Theo Thiếu tướng Ali Reza Balali thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tên lửa siêu thanh Fattah-2 sử dụng nhiều thuật toán điều khiển khác nhau để liên tục thay đổi quỹ đạo bay, khiến đối phương khó dự đoán vị trí tiếp theo và bố trí tên lửa đánh chặn một cách chính xác.
Tên lửa Fattah-2 của Iran. (Ảnh: MW)
Fattah-2 được phát triển theo cấu hình phương tiện lượn siêu thanh (HGV), cho phép đầu đạn cơ động trong quá trình bay thay vì chỉ đi theo một quỹ đạo cố định. Công nghệ này được thiết kế nhằm gây khó khăn cho các hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại, vốn dựa nhiều vào khả năng dự đoán đường bay của mục tiêu để tổ chức đánh chặn.
Ông Balali cho rằng, Iran đã nghiên cứu các điểm mạnh và điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của đối phương để phát triển phương án tấn công phù hợp. Theo ông, dù đối thủ sở hữu công nghệ và năng lực đối phó với một số loại vũ khí nhất định, Tehran cũng nắm được những giới hạn trong khả năng phòng thủ của họ.
Nguồn gốc công nghệ của Fattah-2 vẫn là chủ đề gây nhiều đồn đoán. Kể từ khi hệ thống được công bố vào năm 2023, đã xuất hiện những nhận định cho rằng Iran có thể đã tiếp nhận sự hỗ trợ công nghệ đáng kể từ Triều Tiên – quốc gia từng phát triển và đưa vào thử nghiệm nhiều phương tiện lượn siêu thanh trong những năm trước đó.
Fattah-2 đã từng tham chiến?
Những tiết lộ về Fattah-2 thu hút sự chú ý trong bối cảnh Iran được cho là đã sử dụng loại vũ khí này trong các cuộc tấn công nhằm vào Israel.
Ngay sau khi Mỹ phát động chiến dịch quân sự chống Iran vào ngày 28/2, một đoạn video ghi lại ở tốc độ Mach 3 được cho là đã ghi lại khoảnh khắc Fattah-2 đánh trúng một mục tiêu của Israel. Mục tiêu này được xác định là một trung tâm chỉ huy kiên cố của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF)
Quỹ đạo bay và tốc độ khi va chạm của vũ khí trong đoạn video được nhận xét có nhiều điểm tương đồng với tên lửa đạn đạo Oreshnik của Nga, loại vũ khí từng được sử dụng nhằm vào các mục tiêu ở Ukraine hồi tháng 1. Oreshnik cũng được cho là tích hợp phương tiện lượn siêu thanh, qua đó làm dấy lên những nhận định về khả năng Iran đã triển khai công nghệ tương tự trong các cuộc tập kích Israel.
Trong cuộc xung đột với Israel hồi tháng 6/2025, Iran từng tuyên bố sử dụng tên lửa đạn đạo Fattah và gọi đây là vũ khí siêu thanh. Thế nhưng, phiên bản cũ sử dụng phương tiện tái nhập khí quyển có khả năng cơ động, chứ không phải phương tiện lượn siêu thanh đúng nghĩa.
Fattah-2 được thiết kế với phương tiện lượn siêu thanh riêng biệt và được sử dụng lần đầu vào đầu năm 2026. Sự khác biệt này có ý nghĩa quan trọng, bởi khả năng cơ động trong giai đoạn lượn giúp phương tiện có thể thay đổi hướng bay, khiến việc dự đoán điểm đến và tổ chức đánh chặn trở nên phức tạp hơn.
Israel buộc phải tính lại phương án đối phó vũ khí siêu thanh
Khả năng xuất hiện các phương tiện lượn siêu thanh của Iran cũng khiến ngành công nghiệp quốc phòng Israel phải xem xét lại những phương án phòng thủ tên lửa hiện có.
Tháng 8/2025, Yuval Baseski, Chủ tịch Rafael Advanced Defence Systems – một trong những doanh nghiệp hàng đầu Israel về phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa, cho biết sự xuất hiện của vũ khí siêu thanh đang mở ra một giai đoạn mới trong lĩnh vực phòng không, đồng thời đặt ra thách thức đối với các phương pháp đánh chặn truyền thống.
Theo Baseski, những hệ thống phòng thủ hiện nay chủ yếu dựa trên nguyên tắc tên lửa đánh chặn phải bay nhanh hơn mục tiêu để có thể tiêu diệt chúng. Cách tiếp cận này trở nên khó áp dụng trước các phương tiện siêu thanh có khả năng di chuyển với tốc độ rất cao và liên tục thay đổi quỹ đạo.
Ông đưa ra ví dụ rằng để đánh chặn một vật thể bay ở tốc độ Mach 10, hệ thống phòng thủ có thể cần đạt tốc độ Mach 30. Việc đạt được tốc độ như vậy trong khí quyển là cực kỳ khó khăn do lực cản và ma sát không khí.
Thay vì chỉ dựa vào những tên lửa đánh chặn có tốc độ vượt trội, Baseski đề xuất mô hình phòng thủ theo vùng. Theo phương án này, nhiều tên lửa đánh chặn sẽ được bố trí để bao phủ các khu vực đã xác định, tạo thành những lớp phòng thủ có khả năng tấn công mục tiêu khi chúng tiến vào phạm vi bảo vệ.
