Xưa nay, việc người nước này làm phim về nước khác là chuyện bình thường. Lần này, được thảo dân Tàu làm phim lịch sử về một vị vua sống cách chúng ta hàng ngàn năm thì còn gì bằng, vì người Tàu là “vua” làm phim lịch sử mà phần lớn người Việt ta ai cũng thích.
Lý Công Uẩn - Đường tới Thăng Long là phim ta hay phim Tàu?
Tác giả kịch bản ông Trịnh Văn Sơn, Tổng giám đốc Công ty cổ phần truyền thông Trường Thành, đơn vị đầu tư toàn bộ kinh phí làm phim Lý Công Uẩn - đường tới đất Thăng Long đã khẳng định dứt khoát rằng đây không phải là một bộ phim dã sử giống với phim Trung Quốc. Ông Sơn cho hay, đây là kịch bản phim được ông thai nghén từ nhiều năm nay và cho mãi đến tháng 8/2009 mới hoàn thành và đệ trình lên Hội đồng lý luận Trung ương. Trong vòng một năm kể từ khi viết xong kịch bản cho đến khi hoàn thành tiền kỳ là quãng thời gian quá ngắn ngủi, nếu không nhờ đến sự trợ giúp của đội ngũ làm phim lịch sử chuyên nghiệp của Trung Quốc thì không thể hoàn thành được.
 Phan Hòa (phải) trong vai Hoàng hậu Dương Vân Nga. |
Nếu ai am hiểu lịch sử, nhất là ở khía cạnh văn hóa ứng xử và ăn mặc, thì 1000 năm trước đây, ở các cung vua, phủ chúa của người Việt chẳng khác là bao so với người Tàu thời kỳ ấy. Cái khác là ở tinh thần độc lập dân tộc, tự lực, tự cường, không chịu khuất phục làm nô lệ cho phương Bắc. Điều ấy được thể hiện ở nội dung, tư tưởng chủ đề, cốt cách hình tượng nhân vật, khẩu khí lời thoại... chứ không nệ vào quần áo và vỏ ngôn ngữ.
Hơn thế, phim được làm trên các cứ liệu lịch sử dưới sự cố vấn của giáo sư sử học Lê Văn Lan, đã xin ý kiến phản biện từ Hội Điện ảnh. Ông Kha Chương Hòa không can thiệp gì vào cốt truyện mà chỉ sắp xếp kịch bản theo nguyên tắc, 3 phút có một cao trào nhỏ, 5 phút có một cao trào trung bình và 10 phút có một cao trào lớn để người xem bị cuốn hút vào phim.
Trước khi bắt tay làm phim, đạo diễn Cận Đức Mậu đã nhiều lần sang VN để đến thắp hương ở đền vua Đinh, vua Lê, tượng đài Lý Công Uẩn, tuyển chọn diễn viên và cảm nhận văn hóa Việt. Các diễn viên chính của phim đều do người Việt đảm nhận như: Phạm Tiến Lộc vào vai Vua Lý Công Uẩn; Hoàng hậu Thanh Liên - Á hậu Thụy Vân; Vua Lê Hoàn - Hoàng Hải; Vua Đinh Tiên Hoàng - NSƯT Trung Hiếu; Hoàng hậu Dương Vân Nga - Phan Hòa... Còn các diễn viên Trung Quốc chỉ tham gia các vai quần chúng.
Sao cứ phải chờ phim nhựa?
Ý tưởng làm một bộ phim về vị vua đầu tiên định vị tại kinh thành Thăng Long - Lý Công Uẩn đã có từ nhiều năm nay và từ đó cũng có nhiều dự án khác nhau về bộ phim này. Tuy nhiên, các nhà điện ảnh VN muốn đẩy bộ phim thành dự án phim truyện nhựa “hoành tráng”, với hàng ngàn lý lẽ đều đúng nhưng lại... không thể làm được ngay và đảm bảo khởi chiếu vào đúng dịp kỷ niệm Đại lễ. Một trong những nguyên nhân chính yếu để dự án phim truyện nhựa về Lý Công Uẩn khó khả thi, chính là việc phân chia các thị phần của dự án. Chiếc bánh dự án có lúc được đẩy lên tới 200 tỷ đồng, một khoản tiền có thể nói là lớn nhất từ trước đến nay cho một bộ phim, nên ai cũng muốn. Cũng vì thế, chỉ tranh luận về việc chọn kịch bản nào đã kéo dài hàng năm. Bao nhiêu cuộc tả đột hữu xung cứ thế mà nổ ra trên các bàn nghị sự, lan sang các phương tiện truyền thông. Và cuối cùng là “hòa cả làng”.
Lại nữa, từ trước đến nay nhà nước bao cấp 100% kinh phí để làm các phim “cúng cụ” với khoảng vài chục tỷ/phim mà chất lượng cũng không cao giải ngân xong tiền dự án là “giải thoát” luôn cả bộ phim vào... kho. Huống hồ nhiều trăm tỷ đồng Nhà nước bỏ ra, ai dám chắc chắn là sẽ làm được một bộ phim hay. Và dù có hay, có tốt đến đâu thì cứ gì nhất nhất phải chờ phim nhựa. Chọn con đường xã hội hóa để sản xuất bộ phim này là diệu kế. Ông Trịnh Văn Sơn là một trong số những người bỏ tiền đầu tư từ khâu kịch bản, đến sản xuất và khai thác theo tinh thần “được ăn, lỗ chịu” là cách làm đúng hướng và rất sòng phẳng, khỏi mất công bàn cãi về chiếc bánh dự án quá to. Nên chăng, điện ảnh nói riêng và các ngành nghệ thuật khác cần học cách làm này.
Cả ba dự án phim còn lại là phim video Thái sư Trần Thủ Độ, phim truyền hình Huyền sử Thiên Đô và phim truyện nhựa Khát vọng Thăng Long vẫn đang quay. Đến thời điểm này chỉ duy nhất có phim Lý Công Uẩn - Đường tới đất Thăng Long đang trong giai đoạn hậu kỳ. Theo thông báo mới nhất từ nhà sản xuất, dự kiến phim sẽ lên sóng vào giờ vàng trên VTV vào cuối tháng 9 để kịp phát sóng tập cuối cùng vào đúng ngày Đại lễ 10/10.
Lý Tiểu Linh