Việt Nam chính thức trở thành quốc gia thứ sáu của ASEAN cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, nung nóng
Phó Vụ trưởng Pháp chế (Bộ Y tế), ThS Đinh Thị Thu Thủy cho biết, ngày 30/11/2024, Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về hoạt động chất vấn tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, trong đó, tại điểm 2.2. đối với lĩnh vực y tế có nêu: "Quốc hội thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội; giao Chính phủ tổ chức thực hiện cụ thể".
Sau khi Nghị quyết của Quốc hội được thông qua, Việt Nam chính thức trở thành quốc gia thứ sáu của khu vực ASEAN cấm hoàn toàn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Bộ Y tế sẽ có tờ trình Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ xin ý kiến chỉ đạo đối với hai nội dung. Cụ thể: Một là, giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp các cơ quan tổ chức có liên quan dự thảo Kế hoạch của Chính phủ triển khai thực hiện Nghị quyết số 173 về hoạt động chất vấn tại kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV liên quan đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người từ năm 2025, bảo đảm sức khỏe cộng đồng, trật tự, an toàn xã hội thực hiện.
Hai là, giao Bộ Y tế xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 117 ngày 28/9/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế theo trình tự, thủ tục rút gọn. Trong đó, dự kiến bổ sung hành vi "chứa chấp", "sử dụng" thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại khí, chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người. Đồng thời, bổ sung thẩm quyền xử phạt hành vi này theo trình tự thủ tục rút gọn.
Ngoài ra, để việc cấm các sản phẩm này có hiệu quả, Bộ Y tế kiến nghị cần tập huấn nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng thực hiện thanh tra, kiểm tra, xử phạt và tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý hành vi vi phạm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế. Mở rộng cơ sở cai nghiện theo hướng thân thiện, dễ tiếp cận và có hỗ trợ kinh phí cai nghiện từ nguồn của Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Xây dựng môi trường không khói thuốc để trẻ em và người dân được hưởng bầu không khí trong lành, không độc hại từ thuốc lá.
Cần có mức phạt có tính răn đe các hành vi vi phạm về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
ThS.BS Nguyễn Tuấn Lâm đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam cho rằng, để việc thực hiện Nghị quyết 173 hiệu quả, Việt Nam cần tập trung vào ngăn chặn nguồn cung, ngăn việc nhập lậu, buôn bán và quảng cáo thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; tăng cường ngăn chặn tại các cửa khẩu cũng như tại các điểm bán, nhất là mức phạt với các hành vi vi phạm cần đủ cao, có tính răn đe.
Mặt khác, trong bối cảnh hiện nay cần tập trung nhiều cho việc ngăn chặn buôn bán và quảng cáo trên mạng; tổ chức chiến dịch ra quân và duy trình mạnh mẽ, giống như quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm và cấm uống rượu lái xe.
Đồng thời, cần có các cuộc khảo sát, đánh giá thường xuyên để theo dõi mức độ sử dụng và hiệu quả của việc thực thi quy định cấm.
Các chuyên gia y tế cho hay, qua tổng hợp lại các bằng chứng khoa học cho thấy thuốc lá điện tử gây ra những tác hại vô cùng khủng khiếp.
Không chỉ chứa nicotine gây nghiện như thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử còn ghi nhận nhiều ca tổn thương cấp tính: suy hô hấp, tổn thương phổi cấp, truỵ tim mạch, suy gan, suy thận, thậm chí là suy đa cơ quan.
"Tại Bệnh viện Bạch Mai, chúng tôi từng tiếp nhận hàng trăm ca cấp cứu do thuốc lá điện tử, trong đó có cả những bạn học sinh - sinh viên mới 19 - 20 tuổi, nhập viện trong tình trạng nguy kịch"- TS.BS Phan Thu Phương - Giám đốc Trung tâm hô hấp Bệnh viện Bạch Mai cho hay.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã cảnh báo tất cả các loại thuốc lá, bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đều có hại. Ngoài những tác hại đã được biết đến như: gây nghiện do có chứa nicotine, ung thư, ảnh hưởng tới hệ miễn dịch, tâm thần, răng miệng, sinh sản, hô hấp và tim mạch,…thuốc lá mới còn có nguy cơ gây ra nhiều ảnh hưởng cấp tính nguy hiểm và nguy cơ phát sinh các vấn đề xã hội nghiêm trọng hơn rất nhiều so với thuốc lá điếu thông thường, như: hội chứng tổn thương phổi cấp (EVALI).
Với việc sử dụng thuốc lá điện tử ngày càng tăng, hàng ngàn trường hợp ngộ độc nicotine, cả vô tình (chủ yếu là ở trẻ nhỏ) và cố ý (trong thanh thiếu niên và người lớn). Với giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, thuốc lá điện tử gây ra hàng loạt ảnh hưởng nguy hại đến sức khỏe và sự phát triển cả về thể chất lẫn tinh thần.
Việc tiếp xúc sớm với nicotine trong độ tuổi não bộ đang phát triển có thể phá hủy tế bào gốc thần kinh, làm gián đoạn quá trình tái tạo và phát triển của não, ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng học tập, cảm xúc và hành vi. Về lâu dài, tình trạng này có thể gây ra rối loạn tâm thần, suy giảm nhận thức, mất khả năng tập trung, thay đổi tính cách, dẫn đến các hành vi bất thường và kết quả học tập giảm sút nghiêm trọng.
Không dừng lại ở đó, thuốc lá điện tử còn gây tổn thương nặng nề đến hệ hô hấp, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như viêm tiểu phế quản tắc nghẽn, viêm phổi lipid, tràn khí màng phổi nguyên phát, suy giảm chức năng phổi và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Các chất hóa học trong khói thuốc như nicotine, carbon monoxide còn có thể gây rối loạn tim mạch, hình thành huyết khối, xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, suy tim và đột quỵ. Đặc biệt, một số hợp chất có trong khói thuốc lá điện tử như formaldehyd, acrolein, toluene, cùng các kim loại nặng như niken và chì có thể làm biến đổi tế bào dẫn đến ung thư.
