Trong hai ngày 14-15/5 tại Hà Nội, Bộ Y tế đã phối hợp với Bộ Khoa học- Công nghệ tổ chức hội thảo bàn về nghiên cứu, ứng dụng tế bào gốc (TBG) trong y học. Hơn 10 năm qua, từ những nghiên cứu, ứng dụng ban đầu về tế bào gốc để điều trị các bệnh về máu, đến nay các nhà khoa học Việt Nam đã mở rộng ứng dụng công nghệ tế bào gốc trong điều trị nhiều chuyên ngành khác như tim mạch, nhãn khoa, da liễu, bỏng, xương... Những thành công bước đầu này đã góp phần đưa công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân của ngành y tế ngày càng nâng cao...
 Duyệt máu tại Viện Huyết học và truyền máu TW .Ảnh: TM |
Những bước đi vững chắc ban đầu
Tại hội trường thảo luận chuyên đề huyết học-truyền máu; xương-răng, GS. TS. Trần Văn Bé, Chủ tịch Hội Truyền máu- Huyết học Việt Nam cho biết, 15 năm trước- năm 1995, BV Truyền máu- huyết học TP. Hồ Chí Minh đã tiến hành ca ghép tế bào máu đầu tiên để điều trị cho một bệnh nhân bị bệnh bạch cầu cấp dòng lympho. Hạt giống đầu tiên nhưng đã cho trái ngọt, bởi đến nay sức khỏe của bệnh nhân này vẫn ổn định và đã xây dựng gia đình có hai người con. "Từ thành công này, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu về máu cuống rốn, đến nay đã có 2.263 mẫu cuống rốn được lưu trữ tại Viện và sẵn sàng phục vụ công tác trị liệu khi người bệnh có nhu cầu"- GS.TS. Trần Văn Bé nói. PGS.TS. Nguyễn Ánh Trí- Viện trưởng Viện Huyết học- Truyền máu TW bổ sung thêm, từ năm 2006 được sự đồng ý của Bộ Y tế, Viện đã ứng dụng phương pháp TBG tạo máu để điều trị các bệnh máu ác tính. Bệnh nhân N.T.L. (21 tuổi, Hải Phòng) mắc căn bệnh Lơxemi kinh dòng hạt - môn cấp dòng tuỷ thể M2 - loại bệnh máu ác tính đã được Viện Huyết học - Truyền máu T.Ư lựa chọn là bệnh nhân đầu tiên được chữa trị bằng phương pháp ghép TBG tạo máu đồng loại (lấy từ anh em cùng huyết thống hoặc người có cùng các chỉ số tương thích trong máu). Đến nay, sau gần 2 năm phẫu thuật sức khỏe của bệnh nhân này vẫn ổn định...
Ở lĩnh vực điều trị bệnh lý tim mạch, ông Nguyễn Đình San, giảng viên ĐH KHTN (ĐH Quốc gia Hà Nội), một trong 6 bệnh nhân tham gia điều trị chống suy tim sau nhồi máu cơ tim bằng TBG hiện vẫn đang rất khỏe mạnh cho biết, cuối tháng 12/2007, ông bị nhồi máu cơ tim cấp và được các bác sĩ Viện Tim mạch quốc gia chỉ định đặt stent. Tuy nhiên chỉ số tống máu (EF) của ông San chỉ đạt 27 khiến các bác sỹ rất e ngại với khả năng tiến triển của bệnh nhân và quyết định điều trị bổ sung bằng... tiêm TBG. TS. Phạm Mạnh Hùng, Viện Tim mạch quốc gia, người chủ trì dự án điều trị này cho hay phương pháp điều trị cho bệnh nhân San là lấy 200ml tủy, nhờ tách chiết tại Bệnh viện 108 được 10ml TBG rồi đem tiêm vào động mạch vành. Theo TS. Hùng, không chỉ ông San mà sau một năm điều trị, cả 6 bệnh nhân đều có kết quả điều trị cải thiện rõ ràng hơn so với nhóm sáu bệnh nhân khác cũng bị nhồi máu cơ tim mà không điều trị bằng tiêm TBG...
Cần một chiến lược tổng thể
TBG là những tế bào có khả năng biệt hóa thành các tế bào khác nhau để thay thế cho các tế bào bị mất đi do già hoặc chết tự nhiên hay do chấn thương vì các nguyên nhân khác nhau. Chính nhờ đặc điểm này mà có thể sử dụng TBG để tạo ra các tế bào mới thay thế cho các tế bào già hay bị tổn thương hoặc mất chức năng, đem lại nhiều triển vọng trong điều trị bệnh. |
Về vấn đề này, GS. TSKH Phạm Mạnh Hùng- Trưởng ban điều phối nhiệm vụ KHCN cấp nhà nước về TBG cho biết, đến nay đã có gần 10 đề tài khoa học cấp nhà nước về TBG được đề xuất và triển khai. Tuy nhiên đại đa số các đề tài còn trong giai đoạn thực hiện, vì vậy cần có sự nhập cuộc và cố gắng của cả đội ngũ nhà khoa học, cơ quan quản lý và nhà đầu tư cũng như sự tham gia từ phía người tình nguyện.
THÁI BÌNH