Sơn La hứng 2 trận động đất mạnh nhất trong tháng 10
PGS.TS Nguyễn Xuân Anh, Viện trưởng Viện Các khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, trong tháng 10/2026 (từ ngày 1/10/2026 đến ngày 31/10/2026), Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần đã ghi nhận được 26 trận động đất có độ lớn từ M2,5 trở lên trên lãnh thổ và vùng biển Việt Nam hoặc có ảnh hưởng đến Việt Nam. Độ lớn các trận động đất dao động trong khoảng từ M2,5 đến M4,2.
Tảng đá lớn lăn vào khu bếp của hộ dân ở tiểu khu 17, xã Mai Sơn (Sơn La) sau trận động đất. Ảnh: T.H
Trận động đất đáng chú ý nhất trong tháng là động đất ở Sơn La mạnh 4.2 độ gây rung lắc diện rộng cho các khu vực xung quanh. Theo Trung tâm báo tin động đất và cảnh báo sóng thần, trận động đất xảy ra vào lúc 6 giờ 59 phút 21 giây sáng nay (giờ Hà Nội) với tâm chấn nằm tại khu vực xã Tà Hộc, tỉnh Sơn La (thuộc huyện Mai Sơn cũ, tỉnh Sơn La). Động đất xảy ra ở độ sâu khoảng 12km với độ lớn 4.2, khiến người dân sống ở gần cảm nhận rung lắc rất rõ.
Sơn La thuộc khu vực Tây Bắc - là nơi có hoạt động địa chấn mạnh nhất ở Việt Nam, nơi có nhiều đới đứt gãy hoạt động mạnh như đứt gãy Điện Biên - Mường Lay, đứt gãy Sông Mã - Tuần Giáo - Lai Châu.
Trước đó, trận động đất mạnh 4.0 độ xảy ra tối ngày 10/5 tại khu vực xã Mường Hung, tỉnh Sơn La, giáp biên giới với Lào, gây rung chấn rõ trên bề mặt đất. Nhiều khu vực xa hơn như thành phố Sơn La cũ cũng cảm nhận rõ rung chấn.
TS. Nguyễn Xuân Anh nhận định động đất xảy ra tại Sơn La là động đất kiến tạo, liên quan đến hoạt động địa chất và sự dịch chuyển trên các đứt gãy trong vỏ Trái đất. Khu vực này thường xảy ra động đất và nằm trên đứt gãy Đông Đà. Mức độ rung lắc và tác động thực tế tại từng địa điểm còn phụ thuộc vào độ sâu chấn tiêu, khoảng cách đến tâm chấn, điều kiện nền đất và đặc điểm công trình xây dựng.
Việc tiếp tục theo dõi hoạt động địa chấn tại Sơn La có ý nghĩa quan trọng đối với công tác đánh giá nguy cơ, nâng cao nhận thức cộng đồng và chủ động các biện pháp ứng phó phù hợp tại những khu vực thường xảy ra động đất. Tại những khu vực có hoạt động địa chấn mạnh như khu vực Tây Bắc, việc xây dựng các công trình, nhà ở cần đáp ứng yêu cầu về kháng chấn đã được công bố.
Bình tĩnh xử lý khi có rung lắc mạnh xảy ra
TS. Nguyễn Xuân Anh cũng cho rằng, tới đây cần có các nghiên cứu sâu hơn và cập nhật hơn về phân vùng rủi ro động đất cho các địa phương, nhằm cập nhật và bổ sung bản đồ kháng chấn trên cả nước. Từ đó, có khuyến cáo mới nhất cho các địa phương trong vấn đề xây dựng công trình.
Theo các nhà khoa học Viện Các Khoa học Trái đất, khu vực tỉnh Sơn La nằm trong vùng Tây Bắc, nơi có nhiều đới đứt gãy địa chất hoạt động và từng ghi nhận các trận động đất. Đới đứt gãy Mường La-Bắc Yên-Chợ Bờ dài khoảng 220km, kéo dài từ Than Uyên qua Mường La, Tạ Khoa, Bắc Yên, Phù Yên đến Chợ Bờ và Kim Bôi.
Các nhà khoa học Viện Các Khoa học Trái Đất cũng khuyến cáo, các trận động đất hiện nay có độ lớn nhỏ, khó có khả năng gây thiệt hại. Tuy nhiên, người dân cần bình tĩnh, không hoang mang, đồng thời chủ động trang bị kỹ năng ứng phó. Khi xảy ra rung lắc do động đất, người ở trong nhà nên cúi thấp, che đầu và cổ, trú dưới bàn hoặc vật dụng chắc chắn; tránh xa cửa kính, tủ và các đồ vật có thể rơi. Nếu ở ngoài trời, người dân cần tránh xa các đường dây điện, cột điện, nên chạy tới các vùng đất trống. Nếu đang lái xe tham gia giao thông, người dân cố gắng đỗ vào bên đường và dừng lại…
Sau động đất, cần kiểm tra tình trạng nhà ở, công trình và di chuyển đến nơi an toàn nếu phát hiện dấu hiệu hư hỏng. Chính quyền địa phương cần rà soát trường học, trụ sở, hồ đập và các khu vực có nguy cơ sạt lở; kịp thời xử lý dấu hiệu mất an toàn, đồng thời cung cấp thông tin chính xác để người dân tránh tâm lý hoang mang.
Tại Việt Nam, các trận động đất mạnh 4-5 độ được đánh giá là động đất nhẹ không gây nên thiệt hại hoặc thiệt hại nhẹ. Rất hiếm khi gây thiệt hại trung bình tới thiệt hại đáng kể.
