vào tháng 10 năm 2011.Ảnh: TL |
Trước tiên là làm thế nào để đảm bảo đủ lương thực cho số dân mới được sinh ra. UNFPA ước tính trên thế giới có khoảng một tỉ người lâm vào tình trạng thiếu lương thực, có nghĩa là mỗi ngày trên hành tinh cứ 7 người sẽ có một người thiếu ăn.
Trong khi đó, các nhà nghiên cứu cho rằng, trên thế giới hiện nay nguồn nước, diện tích đất canh tác và tài nguyên đang ngày càng cạn kiệt. Thêm vào đó, vấn đề biến đổi khí hậu cũng tác động đến môi trường, làm ảnh hưởng đến nền sản xuất nông nghiệp. Câu hỏi đặt ra là làm thế nào để khắc phục tình trạng này nhằm giải quyết vấn đề lương thực cho số lượng dân số ngày càng tăng.
Giải pháp cho vấn đề này là phải đề ra kế hoạch phát triển bền vững trong nông nghiệp, áp dụng những kỹ thuật canh tác hiện đại, ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ hài hòa với tự nhiên theo hướng vừa gia tăng sản lượng công nghiệp, nông nghiệp, vừa bảo vệ môi trường. Để có thể nuôi sống con người trên hành tinh này trong điều kiện như vậy, người ta cần được hướng dẫn nên sử dụng nước như thế nào cho tiết kiệm nhất, làm thế nào để duy trì và tăng cường sự màu mỡ cho đất canh tác cũng như các nguồn tài nguyên khác.
Một số biện pháp mà UNFPA đưa ra như phát triển trồng trọt ở thành thị, xây dựng một chiến lược kết hợp hài hòa nông - lâm nghiệp, bảo vệ rừng vì đó là nơi cung cấp nguồn nước thiên nhiên và phân bón tự nhiên...
Kỷ niệm Ngày Dân số thế giới năm nay, tại Hà Nội, Bộ Y tế và Tổ chức Liên hợp quốc tại Việt Nam đã phát động chiến dịch toàn cầu với tên gọi Hành động 7 tỷ người. Chiến dịch này nhằm hướng mọi người suy nghĩ tới con số 7 tỷ người mà thế giới sẽ đạt được trong năm nay, đồng thời đưa ra lời kêu gọi hành động trong việc giải quyết những vấn đề đang ảnh hưởng tới cuộc sống của tất cả chúng ta.
Phát biểu tại cuộc họp, Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình Dương Quốc Trọng cho biết, 7 chủ đề được chọn cho chiến dịch toàn cầu năm nay là: nghèo và bất bình đẳng; phụ nữ và trẻ em gái; thanh niên; sức khỏe sinh sản và quyền; môi trường; già hóa dân số; đô thị hóa.
Giám đốc Điều hành Quỹ dân số Liên hợp quốc (UNFPA), tiến sỹ Babatunde Osotimenhin đã nhấn mạnh cột mốc 7 tỷ người vừa là thách thức vừa là cơ hội cho nhiều quốc gia. Với tốc độ tăng dân số hiện tại, mỗi năm dân số toàn cầu sẽ tăng thêm khoảng 78 triệu người, mức tăng này sẽ làm tăng nhu cầu về tài nguyên thiên nhiên và tạo ra áp lực ngày càng gia tăng cho tất cả các nước, đặc biệt đối với các nước kém phát triển thuộc hai khu vực là châu Á và châu Phi.
 Nguồn nước cạn kiệt, khô hạn đang là thách thức mà loài người phải đối mặt. Ảnh: TL |
Hiện nay, có tới 97% mức tăng dân số diễn ra ở các quốc gia kém phát triển, trong khi đó khoảng cách giàu nghèo cũng ngày càng gia tăng. Vì vậy, chưa bao giờ lại có nhiều người trở nên dễ bị tổn thương với các vấn đề như mất an ninh lương thực, thiếu nước và thiên tai đến như vậy. Tại các nước giàu và các nước có thu nhập trung bình lại đang đối mặt với tình trạng về tỷ lệ sinh thấp, suy giảm dân số và già hóa dân số.
Tuy nhiên, dân số thế giới đạt 7 tỷ người cũng là một cơ hội để mỗi người có thể đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo ra một thế giới bền vững với sự cân bằng và hòa bình cho tất cả mọi người. Các nước có thể đoàn kết lại với sự tham gia của thanh niên, trao quyền cho phụ nữ và trẻ em gái, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Hoạt động ở mỗi quốc gia hoặc một khu vực có thể tác động tức thì lên các khu vực khác của thế giới.
Là quốc gia có mức thu nhập trung bình và đang dần hội nhập vào nền kinh tế thế giới, Việt Nam có thể tận dụng những cơ hội mới nhưng đồng thời cũng đang phải đối mặt với một số thách thức nổi cộm như mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh, già hóa dân số và tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và tình dục cho thanh niên là những vấn đề dân số mà Việt Nam cần phải giải quyết.
Bên cạnh đó là các vấn đề như di cư tự do, đô thị hóa, giải quyết những tác động của biến đổi khí hậu, thiên tai, bệnh truyền nhiễm… chúng ta cần có cách tiếp cận vượt qua khỏi biên giới quốc gia. Do vậy, hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực và quốc tế ngày càng trở nên quan trọng trên tinh thần là chúng ta cùng chung sống trong một thế giới có 7 tỷ người.
Đỗ Ngọc - Thùy Giang