PAC-3 ACE được phát triển như một lựa chọn có chi phí thấp hơn đáng kể so với biến thể PAC-3 Missile Segment Enhancement (MSE) hiện nay, nhưng giới phân tích cho rằng mức giá rẻ hơn có thể phải đánh đổi bằng sự suy giảm đáng kể về hiệu suất tác chiến.
Mỹ ra mắt tên lửa PAC-3 MSE. (Ảnh: MW)
Lockheed Martin mới chỉ công bố một số thông tin kỹ thuật hạn chế, song hình ảnh chính thức cho thấy PAC-3 ACE có thiết kế ngắn và nhỏ gọn hơn nhiều so với PAC-3 MSE. Theo các chuyên gia, việc thu nhỏ kích thước cùng mục tiêu giảm giá thành gần như chắc chắn đồng nghĩa với việc tên lửa phải chấp nhận những giới hạn nhất định về năng lực, bao gồm tầm bắn ngắn hơn, độ cao đánh chặn thấp hơn và khả năng đối phó với các tên lửa đạn đạo hiện đại bị suy giảm.
Một trong những điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất là PAC-3 ACE dường như không còn sử dụng hệ thống điều khiển tư thế bố trí quanh phần đầu tên lửa. Trên PAC-3 MSE, các động cơ đẩy cỡ nhỏ này cho phép tên lửa thực hiện những điều chỉnh quỹ đạo cực nhanh trong giai đoạn cuối, giúp tăng khả năng tiêu diệt các mục tiêu đạn đạo có khả năng cơ động cao.
Việc loại bỏ hệ thống này sẽ giúp đơn giản hóa quy trình sản xuất và giảm đáng kể chi phí, nhưng đồng thời cũng làm giảm khả năng cơ động của tên lửa ở thời điểm quyết định trước khi va chạm.
Ngoài ra, nhiều nhà phân tích cho rằng PAC-3 ACE cũng có thể không được trang bị Lethality Enhancer – đầu đạn tăng cường sát thương vốn được tích hợp trên các phiên bản PAC-3 MSE sau này. Hệ thống này tạo thêm các mảnh văng ngay trước khi đánh chặn nhằm tăng xác suất phá hủy tên lửa đạn đạo đang lao tới. Nếu bị loại bỏ, PAC-3 ACE nhiều khả năng chỉ dựa vào cơ chế va chạm trực tiếp hoặc một đầu đạn đơn giản hơn nhằm tiếp tục cắt giảm chi phí chế tạo.
Hiệu quả của Patriot đang bị đặt dấu hỏi
Việc phát triển một phiên bản Patriot rẻ hơn cũng làm dấy lên nghi ngờ về tính khả thi khi bản thân các biến thể PAC-3 hiện nay đã bộc lộ nhiều hạn chế trong thực chiến.
Theo các nguồn tin Ukraine và phương Tây, hệ thống Patriot gặp nhiều khó khăn trong việc đánh chặn các tên lửa đạn đạo của Nga. Tháng 10/2025, cựu Phó Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Vũ trang Ukraine, Tướng Igor Romanenko cho biết, Patriot chỉ đạt hiệu quả khoảng 6% trước các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo.
Nhận định này cũng trùng với các đánh giá trước đó của giới chức Ukraine và phương Tây, cho rằng khả năng đánh chặn các tên lửa Iskander-M và Kinzhal của Patriot đã giảm xuống mức rất thấp, chỉ khoảng 6%.
Không chỉ đối mặt với các tên lửa Nga, Patriot cũng bị cho là bộc lộ nhiều điểm yếu khi đối phó với các tên lửa đạn đạo tầm ngắn của Iran. Nhiều đoạn video ghi lại cảnh hệ thống Patriot tại Qatar liên tiếp không thể đánh chặn các tên lửa đạn đạo của Iran. Đáng chú ý, mỗi mục tiêu đều được phóng tới 3 tên lửa đánh chặn thay vì 2 như thông lệ, cho thấy lực lượng vận hành dường như đã nhận thức được xác suất phá huỷ thấp hơn kỳ vọng.
Nguy cơ tụt hậu trước thế hệ tên lửa mới
Trong khi Mỹ tìm cách giảm chi phí bằng PAC-3 ACE, các đối thủ của Washington vẫn đang tiếp tục nâng cấp nhanh chóng năng lực tên lửa đạn đạo.
Triều Tiên đã thử nghiệm một loại tên lửa đạn đạo tầm ngắn mang đầu đạn siêu thanh và được cho là có kế hoạch xuất khẩu. Trung Quốc cũng tiếp tục được đánh giá là quốc gia dẫn đầu thế giới về công nghệ vũ khí siêu thanh.
Ngay cả hệ thống Iskander-M của Nga, dù đã được đưa vào biên chế từ nhiều năm trước, cũng liên tục được cải tiến nhằm tăng khả năng xuyên thủng các hệ thống phòng thủ hiện đại.
Nhiều chuyên gia cho rằng dù PAC-3 ACE có thể giải quyết bài toán chi phí của Patriot, nhưng nếu năng lực đánh chặn bị cắt giảm quá nhiều thì lợi thế về giá thành sẽ trở nên kém ý nghĩa. Một tên lửa đánh chặn rẻ hơn nhưng không đủ khả năng đối phó với các mối đe dọa hiện đại có thể khiến toàn bộ hệ thống phòng thủ trở nên kém hiệu quả hơn trong thực chiến.
