Bài 3: Ý kiến người trong cuộc
Trong hai số báo 206 ngày 25/12 và số 207 ngày 27/12, báo Sức khỏe&Đời sống đã đăng tải loạt bài Thầy thuốc và nỗi ám ảnh bạo lực, trong đó phản ánh, để có sự sống hồi sinh của người bệnh, người thầy thuốc đã phải trải qua rất nhiều áp lực từ việc lựa chọn những quyết định sinh tử, áp lực từ người nhà bệnh nhân đến những đêm trắng để cứu chữa người bệnh... Mặc dù áp lực rất cao nhưng không ít bác sĩ vẫn bị “bóng ma” bạo lực đe dọa. Ngay sau loạt bài, chúng tôi đã nhận được rất nhiều chia sẻ của các thầy thuốc.
Từ mẫu thì phải hứng chịu mọi thứ bất công?
(GS.TS. TTND. Phạm Gia Khải)
Có một nguyên tắc trong việc hành nghề y, dù là công hay là tư: “Primum non nocere” (Trước hết đừng gây hại cho người bệnh), cho nên, một người thầy thuốc khôn ngoan không mấy khi liều mình làm một thủ thuật mà mình không chắc chắn sẽ cứu được người bệnh! Về các vụ kiện cáo cá nhân hoặc/và tập thể phòng mạch hoặc bệnh viện, theo tôi tìm hiểu, đó là do: cán bộ y tế (công hoặc tư) làm không đúng các khâu kỹ thuật và chăm sóc người bệnh cũng như gia đình họ. Một bộ phận không nhỏ người dân có tâm lý “mất tiền mua mâm bà đâm cho thủng”, người ta có cảm giác hẫng hụt khi kết quả khám chữa bệnh không như mong đợi và người ta phản ứng với những mức độ khác nhau, có khi rất tiêu cực, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Người ta thường nhắc tới khẩu hiệu: “Lương y như từ mẫu”, phải chăng đã là từ mẫu thì phải hứng chịu mọi thứ bất công từ các con hay sao? Và nếu con thấy mẹ không hành xử như con mong đợi, thì con “thanh toán” mẹ luôn chăng? Theo tôi nhận thức, cần có vai trò của pháp luật, để người dân, người làm công tác chăm sóc sức khỏe yên tâm, vì được xác định rõ nghĩa vụ và quyền lợi của mình.
Hợp tác chặt chẽ với công an địa phương
(ThS. Trần Hoài Nam - Phó Giám đốc BV Hữu Nghị Việt Tiệp, Hải Phòng)
3 năm trước, phải nói rằng, tình hình an ninh trật tự tại bệnh viện của chúng tôi luôn là “điểm nóng”. Chỉ một ánh mắt nhìn được cho là “đểu” cũng có thể gây án. Có nhiều vụ khi đối tượng bị thương được đồng bọn đưa vào khoa cấp cứu đang được các bác sĩ chăm sóc vẫn bị truy sát gây náo loạn bệnh viện. Thầy thuốc chúng tôi khi đó dù can đảm để khuyên can cũng đành chịu và buộc phải tránh mặt. Để khắc phục tình trạng côn đồ trà trộn vào bệnh viện, bệnh viện đã thiếp lập hệ thống camera giám sát tại những khu vực tập trung đông người bệnh và người nhà. Từ kinh nghiệm của chúng tôi cho thấy, cần hợp tác chặt chẽ với công an sở tại từ phường đến quận, bên cạnh đó, phải không ngừng nâng cao thái độ tiếp xúc, ứng xử của nhân viên y tế đối với người bệnh và người nhà của họ. Qua đây, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến báo SK&ĐS, tờ báo có tiếng nói mạnh mẽ đối với hành vi phản cảm, gây mất an ninh trật tự. Không chỉ bảo vệ người thầy thuốc, tờ báo đã nói lên được tâm tư, nguyện vọng chính đáng của người dân đến chính quyền các cấp.
Kết hợp nhiều biện pháp để hạn chế hành vi tiêu cực
(PGS. TS. Nguyễn Tiến Quyết, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức)
PGS.TS. Nguyễn Tiến Quyết.
Mặc dù ngành y tế đã được Nhà nước rất quan tâm, tuy nhiên, còn phải phụ thuộc vào tình hình kinh tế chung của đất nước, vì vậy đầu tư cho ngành y còn nhiều hạn chế. Bên cạnh đó, do nhu cầu khám chữa bệnh quá cao trong khi nền kinh tế y tế gặp khó khăn dẫn đến hiện tượng một số người dân rất bức xúc. Đành rằng trong ngành y còn một số người, thái độ phục vụ chưa tốt và còn có hành vi tiêu cực nhưng đại bộ phận cán bộ y tế đều làm việc hết mình vì người bệnh, vì lương tâm người thầy thuốc. Nhưng một số trường hợp khi có sự việc đáng tiếc đã hành hung bác sĩ, nhân viên y tế, gây hậu quả rất nghiêm trọng. Điển hình vụ đâm chết bác sĩ Phạm Đức Giầu ở Vũ Thư - Thái Bình; đập phá tại BV Việt Tiệp - Hải Phòng và một số vụ ở đồng bằng sông Cửu Long... làm hủy hoại tài sản các BV, tổn hại đến tinh thần của nhân viên y tế. Theo tôi, cần phải có những giải pháp quyết liệt. Ngoài việc nâng cao tinh thần, thái độ phục vụ người bệnh của nhân viên y tế, các cơ quan chức năng, đặc biệt là cơ quan công an phải vào cuộc, phải trừng trị nghiêm những người gây rối, hành hung cán bộ y tế khi đang làm nhiệm vụ. Và bản thân những người lãnh đạo các cơ sở y tế trong ngành y phải rất thẳng thắn, nghiêm khắc loại bỏ những người làm việc không tốt ra khỏi đội ngũ. Có như vậy mới hòng chấm dứt chuyện bạo lực xảy ra trong BV.
Cần có những phán xét bình tĩnh, thiện chí và công bằng
(PGS. TS. Lê Ngọc Thành, Phó Giám đốc BV, Giám đốc Trung tâm Tim mạch BV E TW)
PGS. TS. Lê Ngọc Thành.
Hầu như từ trước tới giờ chỉ có những bài phê phán đạo đức y tế, gia đình bệnh nhân kiện bác sĩ, hành hung bác sĩ... Tuy nhiên, chưa thấy hoặc rất ít khi đề cập đến việc bảo vệ nhân viên y tế trong khi đang làm việc, đặc biệt chưa bao giờ tôi thấy có các bài viết về việc “Làm thế nào để bảo vệ nhân viên y tế trong khi đang làm nhiệm vụ”. Chính vì vậy, mới có các sự việc hành hung bác sĩ đáng tiếc xảy ra trong những năm qua. Theo quan điểm cá nhân tôi, phàm những ai dấn thân vào nghề y, trong tâm họ phần lớn đều rất muốn làm tốt công việc khám chữa bệnh cứu người. Những sự việc đáng tiếc xảy ra phần lớn nằm ngoài ý muốn, hoặc do sự yếu kém về chuyên môn (đào tạo không chính quy, bài bản...). Muốn vậy, cần nâng cao chất lượng đào tạo, đời sống của cán bộ y tế, có hành lang pháp lý chính thức bảo vệ cán bộ y tế trong khi làm việc mới hy vọng giảm và tránh khỏi các sự việc đáng tiếc đã xảy ra. Và một điều cần phải thay đổi trong tư duy của mọi người: Nghề y cũng chỉ là một nghề - như bao nghề khác và chúng tôi rất cần có những phán xét bình tĩnh, thiện chí và công bằng.
Cần thay đổi tư duy phải có người quen hoặc phải “phong bì”
(TS. BS. Vũ Đức Định, Trưởng khoa Hồi sức tích cực, BV E Trung ương)
Là những người làm công tác hồi sức cấp cứu nên việc phải đối mặt với những nguy cơ từ phía “người nhà bệnh nhân” là chuyện thường ngày. Nguyên nhân khiến bệnh nhân và người nhà bức xúc thì có rất nhiều, cả về phía thầy thuốc và lý do khách quan nhưng theo tôi, có một lý do hết sức cơ bản đó là tình trạng mất lòng tin. Bất cứ một người nào bây giờ khi có việc gì đó cần phải giải quyết là họ nghĩ đến chuyện phải có người quen hoặc nếu không thì phải “phong bì”. Và khi không nhờ vả được, điều kiện lại không cho phép “phong bì” cho thầy thuốc thì trong đầu mọi người luôn nghĩ rằng người nhà của họ sẽ bị phân biệt đối xử, sẽ bị bỏ quên và không được điều trị tích cực! Khi đó, người nhà sẽ rất dễ bức xúc với nhân viên y tế. Vì vậy, với tư cách là người làm công tác cấp cứu đã nhiều năm, xin mọi người hãy hiểu rằng, đối với chúng tôi, tính mạng con người là quan trọng hàng đầu và việc chúng tôi lăn vào cứu chữa bệnh nhân hoàn toàn không phụ thuộc vào việc có “phong bì” hay là “người quen” hay không. Mọi người hãy nhìn vào công việc chúng tôi làm, không nên vì một vài câu nói không được nhẹ nhàng, một bộ mặt không được tươi cười mà đánh giá sai thiện chí của những người thầy thuốc .
Nhóm PV (ghi)