Trong kháng chiến chống Pháp, họa sĩ Phan Kế An công tác ở tòa soạn báo Sự thật, trông nom mảng mỹ thuật cho tờ báo và chuyên vẽ tranh biếm họa, tranh đả kích. Ông còn một nghề phụ nữa: làm thầy thuốc nghiệp dư. Chả là hồi học trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, các sinh viên đều phải học cơ thể học và giải phẫu cơ thể dưới sự hướng dẫn của bác sĩ người Pháp Huard và bác sĩ Đỗ Xuân Hợp.
Nhiều sinh viên khác thì ghê sợ, riêng Phan Kế An lại bị môn này hấp dẫn. Vì vậy, hồi đầu kháng chiến, trong Chiến khu Việt Bắc chưa có y xá, trong cơ quan có ai đau bụng, cảm sốt đều nhờ họa sĩ... thay bác sĩ. Như thế còn hơn là chờ đi mời bác sĩ Lê Văn Chánh tận bên kia Đèo Re, đi ngựa mất hàng ngày đường. Chữa bệnh nghiệp dư, nhưng ông lại có lương tâm thầy thuốc chuyên nghiệp. Có câu chuyện thật đáng nhớ về lĩnh vực này:
Một hôm, đồng chí Trường Chinh (thủ trưởng cơ quan báo Sự thật) cho mời Phan Kế An đến, đồng chí đưa An đọc một lá thư. Đó là thư của vợ anh Phạm Văn Khoa. Đại ý chị nhờ đồng chí Trường Chinh cử bác sĩ đến, con chị đang lâm trọng bệnh. Oái oăm thay, câu cuối thư lại ghi chú: Xin mời cho bác sĩ Lê Văn Chánh, đừng cử anh Phan Kế An! Đọc lá thư kể bệnh, Phan Kế An biết bệnh cháu bé cần có thầy thuốc ngay, nếu chờ mời được bác sĩ Chánh đến thì sẽ không kịp!
Đồng chí Trường Chinh thấy ngay: nếu chỉ lệnh cho Phan Kế An đi mà An không biết lời ghi chú này, ông sẽ bị động trước thái độ gia đình bệnh nhân. Đi hay không, đồng chí để tự Phan Kế An quyết định tình thế khó xử này. Phan Kế An trước tính mạng ngàn cân treo sợi tóc của cháu bé, đã gạt bỏ tự ái, nhận lời đến chữa bệnh cho cháu. Đồng chí Trường Chinh mỉm cười, nhẹ nhàng: "Anh nghĩ thế là phải!" Và lần ấy, ông đã cứu cháu bé khỏi cơn sốt rét ác tính.
Vân Long