Ngày xuân mọi người gặp gỡ, thăm viếng và chúc mừng nhau nên khó tránh khỏi việc mời nhau vài ly rượu. Rượu nếu uống nhiều rất dễ dẫn đến ngộ độc. Phòng ngừa ngộ độc rượu bằng cách uống chừng mực là điều nên làm. Tuy nhiên, nếu bị ngộ độc rượu cũng cần biết cách xử lý.
Trong mấy ngày Tết, riêng Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận 5 ca ngộ độc rượu, trong đó có 1 thanh niên 32 tuổi sau đó đã tử vong. Ngộ độc rượu trong dịp Tết là chuyện đã được cảnh báo, nhưng nhiều người vẫn chủ quan và lạm dụng loại đồ uống này. Chúng tôi xin giới thiệu bài viết của ThS. Nguyễn Hải về những nguy hiểm do ngộ độc rượu và cách xử trí.
Cấp cứu một ca ngộ độc rượu tại trung tâm Chống độc-Bệnh viện Bạch mai. Ảnh: Trần Minh
Biểu hiện của ngộ độc rượu
Bệnh nhân biểu hiện các mức độ rối loạn ý thức khác nhau: kích thích, sững sờ, hôn mê; mùi ethanol trong hơi thở nói chung thường có nhưng không phải trong tất cả các trường hợp. Ngộ độc nhẹ và vừa: nói ngọng, mất điều hòa, rung giật nhãn cầu. Nôn thường có ở những người ít uống rượu.
Xử trí khi ngộ độc rượu
Theo dõi và xử lý tại nhà
Người bị ngộ độc rượu đã bất tỉnh cần được đưa đến bệnh viện. Nếu ở nhà, cần được theo dõi, tránh để người say rượu nằm một mình bởi người say thường giảm phản xạ, vì thế, họ có thể sặc trong lúc nôn hoặc hít phải chất nôn của mình vào phổi, gây ra chấn thương phổi, dẫn đến tử vong. Không cho người bị ngộ độc rượu uống cà phê đen, tắm vòi nước lạnh, không cố gắng làm người say nôn ói.
Điều trị tại bệnh viện
Đặt nội khí quản để đảm bảo đường thở thông thoáng và tránh sặc, thở máy nếu bệnh nhân thở yếu; tiêm tĩnh mạch naloxone 2mg và 100mg vitamin B1 tiêm bắp. Nếu hạ đường máu thì cần tiêm tĩnh mạch glucose ưu trương (25 - 50g); đặt sonde dạ dày, rửa dạ dày và cho uống than hoạt nếu bệnh nhân đồng thời uống các chất độc khác và để theo dõi xuất huyết dạ dày; cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho bệnh nhân; nếu có hạ thân nhiệt thì sưởi ấm, truyền dịch, thức ăn ấm. Tiếp tục điều trị hỗ trợ và theo dõi đến khi tỉnh lại.
Uống nhiều rượu dễ gây ngộ độc.
9 điểm cần tránh khi uống rượu
Không uống quá nhiều rượu: Nói chung, để đảm bảo sức khỏe nên uống rượu bia theo sức của mình, nhưng với rượu trắng thì không nên vượt quá 50ml, uống bia thì không quá 1 chai.
Không uống rượu khi đói bụng: Khi dạ dày trống mà uống rượu, nhất là rượu mạnh sẽ gây tổn thương cho dạ dày, thực quản, ngoài ra còn làm tăng khả năng hấp thu cồn vào trong máu. Vì vậy, trước khi uống rượu, chúng ta nên ăn một chút tinh bột và uống một chút nước.
Không nên uống rượu lạnh: Đơn giản là vì trong rượu bao giờ cũng có một lượng andehit, nhất là các loại rượu chưng cất thủ công thì hàm lượng andehit càng cao. Vì vậy, chỉ cần làm nóng rượu thì có thể làm cho lượng lớn andehit bốc hơi, như thế sẽ giảm bớt nguy hại cho cơ thể.
Không nên uống nhiều loại rượu cùng một lúc: Nói chung, các loại rượu khác nhau có nguồn gốc và thành phần tạp chất khác nhau sẽ gây đau đầu, buồn nôn và dễ say.
Không uống rượu với nước có ga: Khi uống rượu chung với nước có ga sẽ làm cho cồn nhanh chóng lan tỏa toàn thân, đồng thời sản sinh ra lượng lớn CO2 gây nguy hại cho gan, thận và dạ dày, đường ruột. Nước có ga cũng khiến cồn nhanh chóng thẩm thấu vào hệ thần kinh trung ương, gây tăng huyết áp nhanh.
Không vừa uống rượu vừa hút thuốc: Khi uống rượu hút thuốc sẽ đẩy nhanh tốc độ hấp thụ chất nicotin trong cơ thể. Ngoài ra, do tác dụng độc tố của cồn có thể ảnh hưởng đến chức năng giải độc của gan đối với chất nicotin.
Không tắm sau khi uống rượu: Tắm sau khi uống rượu sẽ tăng nhanh tiêu hao chất đường tích trữ trong cơ thể, làm cho đường huyết hạ thấp, thân nhiệt giảm nhanh. Ngoài ra cũng cần chú ý, sau khi uống rượu mà gặp lạnh sẽ dễ bị cảm lạnh, trúng gió, tê liệt và có thể gặp các tai biến khác.
Không uống thuốc sau khi uống rượu: Rượu ảnh hưởng đến tác dụng dược lý của nhiều loại thuốc khác, làm tăng nguy cơ xuất hiện tác dụng phụ của thuốc, gây nguy hại cho cơ thể.
Không uống rượu khi mang thai: Uống rượu sẽ làm cho não và tim của thai nhi bị độc hại do cồn, làm cho thai nhi phát triển trì trệ, tỷ lệ tử vong tăng cao, sau khi ra đời cũng có ảnh hưởng đến trí năng.
Ths. Nguyễn Hải
Một số bài thuốc dân gian để giải rượu
Nước chanh tươi: Nước chanh nóng không đường và có vài lát gừng sẽ rất tốt cho những lần “quá chén”. Nó giúp giải được rượu. Bạn chỉ cần rót nước nóng ra cốc, pha thêm chút nước nguội cho vừa uống, sau đó vắt chanh vào, đập chút gừng thả vào, rồi cho một tí muối nữa. Như vậy, bạn đã được một cốc nước giải rượu thật tốt.
Nước cà chua: Lấy 3 - 4 quả cà chua, ép lấy nước, không cần cho thêm gì, uống ngay sau khi đi uống rượu về, bạn sẽ cảm thấy tỉnh người ngay.
Nước đậu xanh nấu: Trước khi đi uống rượu, bạn nên nấu một nồi đậu xanh để sẵn ở đó. Sau khi đi uống về, bạn cố gắng ăn một bát đậu xanh sẽ giải hết rượu ngay và sẽ không còn cảm giác mệt mỏi nữa vào buổi sáng hôm sau.
Giấm: Giấm ăn 60g, đường đỏ 15g, gừng 3 lát, giã nát. Hòa lẫn cả 3 thứ với nhau rồi cho người say rượu uống.
Rau cải trắng: Lấy một vài búp rau cải trắng rửa sạch, thái sợi rồi bóp với đường và giấm để ăn. Có thể dùng món này khi đang uống rượu để giảm bớt tác hại của chất cồn.
Củ cải trắng: Giã nát một ít củ cải trắng, sau đó vắt lấy nước cốt, thêm chút đường đỏ rồi cho người say uống làm nhiều lần.
Rau cần: Rau cần một nắm rửa sạch, giã nát rồi vắt lấy nước cốt cho người say uống từ từ.
Nước cơm: Sau khi uống rượu, nếu uống một bát nước cơm sẽ không bị say nữa, vì cồn gặp nước cơm sẽ tạo nên hiện tượng kết tủa, từ đó làm giảm lượng cồn hấp thu vào máu.
Củ sắn dây: 25 - 50g nấu nước uống hoặc pha một cốc bột sắn dây với một chút nước chanh rồi cho người say uống, một lúc sau sẽ tỉnh táo trở lại.
Mía đỏ: Cho người say uống một cốc nước mía đỏ có pha thêm một chút nước chanh hoặc nước quất, sau 10 phút sẽ thấy tỉnh táo trở lại.
Ngoài ra, ăn các loại quả chua như cam, quýt hoặc dâu tây... cũng giúp giải rượu rất tốt.
Và cách tốt nhất là không nên uống nhiều rượu bia!
