Tập thể dục trước 8 giờ sáng tác động thế nào đến não bộ và vóc dáng?

Quốc tế
SKĐS - Tập thể dục vào sáng sớm giúp cơ thể vận động, cải thiện sự tỉnh táo, hỗ trợ điều hòa đồng hồ sinh học.

Lợi ích thực sự của tập thể dục còn phụ thuộc vào thời điểm, cường độ tập luyện và thói quen sinh hoạt của mỗi người.

Tập thể dục trước 8 giờ sáng tác động thế nào đến não bộ và vóc dáng?- Ảnh 1.

Tập thể dục khi bụng đói có thể làm tăng quá trình đốt cháy chất béo và cải thiện độ nhạy insulin. (Ảnh: AI)

Có người thích bắt đầu ngày mới bằng một buổi chạy bộ, trong khi những người khác chỉ muốn đến phòng tập sau khi kết thúc công việc. Tập luyện vào buổi sáng giúp bạn hoàn thành mục tiêu vận động trước khi những công việc trong ngày chiếm hết thời gian. Ngược lại, tập thể dục vào buổi tối có thể trở thành cách thư giãn sau một ngày bận rộn.

Dù lựa chọn thời điểm nào, tập thể dục vẫn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, mức độ vận động trong cuộc sống hiện đại đang ngày càng giảm. Một báo cáo gần đây cho thấy, con người dành tới 86% thời gian thức để không vận động. Gần 2/3 người trưởng thành cũng cho biết họ dễ dàng trải qua cả ngày mà hầu như không có hoạt động thể chất đáng kể.

Khi thời tiết chuyển lạnh và buổi sáng trở nên tối hơn, việc rời khỏi giường để tập luyện có thể là thử thách không nhỏ. Dù vậy, vận động trước 8 giờ sáng có thể đem lại một số tác động đáng chú ý đối với não bộ, hệ tim mạch, giấc ngủ và quá trình chuyển hóa năng lượng.

Đánh thức não bộ và cơ thể

Với những người làm việc theo giờ hành chính hoặc muốn bắt đầu ngày mới sớm hơn, việc thức dậy lúc 6 giờ sáng để tập luyện không phải điều hiếm gặp. Vào những tháng cuối thu và mùa đông, thời điểm này đôi khi vẫn khiến nhiều người có cảm giác như đang thức dậy giữa đêm.

Sự uể oải ngay sau khi chuông báo thức reo có liên quan đến hiện tượng gọi là quán tính giấc ngủ. Đây là trạng thái suy giảm tạm thời khả năng tỉnh táo khi não bộ chuyển từ ngủ sang thức. Trong khoảng thời gian này, khả năng tập trung, tốc độ phản ứng và đưa ra quyết định có thể chưa trở lại mức bình thường, đặc biệt nếu bạn ngủ không đủ giấc.

Cơ thể cũng có những cơ chế tự nhiên giúp chuẩn bị cho ngày mới. Trong vài phút sau khi thức dậy, nồng độ cortisol thường tăng lên, tạo thành phản ứng cortisol khi tỉnh giấc. Đồng thời, nhiệt độ cơ thể, nhịp tim và huyết áp cũng dần điều chỉnh để thích nghi với trạng thái hoạt động.

Giáo sư David Raichlen, chuyên gia nhân chủng học và khoa học sinh học tại Đại học Nam California, cho biết những thay đổi này diễn ra khi cơ thể chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang tỉnh táo.

Nếu muốn tập luyện ngay sau khi thức dậy, bạn nên dành vài phút khởi động trước khi thực hiện các bài tập cường độ cao. Việc tăng dần nhịp tim và nhịp thở giúp cơ thể thích nghi với mức vận động mới, thay vì phải đột ngột chịu áp lực lớn ngay từ đầu.

Tim và phổi nhanh chóng tăng cường hoạt động

Ngay khi bắt đầu vận động, hệ tim mạch và hô hấp sẽ lập tức điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu của cơ thể.

Các cơ đang hoạt động cần nhiều oxy hơn để tạo ra năng lượng. Vì vậy, tim phải đập nhanh hơn và bơm lượng máu lớn hơn đến các cơ quan. Những hormone như adrenaline và noradrenaline cũng góp phần thúc đẩy phản ứng này. Trong khi đó, nhịp thở trở nên nhanh và sâu hơn nhằm đưa thêm oxy vào cơ thể, đồng thời loại bỏ khí carbon dioxide.

Cường độ tập luyện càng cao, nhu cầu của cơ thể càng lớn. Tuy nhiên, bạn không nhất thiết phải chạy nhanh hay thực hiện những bài tập nặng mới có thể kích hoạt hệ tim mạch.

Ngay cả một buổi đi bộ nhanh cũng giúp tăng mức tiêu hao năng lượng, đồng thời khiến tim và phổi hoạt động tích cực hơn so với khi nghỉ ngơi.

Hỗ trợ điều hòa đồng hồ sinh học và cải thiện giấc ngủ

Một lợi ích đáng chú ý khác của việc vận động vào buổi sáng là khả năng hỗ trợ điều chỉnh đồng hồ sinh học – hệ thống bên trong cơ thể kiểm soát chu kỳ thức và ngủ.

Giáo sư Raichlen cho biết tập thể dục buổi sáng, đặc biệt khi kết hợp với việc tiếp xúc ánh sáng tự nhiên, có thể giúp củng cố nhịp sinh học. Qua thời gian, cơ thể sẽ phân biệt rõ hơn giữa khoảng thời gian dành cho hoạt động ban ngày và thời gian nghỉ ngơi vào ban đêm.

Một số nghiên cứu cũng cho thấy thời điểm tập luyện có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học, dù mức độ tác động không giống nhau ở tất cả mọi người.

Một bài tổng quan nghiên cứu về mối liên hệ giữa vận động, nhịp sinh học và giấc ngủ cho thấy tập thể dục buổi sáng có thể làm thời điểm bắt đầu sản sinh melatonin trong điều kiện ánh sáng yếu (DLMO) đến sớm hơn. Đây là dấu mốc cho thấy cơ thể bắt đầu tăng sản xuất melatonin vào buổi tối để chuẩn bị cho giấc ngủ.

Sự thay đổi này có thể góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt ở những người vốn có xu hướng ngủ và thức muộn hơn bình thường.

Tập thể dục vào sáng sớm không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ ngủ ngon hơn. Hiệu quả còn phụ thuộc vào đồng hồ sinh học tự nhiên, thời lượng và cường độ vận động cũng như mức độ tiếp xúc với ánh sáng.

Giáo sư Raichlen nhấn mạnh rằng không nên đánh đổi thời gian ngủ để dành cho việc tập luyện. Giấc ngủ đầy đủ vẫn đóng vai trò thiết yếu đối với quá trình phục hồi và sức khỏe tổng thể.

Tập lúc bụng đói có giúp đốt cháy nhiều mỡ hơn?

Một số người thích tập thể dục trước bữa sáng vì cảm thấy cơ thể nhẹ nhàng hơn. Những người khác lựa chọn cách này với hy vọng đốt cháy nhiều chất béo hơn.

Quan điểm này có cơ sở khoa học nhất định. Sau một đêm không ăn uống, nồng độ insulin thường thấp hơn và lượng glycogen dự trữ trong gan – nguồn carbohydrate mà cơ thể có thể nhanh chóng huy động để tạo năng lượng, cũng giảm xuống.

Trong điều kiện đó, cơ thể có xu hướng sử dụng chất béo nhiều hơn làm nhiên liệu khi vận động, đặc biệt với các bài tập cường độ thấp.

Tiến sĩ Adora Yau, chuyên gia dinh dưỡng và sinh lý học thể dục tại Đại học Manchester Metropolitan, cho biết tác động này không nhất thiết kết thúc ngay sau khi buổi tập kết thúc.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí eBioMedicine đã so sánh ảnh hưởng của việc tập thể dục trước và sau bữa ăn đối với quá trình oxy hóa chất béo trong vòng 24 giờ. Đây là quá trình cơ thể phân giải chất béo để tạo ra năng lượng có thể sử dụng.

Kết quả cho thấy những người tập luyện trong 60 phút trước bữa sáng có mức oxy hóa chất béo cao hơn so với những người không vận động. Trong khi đó, tập thể dục sau bữa trưa hoặc bữa tối không tạo ra hiệu quả tương tự.

Tiến sĩ Yau cho biết tập luyện trong trạng thái nhịn ăn còn có thể mang lại một số lợi ích chuyển hóa khác, chẳng hạn như cải thiện độ nhạy insulin và giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với hoạt động thể chất. Những thay đổi này có tiềm năng hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2 và bệnh tim mạch.

Có một điểm quan trọng cần phân biệt: đốt cháy nhiều chất béo hơn trong một buổi tập không đồng nghĩa với việc giảm được nhiều mỡ thừa hơn về lâu dài.

Giáo sư Raichlen giải thích rằng cơ thể liên tục điều chỉnh việc sử dụng chất béo và carbohydrate làm nhiên liệu trong suốt cả ngày. Vì vậy, dù tập luyện khi bụng đói có thể khiến cơ thể sử dụng tỷ lệ chất béo cao hơn trong buổi tập, điều đó không đảm bảo lượng mỡ tích tụ sẽ giảm nhiều hơn theo thời gian.

Nếu cảm thấy thoải mái khi tập trước bữa sáng, bạn không nhất thiết phải ăn trước khi thực hiện một buổi vận động ngắn và nhẹ nhàng. Tuy nhiên, với những buổi tập kéo dài hoặc có cường độ cao, ăn trước có thể giúp duy trì năng lượng và cải thiện hiệu suất.

Đối với người thường xuyên tập luyện, điều quan trọng hơn cả là cung cấp đủ năng lượng để cơ thể đáp ứng nhu cầu vận động, thay vì cố gắng tối đa hóa lượng chất béo được đốt cháy trong từng buổi tập.

Cải thiện tâm trạng và khả năng tập trung trong ngày

Sau khi hoàn thành buổi tập, tắm rửa và chuẩn bị đi làm, những tác động tích cực của vận động không chỉ dừng lại ở cơ bắp hay hệ tim mạch.

Theo Giáo sư Raichlen, tập thể dục có thể tạo ra những thay đổi tức thời đối với mức độ tỉnh táo, tâm trạng và chức năng nhận thức. Một số tác động này vẫn có thể tiếp tục sau khi buổi tập kết thúc.

Điều đó có nghĩa là vận động trước giờ làm việc có thể giúp bạn cảm thấy tỉnh táo và sẵn sàng hơn khi bắt đầu ngày mới.

Bên cạnh lợi ích về thể chất và tinh thần, tập luyện buổi sáng còn giúp nhiều người duy trì thói quen dễ dàng hơn. Khi hoàn thành việc vận động từ sớm, bạn sẽ ít phải lo lắng rằng những cuộc họp, công việc phát sinh hay sự mệt mỏi vào cuối ngày khiến kế hoạch tập luyện bị gián đoạn.

Tiến sĩ Yau cho rằng cảm giác hoàn thành mục tiêu ngay từ đầu ngày cũng có thể tạo động lực tích cực. Sau buổi tập, mọi việc đã được thực hiện, cơ thể trở nên sảng khoái và tinh thần tràn đầy năng lượng. Ngược lại, sau một ngày làm việc mệt mỏi, nhiều người dễ tìm lý do để trì hoãn việc tập thể dục, thậm chí bỏ qua hoàn toàn.

Dù vậy, không cần thiết phải bắt đầu bằng những bài tập quá sức. Giáo sư Raichlen khuyến nghị đi bộ nhanh, chạy nhẹ hoặc dành vài phút vận động cũng là những lựa chọn phù hợp. Nếu có thể ra ngoài khi trời sáng, bạn còn kết hợp được lợi ích của hoạt động thể chất với việc tiếp xúc ánh sáng ban ngày.

Ông cũng lưu ý rằng một buổi tập buổi sáng không nên được xem là toàn bộ hoạt động thể chất cần thiết trong ngày. Việc duy trì vận động đều đặn trong những khoảng thời gian khác vẫn rất quan trọng.

Tập thể dục trước 8 giờ sáng có thể giúp bạn xây dựng thói quen vận động ổn định, tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, hỗ trợ điều hòa đồng hồ sinh học và cải thiện sự tỉnh táo. Đây cũng là lựa chọn đáng cân nhắc đối với những người khó sắp xếp thời gian tập luyện vào cuối ngày.

Thế nhưng, không có một khung giờ duy nhất phù hợp với tất cả mọi người. Nếu việc thức dậy sớm khiến bạn thiếu ngủ hoặc không thể duy trì lịch sinh hoạt hợp lý, tập luyện vào buổi chiều hay buổi tối vẫn có thể mang lại nhiều lợi ích.

Giáo sư Raichlen nhấn mạnh rằng bài tập tốt nhất là bài tập bạn có thể duy trì đều đặn trong cuộc sống, mà không phải hy sinh giấc ngủ, chế độ dinh dưỡng hay thời gian phục hồi cần thiết của cơ thể.

Tập thể dục trước 8 giờ sáng tác động thế nào đến não bộ và vóc dáng?- Ảnh 2.Đi bộ nhanh 30 phút mang lại những thay đổi gì cho cơ thể?

SKĐS - Với công việc văn phòng, mục tiêu 10.000 bước mỗi ngày có thể trở thành thử thách với nhiều người.


(theo TT, LM)
Ý kiến của bạn