Những vườn trầu xanh mướt được chăm sóc kỹ lưỡng trong nhà lưới, giúp cây sinh trưởng ổn định và cho lá đều dịp cuối năm.
Những ngày này, vườn trầu không ở phường Vinh Phú luôn rộn ràng, nhộn nhịp từ sáng sớm. Người hái, người phân loại, người bó lá chuẩn bị giao hàng. Theo người dân, thời điểm cuối năm, thời tiết thuận lợi giúp cây trầu sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, cho lá đều và đẹp.
Dịp cận Tết, nhu cầu trầu không phục vụ thờ cúng, lễ nghi tăng cao khiến được giá hơn ngày thường, mang lại nguồn thu đáng kể cho các hộ trồng trầu.
Gia đình bà Nguyễn Thị Hoa (phường Vinh Phú) là một trong những hộ trồng trầu lâu năm tại địa phương. Gắn bó với cây trầu từ những năm 1990, đến nay gia đình bà đã mở rộng diện tích lên khoảng 1.500m² với hàng trăm gốc trầu.
Trầu không vào vụ Tết cho năng suất cao, lá dày, xanh đậm và thơm nồng, yếu tố được thương lái đặc biệt ưa chuộng.
"Lá trầu được thu hoạch đều đặn mỗi tháng hai lần vào ngày rằm và cuối tháng âm lịch. Riêng các tháng cao điểm như tháng 6, 7, 10 và dịp Tết Nguyên đán, lượng tiêu thụ tăng mạnh", bà Hoa cho biết.
Theo bà Hoa, lá trầu đẹp, đều, thơm được bán phục vụ thờ cúng với giá 1.500-2.000 đồng/lá, có thời điểm cao hơn. Lá nhỏ, xấu hơn được bán cho các cơ sở chiết xuất tinh dầu, làm dược liệu với giá thấp hơn. "Tất cả lá trầu đều có giá trị, không bỏ đi lá nào", bà Hoa nói.
Vào những ngày cao điểm trước Tết, nhiều hộ xuất bán cả nghìn lá trầu mỗi ngày, thu về 2-3 triệu đồng. Những tháng bình thường, thu nhập dao động 10-15 triệu đồng/tháng.
Cận Tết Nguyên đán, người dân phường Vinh Phú lại tất bật thu hoạch trầu không để kịp giao cho thương lái.
Theo người trồng trầu, đây là loại cây "dễ mà khó". Dễ vì sống khỏe, cho lá quanh năm. Khó vì đòi hỏi chăm sóc tỉ mỉ, từ khâu tưới nước, phòng nấm đến kỹ thuật hái lá. "Nhà tôi chỉ hai vợ chồng tự hái, không dám thuê người vì hái trầu cũng cần kỹ thuật, nếu làm mạnh tay cây sẽ bị hỏng", bà Hoa nói.
Trầu không được ví là loại cây "trồng một lần, thu hoạch cả đời" nhưng lại rất nhạy cảm với thời tiết. Cây không chịu được hạn, rét, ngập úng và dễ nhiễm nấm nếu chăm sóc không đúng cách.
Để cây phát triển ổn định, nhiều hộ dân ở Vinh Phú đầu tư nhà lưới, hệ thống tưới tự động và phủ rơm rạ dưới gốc để điều hòa nhiệt độ. Nhiệt độ lý tưởng cho cây trầu sinh trưởng là từ 20-30 độ C.
Bà Nguyễn Thị Diện (65 tuổi, khối Kim Liên, phường Vinh Phú) cho biết, năm nay mưa bão khiến vườn trầu hư hỏng nặng, gia đình phải mất gần hai tháng khắc phục mới có thể thu hoạch trở lại. "Giờ khách đặt nhiều hơn, chủ yếu đến mua trực tiếp tại vườn", bà Diện nói.
Theo bà Nguyễn Thị Hương Lê, Chủ tịch Hội Nông dân phường Vinh Phú, dù chịu ảnh hưởng của thời tiết khắc nghiệt, cây trầu không vẫn mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân.
"Một số hộ đầu tư nhà lưới, tưới tiêu hiện đại và có kinh nghiệm xử lý dịch bệnh thì cây phát triển rất tốt. So với nhiều loại hoa màu khác, trầu không cho hiệu quả kinh tế cao, chi phí đầu tư không lớn, tạo sinh kế bền vững cho người dân", bà Lê cho biết.
Người trồng trầu thu hoạch chủ yếu vào ngày rằm và cuối tháng âm lịch, riêng dịp áp Tết lượng lá bán ra tăng mạnh.
Sau mưa bão, người dân mất nhiều tuần chăm sóc, phục hồi vườn trầu để kịp vụ thu hoạch dịp Tết.
Lá trầu được phân loại ngay tại vườn, lá đẹp phục vụ thờ cúng, lễ nghi, lá nhỏ hơn bán cho các cơ sở chiết xuất tinh dầu.
Có những ngày cao điểm, mỗi hộ xuất bán hàng nghìn lá trầu, thu về 2-3 triệu đồng/ngày chỉ tính bằng… số lá.
Hái trầu đòi hỏi kỹ thuật và sự khéo léo, nếu làm mạnh tay cây sẽ bị tổn thương, ảnh hưởng đến những lứa thu hoạch sau.
Để bảo vệ vườn trầu trước thời tiết khắc nghiệt, nhiều hộ đầu tư nhà lưới, hệ thống tưới tự động và phủ rơm rạ dưới gốc.
Nhờ cây trầu, loại cây được ví là "đếm lá tính tiền" nhiều gia đình ở Vinh Phú có thu nhập ổn định, tạo sinh kế bền vững quanh năm.
