Hình ảnh cho thấy các vụ nổ chính xác vào những mục tiêu được cho là bệ phóng thuộc hệ thống phòng không tầm xa Bavar-373 và một bệ phóng tên lửa đạn đạo tầm trung. Do HIMARS có tính cơ động cao và có thể rút khỏi vị trí phóng rất nhanh, các cuộc tấn công được cho là thực hiện từ lãnh thổ một quốc gia vùng Vịnh, hoặc có thể từ Iraq hay Thổ Nhĩ Kỳ, những nơi nằm trong tầm bắn của ATACMS.
Mỹ tấn công vào các địa điểm của Iran. (Nguồn: CENTCOM)
Cuộc tấn công diễn ra sau khi Mỹ và Israel mở chiến dịch quân sự phối hợp quy mô lớn vào ngày 28/2. Đáp trả, Iran kích hoạt mạng lưới phòng không mặt đất và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) phóng tên lửa đạn đạo cùng UAV nhằm vào nhiều mục tiêu của Mỹ và Israel, bao gồm các căn cứ Mỹ tại khu vực Vịnh.
Nhắm vào 'lá chắn mặt đất' của Iran
Không sở hữu nhiều tiêm kích hiện đại, Iran phụ thuộc vào mạng lưới phòng không mặt đất để bảo vệ không phận. Bavar-373 được phát triển từ đầu những năm 2010 và đưa vào biên chế từ năm 2016 và là một trong những trụ cột của hệ thống phòng không. Tuy nhiên, biến thể đời đầu xuất hiện trong đoạn video được đánh giá có năng lực hạn chế hơn các phiên bản nâng cấp sau.
Phần lớn hệ thống tên lửa đạn đạo và phòng không tầm xa của Iran, ngoại trừ S-200, đều sử dụng bệ phóng di động. Điều này giúp chúng có thể nhanh chóng thay đổi vị trí để tránh bị phát hiện và tấn công. Vì vậy, việc ATACMS có thể đánh trúng các mục tiêu như vậy cho thấy Mỹ đã tận dụng tốt khả năng tấn công tầm xa chính xác cao.
ATACMS từng được sử dụng trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991 và cuộc chiến Iraq năm 2003, nhưng vai trò của nó nổi bật hơn từ giữa thập niên 2020, đặc biệt tại chiến trường Ukraine.
Tại đây, ATACMS đã được dùng để phá hủy radar và bệ phóng của hệ thống phòng không S-400, cũng như vô hiệu hóa các bệ phóng tên lửa đạn đạo Iskander-M. Những tiền lệ này khiến việc Mỹ sử dụng ATACMS nhằm vào hệ thống phòng không và tên lửa Iran trở thành một bước đi có tính toán, thay vì hành động đột xuất.
Vì sao phải phá hủy trước khi phóng?
Việc tấn công kho tên lửa và bệ phóng ngay trên mặt đất mang ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng.
Khả năng phòng thủ tên lửa của Mỹ và đồng minh vốn có giới hạn. Hệ thống MIM-104 Patriot nhiều lần bị đặt câu hỏi về độ tin cậy trong thực chiến, trong khi số lượng tên lửa đánh chặn cho Patriot và THAAD được cho là không đủ để chống đỡ các đợt tấn công ồ ạt kéo dài.
Iran cũng sở hữu các tên lửa tiên tiến hơn như Fattah và Fattah-2, được quảng bá có khả năng cơ động và né tránh phòng thủ hiện đại. Sau khi Fattah được sử dụng trong các đợt tấn công trước đây, giới chức Israel từng thừa nhận cần một cách tiếp cận hoàn toàn mới để đối phó với loại mục tiêu này.
Trong bối cảnh đó, phá hủy tên lửa trước khi chúng rời bệ phóng được xem là biện pháp phòng thủ hiệu quả nhất và có thể là duy nhất, để giảm thiểu rủi ro trước các đòn tấn công đạn đạo và siêu thanh.
