Sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra nhiều căn bệnh nguy hiểm như ung thư phổi, ung thư miệng, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính, loét dạ dày và bệnh vảy nến. Hút thuốc lá cũng là nguyên nhân gây ra 90% các ca ung thư phổi, 75% các ca bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính và 25% ca bệnh tim thiếu máu cục bộ. Hút thuốc lá còn gây ra những tổn thất nặng nề về kinh tế do chi phí mua thuốc hút, do điều trị những căn bệnh do hút thuốc, cộng thêm chi phí do giảm năng suất lao động, hỏa hoạn và do những tổn hại về môi trường… Tuy nhiên, Việt Nam hiện vẫn chưa có nguồn kinh phí bền vững và thường xuyên cho hoạt động phòng chống tác hại thuốc lá (PCTHTL). Kinh phí dành cho hoạt động này chủ yếu phụ thuộc vào tài trợ của các tổ chức quốc tế và tổ chức phi chính phủ nên thường không mang tính ổn định, lâu dài và làm giảm tính chủ động trong các hoạt động PCTHTL. Hiện nay, ngân sách nhà nước cấp cho hoạt động PCTHTL dựa trên kế hoạch hàng năm, vì vậy, Chương trình PCTHTL gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch và triển khai các chương trình can thiệp PCTHTL dài hạn.
Do đó, để tăng cường hiệu quả và duy trì sự bền vững của hoạt động PCTHTL tại Việt Nam, việc thành lập Quỹ PCTHTL là rất cần thiết nhằm sử dụng cho các hoạt động: Tiến hành các nghiên cứu nhằm cung cấp bằng chứng cần thiết cho họat động truyền thông và xây dựng các chính sách PCTHTL. Triển khai các chương trình truyền thông trên toàn quốc nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tác hại của thuốc lá và sự ủng hộ của các nhà hoạch định chính sách cho công tác PCTHTL. Thiết lập và tăng cường hiệu quả hoạt động của mạng lưới PCTHTL trên toàn quốc. Tăng cường thực thi các chính sách PCTHTL. Nâng cao năng lực cho cán bộ làm công tác PCTHTL. Thực hiện có hiệu quả các biện pháp nhằm giảm cung cấp và giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá. Triển khai các hoạt động xây dựng môi trường không khói thuốc. Phối hợp với các cơ quan chức năng tăng cường công tác thanh, kiểm tra, xử lý các hành vi viphạm quy định cấm quảng cáo thuốc lá. Thực hiện các hoạt động hỗ trợ cai nghiện thuốc lá.
Quỹ PCTHTL là điều kiện cần thiết để đảm bảo thực hiện thành công mục tiêu trong Nghị quyết số 12/NQCP của Chính Phủ và thực hiện cam kết của Việt Nam khi tham gia Công ước Khung về kiểm soát thuốc lá. Đồng thời góp phần giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong sớm do các bệnh liên quan đến thuốc lá; Cải thiện sức khỏe của người dân trong dài hạn; Tiết kiệm chi phí chăm sóc sức khỏe của cá nhân, xã hội; Tăng năng suất lao động của toàn xã hội...