Ở vùng cao, khoảng cách từ nơi ở đến cơ sở y tế là một yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Telehealth mở thêm một phương thức kết nối người bệnh với nhân viên y tế, giúp một số hoạt động tư vấn, theo dõi và hỗ trợ chuyên môn được thực hiện mà không phải lúc nào người bệnh cũng cần di chuyển đến bệnh viện tuyến trên.
Giảm số lần phải di chuyển khi cần tư vấn
Với người dân ở các thôn, bản xa trung tâm, một lần đi khám có thể cần nhiều thời gian cho việc di chuyển, nhất là khi cơ sở y tế cần đến nằm ngoài địa bàn cư trú. Trong những trường hợp phù hợp, khám chữa bệnh từ xa giúp một phần hoạt động tư vấn, theo dõi sức khỏe được thực hiện qua hệ thống kết nối giữa người bệnh với cơ sở y tế.
Đây cũng là một trong những mục tiêu được đặt ra khi phát triển khám chữa bệnh từ xa. Khi giới thiệu những nội dung mới của Luật Khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15, Bộ Y tế xác định phát triển khám chữa bệnh từ xa nhằm cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng, hiệu quả về chi phí, ở nhiều thời điểm và địa điểm khác nhau, trong đó chú trọng những bệnh ít nghiêm trọng và bệnh mạn tính cần được chăm sóc lâu dài, thường xuyên.
Với người dân vùng cao, lợi ích dễ nhận thấy là có thêm lựa chọn khi cần trao đổi với nhân viên y tế nhưng chưa nhất thiết phải đến bệnh viện. Chẳng hạn, sau một lần khám trực tiếp, người bệnh có thể được hướng dẫn theo dõi tình trạng sức khỏe, trao đổi về việc sử dụng thuốc hoặc nhận tư vấn về những vấn đề đã được bác sĩ đánh giá trước đó thông qua phương thức phù hợp.
Tư vấn từ xa giúp người dân vùng cao tiếp cận hỗ trợ chuyên môn.
Telehealth cũng có thể hỗ trợ những trường hợp người bệnh cần được tư vấn chuyên môn nhưng cơ sở y tế gần nhà chưa có bác sĩ chuyên khoa tương ứng. Khi có hệ thống kết nối giữa các cơ sở y tế, bác sĩ tuyến dưới có thể trao đổi với tuyến trên để nhận hỗ trợ chuyên môn. Bộ Y tế hiện công bố danh sách nhiều cơ sở khám chữa bệnh triển khai y tế từ xa, trong đó có các bệnh viện tuyến trung ương và bệnh viện chuyên khoa.
Thêm cơ hội tiếp cận bác sĩ và chuyên môn tuyến trên
Trong mô hình này, khám chữa bệnh từ xa không đơn thuần là người bệnh tự gọi video cho một bác sĩ bất kỳ. Hoạt động có thể được tổ chức trong hệ thống khám chữa bệnh, với sự tham gia của cơ sở y tế đang trực tiếp chăm sóc người bệnh và cơ sở hỗ trợ chuyên môn từ xa.
Bộ Y tế từng xác định một trong những hướng triển khai của khám chữa bệnh từ xa là kết nối cơ sở y tế tuyến dưới với bệnh viện tuyến trên, giúp người bệnh có cơ hội tiếp cận chuyên gia mà không nhất thiết phải đến bệnh viện trung ương trong những trường hợp phù hợp.
Điều này có thể phát huy giá trị tại các địa bàn miền núi, nơi người dân sinh sống phân tán và việc tập trung các bác sĩ chuyên khoa tại địa phương không phải lúc nào cũng thuận lợi.
Chẳng hạn, một cơ sở y tế tuyến dưới khi tiếp nhận người bệnh có thể thực hiện thăm khám ban đầu, thu thập thông tin và các kết quả cần thiết, sau đó kết nối với tuyến trên để được hỗ trợ chuyên môn khi cần. Người bệnh vẫn được nhân viên y tế tại chỗ tiếp nhận và theo dõi, trong khi bác sĩ tuyến trên tham gia tư vấn, hội chẩn trong phạm vi chuyên môn.
Như vậy, công nghệ không thay thế vai trò của cơ sở y tế gần dân mà tạo thêm một kênh kết nối giữa các tuyến. Đây cũng là cách để chuyên môn y tế được chia sẻ rộng hơn trong hệ thống.
Tiết kiệm thời gian cho những lần tư vấn, theo dõi phù hợp
Một lần đi khám không chỉ bao gồm thời gian ở bệnh viện mà còn có thời gian đi lại, chờ đợi và sắp xếp công việc. Với người lao động ở địa bàn xa trung tâm, việc dành trọn một ngày hoặc lâu hơn để đến cơ sở y tế có thể ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt gia đình.
Khi một nội dung chăm sóc sức khỏe có thể thực hiện từ xa theo chỉ định và quy trình của cơ sở y tế, người bệnh có thể giảm được một phần thời gian dành cho việc di chuyển.
Người bệnh được hỗ trợ theo dõi và tư vấn trong quá trình khám, chữa bệnh.
Lợi ích này phù hợp với những hoạt động không đòi hỏi người bệnh phải trực tiếp thực hiện kỹ thuật khám hoặc can thiệp y khoa tại bệnh viện. Bộ Y tế cũng ghi nhận giảm thời gian, chi phí cho người bệnh và tăng khả năng kết nối giữa các tuyến là những lợi ích của mô hình khám chữa bệnh từ xa.
Tuy nhiên, Telehealth không có nghĩa mọi buổi khám đều được thực hiện qua điện thoại. Việc khám chữa bệnh từ xa phải nằm trong phạm vi chuyên môn và quy trình của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Khi cần khám trực tiếp, thực hiện xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thủ thuật hoặc điều trị tại cơ sở y tế, người bệnh vẫn cần đến trực tiếp.
Vì vậy, giá trị của Telehealth nằm ở việc bổ sung thêm một phương thức tiếp cận dịch vụ y tế. Người dân có thể sử dụng hình thức này cho những nội dung phù hợp, trong khi cơ sở y tế vẫn giữ vai trò trực tiếp khám, điều trị và hướng dẫn người bệnh.
Việc phát triển Telehealth cũng đi cùng với hệ thống dữ liệu y tế, thiết bị và đường truyền phù hợp. Khi thông tin khám chữa bệnh được cập nhật đầy đủ, bác sĩ có thêm dữ liệu để tham khảo trong quá trình tư vấn; cơ sở y tế tuyến dưới cũng có thể tiếp tục theo dõi người bệnh sau khi nhận hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên.
Như vậy, đối với người dân ở các địa bàn xa trung tâm, Telehealth đã mở thêm lựa chọn khi tiếp cận dịch vụ y tế: những trường hợp phù hợp có thể được tư vấn, theo dõi hoặc hỗ trợ chuyên môn từ xa; những trường hợp cần khám trực tiếp vẫn được hướng dẫn đến cơ sở y tế.