Sau một thời gian lâm bệnh nặng, nhà văn Hoài Anh đã qua đời vào hồi 19 giờ 25 phút, ngày 24/03/2011, hưởng thọ 74 tuổi. Để chia buồn cùng tang quyến, bạn bè thân hữu nhà thơ Hoài Anh, Báo SK& ĐS xin trân trọng giới thiệu bài thơ “Đêm” của nhà thơ Trần Sĩ Tuấn, viết cách đây tròn 20 năm (1991) tặng người anh của mình để thấy được sự cảm thông, chia sẻ của hai tâm hồn đồng điệu. Bài thơ là một nén tâm nhang tưởng nhớ hương hồn người anh vừa mới ra đi về cõi vĩnh hằng.
 Nhà văn Hoài Anh. |
Nhà văn Hoài Anh tên thật là Trần Trung Phương, sinh ngày 8-7-1938 tại xã Văn Ất, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Ông tham gia kháng chiến chống Pháp từ khi còn rất nhỏ. Quê ông là nơi làng nhỏ bên bờ sông Châu, làng quê nghèo của vùng đồng chiêm trũng Hà Nam. Ông đi theo người cha vào bộ đội năm mới mười hai tuổi. Hình ảnh quê nghèo, đồng trắng nước trong đã theo ông trên suốt những ngả đường phiêu bạt. Ở cái làng quê nhỏ bé và lam lũ ấy, ông còn hai người em trai của mình. Họ là những người nông dân chân chỉ, chưa từng được đi xa khỏi làng. Đã vậy, một người em lại thiệt thòi không nói được. Anh em về thăm nhau, người em chỉ ú ớ vài tiếng, người anh thì tuổi cao tai nghễnh ngãng, không nói không nghe được gì với nhau, nước mắt cứ trào ra. Anh còn người dì ruột ở quê, tuổi đã cao lắm rồi. Bà như quả trám khô, cho anh nguôi ngoai nỗi nhớ mẹ. Mẹ anh lâm bệnh mất sớm, khi mấy anh em còn rất nhỏ. Bà dì và hai người em của anh chỉ thương anh đi công tác xa quê lâu quá không về.
Sau tháng10/1954, nhà văn Hoài Anh là cán bộ Phòng Văn nghệ và Nhà sáng tác Sở Văn hóa Thông tin Hà Nội, cán bộ biên tập Hội Văn nghệ Hà Nội. Sau 1975, ông là cán bộ biên tập Xưởng phim Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, biên tập viên tuần báo Văn nghệ TP.HCM. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Hội viên Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam. Ông có nhiều tác phẩm được tặng Giải thưởng của Hội Nhà Văn VN và Hội Nghệ sĩ Sân khấu như: Đuốc lá dừa (Truyện lịch sử), giải thưởng văn học thiếu nhi 1981-1983; Chân dung văn học- tiểu luận phê bình, giải thưởng lý luận- phê bình 2002- 2003… Ông còn là thành viên sáng lập nhóm Văn chương Hồn Việt. Nhà văn Hoài Anh đã nghỉ hưu tại TP.Hồ Chí Minh.
Có thể nói nhà văn Hoài Anh là một người đa tài. Ở các lĩnh vực văn chương như: Thơ, tiểu thuyết, lý luận- phê bình văn học, sân khấu, văn học sử, văn học thiếu nhi,...ông đều có những đóng góp kể cho nền văn học nước nhà trong hơn nửa thế kỷ qua. Nhà văn Hoài Anh viết nhiều, hồi trẻ ông làm thơ và là một trong số những nhà thơ hàng đầu thời kỳ chống Mỹ: “Ta mang ba mươi sáu phố phường đi chiến đấu/ Chín năm rừng lòng vẫn Thủ đô”; sau này ông viết tiểu thuyết, kịch bản và phê bình sân khấu; đặc biệt có nhiều thành tựu về các khảo cứu văn hóa. Ông từng tâm sự: “Hồi chống Pháp, do thiếu trâu, người bác khoác cái vạy cày lên vai cháu, ông đã hất ra để đi bộ đội; từ đó ông lại tự nguyện khoác lên vai mình cái ách nghề văn”. Ông lâm bệnh trong cơ hàn, đọc lại những dòng này, càng thêm thấm thía, xót xa biết nhường nào.
Đêm Tặng nhà văn Hoài Anh Đêm dài quá anh ạ! Tuổi năm mươi nằm một mình không ấm chỗ Chiếc bàn gỗ hình chữ nhật ngắn và hẹp Anh nằm nghiêng riết thành quen. Muỗi vo ve cắt đêm thành những vòng tròn Đêm cắt anh thành hình chữ nhật Ngắn và hẹp. Những giấc mơ anh bị đóng khung Những giấc mơ nằm nghiêng Những giấc mơ không lăn qua lăn lại Sợ hụt chân rớt xuống sàn nhà. Giật mình tỉnh giấc Là lúc anh vắt kiệt ra để sống Vắt kiệt ra để yêu Đêm chạy trên trang giấy Sau những phút giật mình Bao niên kỷ trôi qua… Trần Sỹ Tuấn |
Đỗ Ngọc Yên