Tập trung 3 mục tiêu: Giảm mắc, giảm tử vong và khống chế dịch

Tin nóng y tế
Nhân Ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết (SXH) lần thứ 2 (15/6), phóng viên báo Sức khỏe&Đời sống có cuộc trao đổi với TS. Trần Thanh Dương - Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế,

(SKDS) – Nhân Ngày ASEAN phòng chống sốt xuất huyết (SXH) lần thứ 2 (15/6), phóng viên báo Sức khỏe&Đời sống có cuộc trao đổi với TS. Trần Thanh Dương -  Phó Cục trưởng Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế, Trưởng ban quản lý Dự án phòng chống SXH về tình hình bệnh SXH ở nước ta hiện nay và những kế hoạch mục tiêu cho những năm tiếp theo và những kết quả đã đạt được trong công tác phòng chống SXH.

PV: Hiện nay, SXH là một nguyên nhân gây nên gánh nặng về sức khỏe cộng đồng và là mối quan tâm chủ yếu của lĩnh vực y tế công cộng trên toàn thế giới. Vậy tình hình bệnh SXH hiện nay ở nước ta như thế nào? Những thách thức của Chương trình phòng chống SXH hiện nay của Việt Nam là gì, thưa ông?

 TS. Trần Thanh Dương.

TS. Trần Thanh Dương:

Theo thông báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), SXH hiện lưu hành ở trên 100 quốc gia thuộc các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt vùng Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương, châu Mỹ, châu Phi với khoảng 2,5 tỉ người sống trong vùng lưu hành SXH. Hằng năm có khoảng 50 triệu trường hợp mắc bệnh SXH. Hiện nay bệnh SXH là gánh nặng sức khỏe cộng đồng và là mối quan tâm chủ yếu của lĩnh vực y tế công cộng trên toàn thế giới. 

Tại Việt Nam, bệnh SXH diễn biến rất phức tạp, có xu hướng gia tăng, nguy cơ bùng phát thành dịch là rất lớn. Trong những năm gần đây, dịch thường xuất hiện rải rác trong năm và thường đạt đỉnh dịch vào các tháng  7, 8, 9, 10.  Số mắc trung bình hằng năm khoảng 100.000 trường hợp và khoảng 100 trường hợp tử vong mỗi năm.

Về những thách thức của chương trình phòng chống SXH đó là: Về tác nhân gây bệnh: bệnh do virut Dengue, có nhiều týp kháng nguyên (D1, D2, D3, D4), chưa có vắc-xin phòng bệnh. Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu điều trị triệu chứng, những trường hợp SXH nặng điều trị rất khó khăn mới cứu sống được bệnh nhân. SXH là bệnh do muỗi truyền, có liên quan chặt chẽ đến diễn biến thời tiết, nhiệt độ tăng, mùa mưa đến sớm, kéo dài và trên diện rộng, tạo điều kiện cho muỗi truyền bệnh phát triển.
 

Mít tinh hưởng ứng Ngày ASEAN phòng, chống SXH

Ngày 15/6, tại Kiên Giang, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long thay mặt lãnh đạo Bộ Y tế Việt Nam dự lễ mít tinh hưởng ứng Ngày ASEAN phòng, chống SXH lần thứ 2 với các nước trong khu vực có chủ đề: Các nước ASEAN chung tay vì một cộng đồng không còn bệnh SXH. Buổi lễ phát động cộng đồng cùng hành động là dịp chia sẻ kinh nghiệm, sáng kiến, giải pháp phòng chống SXH, kêu gọi những nỗ lực hơn nữa của cộng đồng để chung tay phòng, chống SXH.

Theo TS. Trần Thanh Dương: Việt Nam là một trong những quốc gia có chương trình mục tiêu phòng chống dịch bệnh SXH. Trong 10 năm triển khai, chương trình đã góp phần đạt 3 mục tiêu lớn: giảm tỉ lệ mắc, giảm tỉ lệ tử vong và khống chế không xảy ra dịch lớn. Lễ phát động này sẽ trở thành hoạt động thường xuyên vào ngày 15/6 trong những năm tiếp theo nhằm góp phần vào sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho nhân dân.          
N. Anh
Tốc độ đô thị hoá nhanh chóng cùng với sự phát triển của du lịch và thói quen tích trữ nước sinh hoạt tại một số vùng là nguyên nhân thuận lợi bùng phát dịch. Ý thức của cộng đồng về tự giác thực hiện các biện pháp phòng chống SXH ngay trong hộ gia đình còn chưa cao, ảnh hưởng đến hiệu quả phòng chống SXH.
 
Vấn đề xã hội hoá công tác phòng chống SXH gặp rất nhiều khó khăn. Ở một số địa phương, các cấp chính quyền chưa thực sự quyết liệt chỉ đạo công tác này. Việc phối hợp giữa ngành y tế và các ban, ngành, đoàn thể của địa phương chưa chặt chẽ. Kinh phí cho công tác chủ động phòng chống SXH tại một số địa phương chưa được cấp kịp thời và đúng mức, chỉ khi xảy ra dịch mới cấp bổ sung kinh phí.

PV: Chương trình phòng chống SXH đã có những đề xuất gì và biện pháp để vượt qua những thách thức trên, thưa ông?

TS. Trần Thanh Dương: Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống SXH quốc gia tại Việt Nam bắt đầu thực hiện từ năm 1999. Chương trình được triển khai tại 41 tỉnh của Việt Nam và từ năm 2006 đến nay đã được mở rộng toàn bộ 63/63 tỉnh. 

Ngày 18/12/2011, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 2406/QĐ-TTg phê duyệt hoạt động phòng, chống SXH thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2012 - 2015. Hoạt động với các nội dung chủ yếu như: chiến dịch làm giảm nguồn sinh sản; phun hoá chất diệt muỗi chủ động; tuyên truyền vận động; xây dựng mạng lưới cộng tác viên hướng dẫn, vận động từng hộ gia đình thực hiện các biện pháp phòng, chống SXH. Chương trình đã đạt 3 mục tiêu lớn là giảm tỉ lệ mắc, giảm tỉ lệ tử vong và khống chế không để dịch lớn xảy ra.

Các biện pháp chủ yếu là:

Về công tác y tế dự phòng nhằm giảm tỉ lệ mắc: tăng cường công tác giám sát, phát hiện sớm ổ dịch. Tổ chức các hoạt động phòng chống SXH tại hộ gia đình, tổ chức chiến dịch diệt bọ gậy, lăng quăng; phát hiện, xử lý bọ gậy, tuyên truyền vận động người dân tham gia chống dịch nhằm giảm dụng cụ chứa nước không cần thiết, thu gom loại bỏ dụng cụ phế thải quanh nhà. Tổ chức phun hoá chất diệt muỗi tại những vùng có nguy cơ xảy dịch bệnh cao. Tổ chức các chiến dịch vệ sinh môi trường, thải bỏ dụng cụ chứa nước, thả cá ăn bọ gậy, lăng quăng vào dụng cụ chứa nước. 

 Cần phun thuốc diệt muỗi ở những khu dân cư để phòng tác nhân gây bệnh sốt xuất huyết.   Ảnh: B. Đằng

Công tác khám, chữa bệnh nhằm giảm tỉ lệ tử vong:

các cơ sở khám chữa bệnh chuẩn bị đầy đủ cơ số thuốc, phương tiện điều trị, giường bệnh để kịp thời nhận điều trị bệnh nhân, đặc biệt trong trường hợp có dịch lớn. Thành lập đội cấp cứu lưu động, sẵn sàng hỗ trợ chuyên môn cho các đơn vị trong xử lý, cấp cứu, điều trị, chăm sóc. Thống nhất công tác giám sát, phát hiện và điều trị bệnh tại cơ sở y tế tuyến huyện.

Tuyên truyền: tăng cường công tác tuyên truyền trên các hệ thống thông tin đại chúng về các biểu hiện của SXH, các biện pháp phòng chống để mọi người dân hiểu và tự giác tham gia các hoạt động phòng chống SXH tại cộng đồng.

Tăng cường trách nhiệm của UBND các cấp và phối hợp liên ngành: Bộ Y tế phối hợp chặt chẽ với UBND các tỉnh lưu hành có bệnh SXH cao để triển khai đồng bộ các giải pháp phòng chống, huy động nguồn kinh phí của địa phương cho công tác phòng chống SXH. Bộ Y tế đã, đang và sẽ phối hợp rất chặt chẽ với các ban, ngành, đoàn thể trong công tác phòng, chống SXH.

Phối hợp với WHO và các tổ chức quốc tế trong công tác phòng, chống SXH.

Đầu tư kinh phí và phối hợp với các viện cho công tác nghiên cứu khoa học về bệnh SXH để có giải pháp phòng, chống hiệu quả.

Đảm bảo cấp đủ trang thiết bị, vật tư, hóa chất phục vụ công tác phòng, chống SXH.

PV:Đề nghị ông cho biết cụ thể những cơ hội trong công tác phòng chống SXH của Việt Nam hiện nay?

TS. Trần Thanh Dương: Hiện nay Chương trình phòng, chống SXH đã triển khai trên phạm vi cả nước với mạng lưới cộng tác viên gồm 18.802 cộng tác viên tại 644 xã, phường, đây là lực lượng nòng cốt và quan trọng để hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng, chống SXH ngay từng hộ gia đình. Hệ thống giám sát, báo cáo từ TW đến địa phương rất chặt chẽ và kịp thời (báo cáo giám sát bệnh nhân, báo cáo ca bệnh tử vong, các hoạt động xử lý ổ dịch... rất thường xuyên và kịp thời, theo đúng quy định).
 
Các nước trong khu vực ASEAN đã lựa chọn ngày 15/6 hàng năm là Ngày ASEAN phòng, chống SXH và hằng năm các hoạt động hưởng ứng ngày này đều được triển khai tích cực, đồng bộ trên cả nước và đã nhận được sự quan tâm, chia sẻ kinh nghiệm của các nước trong khu vực. Ngoài ra, WHO cũng đặc biệt quan tâm, hỗ trợ cho một số hoạt động phòng, chống SXH như: giám sát bệnh nhân, truyền thông, tập huấn nâng cao trình độ cán bộ.

PV: Trân trọng cảm ơn TS!

Minh Anh (thực hiện)


Ý kiến của bạn