Theo ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, FP-7 sẽ trở thành thành phần chủ lực của hệ thống phòng thủ tên lửa Freya, dự án hợp tác giữa Ukraine và nhiều quốc gia châu Âu, được xem là một trong những chương trình phòng thủ tên lửa tham vọng nhất của lục địa kể từ sau Chiến tranh Lạnh.
Phóng tên lửa 5V55 từ hệ thống S-300. (Ảnh: MW)
Dự án Freya được thúc đẩy sau khi các nước thuộc "Liên minh các nước sẵn sàng" tuyên bố thành lập một liên minh phòng thủ tên lửa đạn đạo mới tại Paris (Pháp). Mục tiêu của liên minh là xây dựng một kiến trúc phòng thủ có chi phí hợp lý, nhưng đủ sức đối phó với các mối đe dọa tên lửa đạn đạo ngày càng hiện đại, trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Âu đang tìm cách giảm sự phụ thuộc vào các hệ thống do Mỹ hoặc Israel cung cấp.
Dù được giới thiệu là một loại tên lửa đánh chặn hoàn toàn mới, FP-7 thực chất được phát triển dựa trên tên lửa đất đối không 5V55 được Liên Xô thiết kế cho hệ thống S-300P từ những năm 1970. Ukraine có lợi thế đáng kể trong dự án này bởi nhà máy Vizar của nước này từng sản xuất loại tên lửa 5V55 trong thời Liên Xô, giúp Kiev tích lũy nhiều kinh nghiệm về thiết kế và chế tạo.
Theo các nhà phát triển, thiết kế cũ đã được nâng cấp gần như toàn diện. FP-7 sử dụng động cơ mới, hệ thống dẫn đường hiện đại hơn và các thuật toán điều khiển tiên tiến, giúp nâng tầm bắn lên trên 150 km. Nhà sản xuất cho biết, tên lửa đã hoàn thành chuyến bay thử nghiệm đầu tiên với hệ thống dẫn hướng hoạt động thành công.
Xét về tính năng, FP-7 vẫn được đánh giá là chưa thể sánh với những tên lửa phòng không hiện đại nhất của Nga. Tên lửa 40N6 trang bị cho hệ thống S-400 có tầm bắn khoảng 400 km và đạt tốc độ tới Mach 14, trong khi các tên lửa 77N6-N và 77N6-N1 của hệ thống S-500 được cho là có tầm bắn lên tới 600 km cùng khả năng đánh chặn vượt trội. Các chuyên gia nhận định, khoảng cách này phản ánh thực tế rằng châu Âu vẫn còn nhiều hạn chế trong lĩnh vực phát triển các hệ thống phòng thủ tên lửa tầm trung và tầm xa.
Tuy nhiên, nếu so với nhiều loại tên lửa phòng không hiện có của châu Âu, FP-7 vẫn được đánh giá là có sức cạnh tranh đáng kể. Điều này cũng cho thấy việc tận dụng nền tảng công nghệ đã được kiểm chứng từ thời Liên Xô có thể giúp châu Âu rút ngắn thời gian nghiên cứu, giảm chi phí phát triển và nhanh chóng xây dựng năng lực phòng thủ mới.
Tên lửa 5V55 từng là nền tảng tạo nên thành công của hệ thống S-300P và được xem là một bước ngoặt trong học thuyết phòng không của Liên Xô. Đây là một trong những loại tên lửa đầu tiên sử dụng công nghệ phóng thẳng đứng lạnh, sau này trở thành tiêu chuẩn trên các hệ thống S-300PM, S-400 và S-500 của Nga. Tên lửa sử dụng động cơ nhiên liệu rắn một tầng, có thể đạt tốc độ vượt Mach 6, trong khi các biến thể nâng cấp như 5V55RM mở rộng tầm bắn lên khoảng 90 km và cải thiện đáng kể khả năng chống gây nhiễu điện tử.
Việc châu Âu lựa chọn phát triển FP-7 từ nền tảng S-300 cũng phản ánh thực trạng ngành công nghiệp phòng thủ tên lửa của lục địa này vẫn phụ thuộc đáng kể vào công nghệ nước ngoài. Hiện nay, Patriot của Mỹ vẫn là trụ cột của mạng lưới phòng thủ tên lửa tại nhiều quốc gia châu Âu. Đức đã mua hệ thống Arrow 3 của Israel, Phần Lan lựa chọn David's Sling, trong khi Ba Lan vẫn duy trì các hệ thống có nguồn gốc từ S-200 thời Liên Xô.
Khác với các chương trình mua sắm truyền thống chỉ dựa vào một nhà thầu, Freya được xây dựng theo mô hình hợp tác đa quốc gia. Theo kế hoạch, công ty quốc phòng FirePoint của Ukraine sẽ đảm nhiệm việc phát triển tên lửa FP-7, còn các đối tác châu Âu sẽ phụ trách radar, hệ thống phóng, phần mềm chỉ huy – điều khiển, mạng truyền thông và các thiết bị hỗ trợ khác.
