Ở những địa bàn vùng cao, vùng sâu, nơi người dân phải di chuyển hàng chục, thậm chí hàng trăm km để tiếp cận bệnh viện tuyến trên, khám bệnh từ xa có thể rút ngắn đáng kể khoảng cách địa lý. Tuy nhiên, không phải bệnh nào cũng có thể khám, chữa qua màn hình. Pháp luật hiện hành đã quy định danh mục cụ thể những bệnh, tình trạng bệnh được khám, chữa bệnh từ xa.
46 bệnh, tình trạng bệnh được phép khám, chữa bệnh từ xa
Từ ngày 1/1/2024, hoạt động khám, chữa bệnh từ xa được điều chỉnh trực tiếp bởi Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn thi hành.
Đáng chú ý, Điều 80 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định: “Khám bệnh, chữa bệnh từ xa giữa người hành nghề với người bệnh phải thực hiện theo phạm vi hành nghề của người hành nghề; việc chữa bệnh từ xa phải theo danh mục bệnh, tình trạng bệnh do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành”. Luật đồng thời quy định người hành nghề phải chịu trách nhiệm về kết quả chẩn đoán, chỉ định phương pháp chữa bệnh và kê đơn thuốc của mình.
Cụ thể hóa quy định này, Thông tư 30/2023/TT-BYT của Bộ Y tế, ban hành ngày 30/12/2023 và có hiệu lực từ 1/1/2024, ban hành danh mục bệnh, tình trạng bệnh được khám, chữa bệnh từ xa. Điều 1 của Thông tư nêu rõ: “Bệnh, tình trạng bệnh được khám bệnh, chữa bệnh từ xa thực hiện theo Danh mục ban hành kèm theo Thông tư này”.
Danh mục gồm 46 bệnh, tình trạng bệnh, trải rộng ở nhiều chuyên khoa. Với người dân vùng cao, đây là cơ sở quan trọng để biết trường hợp nào có thể được bác sĩ tư vấn, theo dõi từ xa thay vì phải lập tức đi bệnh viện tuyến trên.
Nhân viên y tế tư vấn sức khỏe cho người dân. Ảnh: PV.
Trong nhóm cơ xương khớp, có đau vai gáy, hội chứng cánh tay cổ, đau thắt lưng, viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp gối, thoái hóa cột sống và loãng xương không gãy xương.
Nhóm tim mạch, nội tiết gồm tăng huyết áp, giãn tĩnh mạch chi dưới, suy tĩnh mạch, bệnh động mạch chi dưới mạn tính; đái tháo đường, rối loạn lipid máu và suy giáp. Suy thận mạn chưa chạy thận nhân tạo, hen phế quản và bệnh phổi mạn tính tắc nghẽn cũng nằm trong danh mục.
Ở các chuyên khoa khác, danh mục còn có viêm mũi họng cấp và mạn tính; một số bệnh răng miệng; theo dõi sau phẫu thuật, thủ thuật; chăm sóc người bệnh sau điều trị ung thư và chăm sóc giảm nhẹ.
Với da liễu, người bệnh có thể được khám, chữa từ xa đối với một số bệnh da nhiễm khuẩn, bệnh da do nấm - ký sinh trùng, bệnh da do virus, bệnh da dị ứng - miễn dịch và bệnh da viêm.
Thần kinh có Parkinson, Alzheimer, sa sút trí tuệ căn nguyên mạch, đau nửa đầu, đau đầu do căng thẳng và rối loạn tiền đình. Tiêu hóa gồm viêm dạ dày - tá tràng, táo bón và trào ngược dạ dày - thực quản. Mắt có viêm kết mạc, viêm giác mạc và loạn dưỡng võng mạc di truyền.
Trong nhóm bệnh truyền nhiễm, danh mục cho phép khám, chữa từ xa đối với nhiễm HIV/AIDS, tái khám bệnh lao, sốt xuất huyết không có dấu hiệu cảnh báo, cúm và COVID-19. Viêm gan virus B, C cũng được đưa vào danh mục.
Lợi ích thiết thực cho người dân vùng cao
Khoảng cách địa lý là một trong những rào cản lớn đối với tiếp cận dịch vụ y tế ở miền núi. Trong bối cảnh đó, khám bệnh từ xa có thể giúp người bệnh được bác sĩ ở tuyến trên đánh giá tình trạng, hướng dẫn điều trị hoặc theo dõi bệnh mà không phải di chuyển ngay đến bệnh viện.
Đặc biệt, với các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, suy giáp, hen phế quản hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, việc tái khám, theo dõi triệu chứng, đánh giá đáp ứng điều trị và hướng dẫn dùng thuốc có thể được hỗ trợ qua hệ thống khám bệnh từ xa khi người bệnh đáp ứng điều kiện chuyên môn.
Bác sĩ siêu âm cho bệnh nhân. Ảnh: PV.
Hướng dẫn khám bệnh, chữa bệnh từ xa tại tuyến y tế cơ sở do Bộ Y tế ban hành kèm Công văn số 7946/BYT-KCB ngày 12/12/2023 cũng thiết kế quy trình theo hướng bác sĩ có thể hỏi bệnh, quan sát người bệnh qua cuộc gọi có hình; trong trường hợp cần thêm xét nghiệm, thăm dò hoặc chụp chiếu, buổi khám có thể tạm dừng để bổ sung thông tin trước khi tiếp tục đánh giá.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại các xã vùng cao đã có trạm y tế được trang bị thiết bị và kết nối với tuyến huyện, tuyến tỉnh hoặc bệnh viện chuyên khoa.
Không phải cứ có trong danh mục là có thể tự khám qua điện thoại
Các chuyên gia y tế lưu ý rằng danh mục trên không đồng nghĩa với việc người bệnh có thể tự gọi điện thoại cho bất kỳ bác sĩ nào trên mạng để điều trị.
Theo Nghị định 96/2023/NĐ-CP, cơ sở triển khai dịch vụ này phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về hạ tầng công nghệ thông tin, thiết bị chuyên dụng, bảo mật dữ liệu và đã được cơ quan có thẩm quyền công bố danh mục dịch vụ. Người dân vùng cao nên tiếp cận dịch vụ thông qua hệ thống trạm y tế xã hoặc các nền tảng chính thống, tuyệt đối tránh các dịch vụ tư vấn trôi nổi, không rõ nguồn gốc trên mạng xã hội.
Y tế từ xa là phương thức hỗ trợ đắc lực nhưng không thay thế hoàn toàn khám trực tiếp. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, diễn biến nhanh hoặc có dấu hiệu cấp cứu, người bệnh vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt.