Tháng tư là mùa đẹp nhất ở Tây Nguyên. Mùa này trời trong và cao, mây nõn phơ phất, gió lúc diu diu lúc lộng lẫy, một mùa khô rất đặc trưng, và nó cũng có cái hơi ung ủng của sự tích tụ mùa mưa sẽ bắt đầu chừng sau tháng nữa.
Thì đã nói, giờ lên với các đồn biên phòng ở Gia Lai, dẫu có xa nhất như 731 thuộc huyện Chư Prông đi chăng nữa thì cũng chỉ vài ba tiếng, đường ngon phẳng lì, thông thoáng chứ không như thời xưa vừa đi vừa vạch rừng và lạc giữa rừng. Các đồn đều rất khang trang, hiện đại, tiện nghi và sạch đẹp. Lên đồn thích nhất là thoáng đãng, đêm ngủ thấy cứ trong veo, dù ngủ ở giường của lính nhường cho, lạ chiếu lạ chăn, chiếu và vạt giường cứng chứ không mềm êm như nệm ở nhà, và tắm thì ra bể, dùng gàu múc nước dội ào ào như thời sinh viên.
Nhớ hồi nào lên Đồn 729 mà kinh, nước nấu xong cứ vón cục lại ở dưới đít nồi đít ấm, nó còn ăn thủng cả đồ nhôm. Nhìn cái bể chứa thấy toàn các cạnh sắc nhọn như san hô chìa ra. Ấy là nước vùng này có vôi. Thế mà lính vẫn phải dùng dù đã được xây bể chứa nước mưa nhưng nào có đủ. Muốn dùng nước thì phải cất như chưng nước cất qua ba bốn bận mà vẫn còn cặn. Giờ đồn chuyển sang chỗ khác, dùng nước khoan, nhưng nước khoan cũng chỉ dùng để tắm rửa, còn nước ăn thì đã có một hệ thống bể nước mưa, dùng quanh năm không hết.
Cái thích nữa khi lên đồn là ngắm các đặc sản tăng gia. Chó thì khỏi nói, chúng là lính canh chứ không phải thực phẩm, đồn nào cũng vài chục con. Rau thì mơn mởn sạch, nhìn đã thấy mê, đủ loại. Hôm ở Đồn 729, nghe anh em kêu háo, trung tá Lê Xuân Kế đồn phó quân sự, trực chỉ huy còn cho người đi hái cả rau sam, loại rau tưởng chỉ còn trong ký ức, trồng trong vườn về luộc mấy đĩa tướng.
Suối cũng là một đặc sản của các đồn biên phòng. Tất nhiên không phải đồn nào cũng có suối, nhưng nếu đồn nào đã có suối thì thế nào khách lên cũng được vác ra để giới thiệu món “của nhà giồng được”. Và đương nhiên là tắm, là bắt cá nướng tại bờ, là mắc võng ngả lưng mà nghêu ngao cùng lính...
Nhưng đấy là mùa khô. Mới mùa mưa năm ngoái, tại Đồn 731 này có một chiến sĩ bị thương. Chỉ huy biên phòng tỉnh điều 1 xe vào, kèm 2 tài xế, 2 quân y và “5 chiến sĩ đặc nhiệm to khỏe, mặc áo mưa nhận nhiệm vụ khẩn”: Vào đưa một chiến sĩ bị thương ra bệnh xá. Xe chạy từ 9 giờ sáng hôm nay đến... trưa hôm sau mới ra đến bệnh xá biên phòng tại thành phố Pleiku. Đại úy quân y Nông Thị Hài kể với tôi: May là tình trạng chiến sĩ ấy không quá nguy kịch, chứ không thì với từng ấy thời gian tải thương đủ cho bệnh nhân chầu trời rồi! Lái xe Trưởng, cũng hàm đại úy, người trực tiếp lái xe hôm ấy thì kể, có lúc xe chìm trong bùn, không thấy cả... đèn, ống xả cũng bị bùn vào bịt luôn đến nỗi có người trên xe kêu lên: xe chết máy rồi trong khi thực ra là xe vẫn nổ máy.
Các chiến sĩ cùng 2 lái xe kéo xe nhích từng tí một, chạy được dăm cây lại sa lầy, lại loay hoay kéo đẩy... đến khi ra đến bệnh xá không ai nhận ra ai vì tất cả nhuộm một màu đỏ từ đầu tới chân. Và đấy là chuyện mới xảy ra, ai cũng nhớ, còn trước đó ư, nhiều lắm, ai mà nhớ được. Nhưng lính mà, chuyện ấy là thường, hầu như ai cũng nói vậy khi tôi gợi chuyện, và những người có mặt trên chuyến xe tôi vừa kể kia khi kể lại chuyện cũ cũng rất thản nhiên, không có vẻ gì như đã trải qua một cuộc đi khủng khiếp cả, dù con đường ấy khi đi vào mùa khô, như chúng tôi đang đi bây giờ chỉ mất hơn 3 tiếng đồng hồ.
 Bộ đội biên phòng tuần tra bảo vệ biên giới. |
Vết thương rắn cắn ấy sẽ hút cái hạt này khiến nó dính khít vào. Và cái hạt này sẽ hút hết chất độc trong nọc rắn ở vết thương ra. Khi nào nó nhả ra thì lại lấy dao cắt chỗ ấy đi tiếp tục úp vào đến khi nào nó hết dính thì thôi. Nhưng đấy chỉ là sơ cứu bước đầu, còn sau đấy thì vẫn phải ngay lập tức đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế, mà ở đây là đưa thẳng vào Bệnh viện 211 của Quân đoàn 3, chứ bệnh xá biên phòng cũng chưa đủ điều kiện xử lý. Thì rõ là cái hạt ấy có công dụng rồi, nhưng lạ là chưa thấy ai phổ biến hoặc là ươm nhân giống thử, mà hiện tại mới là kinh nghiệm của một số anh em biên phòng và những người hay đi rừng khai thác gỗ. Tôi kiến nghị các chuyên gia y tế nghiên cứu và thẩm định công dụng của hạt đậu Lào trong việc chữa trị rắn cắn để có kết luận chính thức và nếu đúng nó công dụng như thế thì nên nhân giống ra để phổ biến cho toàn xã hội.
Đường tuần tra có thể được gọi là một trong những “tác phẩm” vĩ đại của bộ đội ta. Nghe nói nó đã khít được toàn bộ biên giới cả trên núi đồi và bờ biển. Với con đường này, lính đi tuần sẽ đỡ khổ hơn rất nhiều, và nếu có hữu sự thì cơ động cũng rất nhanh. Đường bê tông phẳng lỳ nhấp nhô ẩn hiện trong rừng, vực suối, thung lũng, núi cao. Các đồn biên phòng chính là điểm nối của con đường dằng dặc bao quanh đất nước ấy. Một chiều muộn, tôi mượn xe máy của đồn, một mình chạy trên con đường tuần tra ấy để tự nghe cảm giác của mình. Mấy trăm bước chân bên kia là nước bạn, cái cảm giác chạy trên khoảng cách bấp bênh trong và ngoài nước nó vừa thiêng liêng vừa lạ lẫm.
Gió lồng lộng và chênh chếch trăng khiến cứ nao nao như đang ở miệt đồng bằng. Gặp một cậu biên phòng phóng xe ngược lại, hỏi đi đâu, bảo em đi tắm suối nhưng... quên mang xà phòng, vừa chạy sang Đồn biên phòng 703 của cảnh sát Campuchia mua. Tôi tò mò hỏi có đến đấy được không, cậu chiến sĩ bảo em dẫn anh quay lại. Một cái chốt chứ không phải đồn, đơn sơ hơn bên ta nhiều. 3-4 chiến sĩ da đen đặc trưng nói tiếng Việt bập bẹ. Nhìn là thấy ngay công tác tổ chức đời sống của họ thua ta xa, có một anh chàng mua một số hàng hóa nhu yếu phẩm về đây... bán lại. Hình như chủ yếu là bán cho nhau và một số thợ rừng vì tôi thấy dân ở khá xa, năm bảy cây số chi đó chứ không quây quần như bên ta. Hỏi thì được biết cán bộ chiến sĩ hai đồn khá thân thiết với nhau, có việc gì cũng... hú nhau, chủ yếu là ta hú vì như đã nói, ta có điều kiện hơn. Gặp mùa mưa, bên họ không tiếp tế được, quân ta san cả gạo mắm muối ra giúp bạn...
Chỉ ba tiếng đồng hồ xe chạy, vừa về lại phố, lại đã thấy nao nao nhớ rừng..
Ký củaVăn Công Hùng