Tàu tuần tra Tatarstan thuộc Đề án 11661K, soái hạm của Hạm đội Caspi thuộc Hải quân Nga, đã được lắp đặt một kết cấu lưới bao quanh một phần thượng tầng. Đây là biện pháp phòng thủ mới nhất được ghi nhận trong bối cảnh Nga liên tục điều chỉnh cách bảo vệ các phương tiện và cơ sở hải quân trước mối đe dọa ngày càng gia tăng từ máy bay không người lái (UAV).
Các đơn vị thuộc Hạm đội biển Caspi của Nga. (Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga)
Trước đó vài tháng, Ukraine đã tấn công một tàu chở hàng của Iran trên biển Caspi. Vụ việc làm nổi bật khả năng mở rộng phạm vi hoạt động của các cuộc tấn công bằng UAV, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường bảo vệ những mục tiêu quân sự nằm ngoài các khu vực giao tranh chủ yếu.
Lưới được lắp đặt trên tàu Tatarstan nhằm tạo ra một hàng rào vật lý quanh những khu vực dễ bị tổn thương, qua đó hạn chế khả năng UAV cỡ nhỏ tiếp cận trực tiếp thiết bị hoặc nhân viên phía sau lớp chắn.
Khác với các hệ thống tác chiến điện tử tìm cách gây nhiễu hoặc làm gián đoạn hoạt động của hệ thống điều khiển và định vị UAV, lưới bảo vệ hoạt động theo cơ chế thụ động. Nó tạo ra một lớp ngăn cách vật lý, bổ sung cho những biện pháp phòng thủ khác mà không phụ thuộc vào việc vô hiệu hóa tín hiệu điều khiển của phương tiện tấn công.
Tuy nhiên, hiệu quả của giải pháp này còn phụ thuộc vào đặc điểm của UAV, vị trí được bảo vệ và cách bố trí kết cấu lưới trên tàu.
Việc lắp lưới trên Tatarstan cũng nằm trong xu hướng tăng cường bảo vệ các phương tiện hải quân Nga bằng những kết cấu vật lý. Trước đó, các tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Nga tại căn cứ Rybachiy ở bán đảo Kamchatka đã được ghi nhận có lưới bảo vệ. Tại Novorossiysk, các tàu ngầm diesel-điện lớp Kilo cũng được trang bị lồng chắn quanh tháp chỉ huy, bộ phận nhô lên khỏi thân tàu khi tàu hoạt động trên mặt nước.
Bên cạnh các biện pháp thụ động, Hải quân Nga còn triển khai những hệ thống chống UAV chủ động. Hệ thống tác chiến điện tử Peroed-M được cho là đã xuất hiện trên một số tàu chiến mặt nước, trong đó có tàu khu trục Neustrashimy, tàu tuần dương Varyag, tàu hộ vệ Steregushchy và các tàu chống ngầm cỡ lớn thuộc lớp Udaloy.
Những hệ thống này được thiết kế nhằm bổ sung khả năng đối phó với UAV cỡ nhỏ, bao gồm cả các phương tiện điều khiển theo góc nhìn thứ nhất (FPV). Việc kết hợp hàng rào vật lý với các biện pháp tác chiến điện tử cho phép Nga xây dựng nhiều lớp phòng thủ, thay vì chỉ dựa vào một phương thức duy nhất để ngăn chặn UAV.
Nỗ lực gia cố tàu chiến và căn cứ hải quân diễn ra trong bối cảnh Ukraine mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự Nga tại những khu vực nằm xa tiền tuyến chính. Trước nguy cơ các hệ thống không người lái tiếp cận những mục tiêu vốn được xem là tương đối an toàn, Nga ngày càng bổ sung rào chắn, lưới bảo vệ và các biện pháp gia cố nhằm giảm nguy cơ tàu chiến, tàu ngầm bị tấn công.
Hạm đội Caspi cũng đã tổ chức các cuộc huấn luyện chuyên biệt để đối phó với UAV. Trong tháng 7, lực lượng Nga cho biết họ đã huấn luyện các nhóm hỏa lực cơ động đánh chặn những UAV mô phỏng máy bay và phương tiện mặt nước không người lái.
Trong các bài tập, mục tiêu mô phỏng tiếp cận theo cả hình thức đơn lẻ lẫn theo nhóm, đồng thời thay đổi độ cao, hướng bay và tốc độ. Những tình huống này nhằm rèn luyện khả năng phát hiện, theo dõi và phản ứng trước các mục tiêu có quỹ đạo tiếp cận khác nhau.
Dù vậy, hiệu quả thực tế của các biện pháp chống UAV vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm kích thước và tốc độ của phương tiện tấn công, loại đầu đạn được sử dụng, vị trí cần bảo vệ cũng như khả năng phát hiện và khai hỏa của kíp chiến đấu. Cách bố trí lưới và các kết cấu chắn cũng có thể ảnh hưởng đến tầm quan sát, khả năng vận hành cảm biến và việc sử dụng vũ khí trên tàu.
