Tuy nhiên, người bệnh cần lựa chọn hình thức và cường độ vận động phù hợp, đặc biệt nếu đang sử dụng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết.
1. Tập luyện giúp kiểm soát đường huyết như thế nào?
Khi vận động, cơ bắp cần nhiều năng lượng hơn và sử dụng glucose làm nhiên liệu. Đáng chú ý, quá trình co cơ có thể thúc đẩy cơ thể đưa glucose từ máu vào tế bào cơ để sử dụng ngay cả khi tác động của insulin không tăng tương ứng. Nhờ đó, đường huyết có thể giảm trong và sau khi tập luyện.
Về lâu dài, duy trì hoạt động thể chất đều đặn giúp cải thiện độ nhạy insulin, tăng hoặc duy trì khối cơ, hỗ trợ giảm mỡ thừa, đặc biệt là mỡ nội tạng. Đây là những yếu tố có ý nghĩa trong việc cải thiện tình trạng kháng insulin và kiểm soát đường huyết.
Các nghiên cứu cũng cho thấy tập luyện thường xuyên có thể cải thiện chỉ số HbA1c ở người bệnh đái tháo đường type 2, đồng thời mang lại lợi ích đối với huyết áp, mỡ máu, thể lực tim phổi và sức khỏe tổng thể.
Không nhất thiết phải lựa chọn những môn thể thao nặng. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, khiêu vũ hoặc các bài tập sức mạnh đều có thể mang lại lợi ích nếu được thực hiện phù hợp và đều đặn.
2. Người bệnh đái tháo đường nên tập luyện thế nào?
Theo khuyến cáo của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2026, phần lớn người trưởng thành mắc đái tháo đường type 1 hoặc type 2 nên hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa đến mạnh mỗi tuần, phân bổ trong ít nhất 3 ngày/tuần và không nên để quá 2 ngày liên tiếp không vận động. Một cách đơn giản là dành khoảng 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần cho hoạt động aerobic như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi. Người ít vận động có thể bắt đầu với thời gian ngắn hơn rồi tăng dần theo khả năng.
Tập luyện thường xuyên không chỉ giúp kiểm soát đường huyết mà còn cải thiện độ nhạy insulin ở người bệnh đái tháo đường. ẢNh DK
Bên cạnh bài tập aerobic, người bệnh nên kết hợp tập sức mạnh khoảng 2-3 buổi mỗi tuần, vào những ngày không liên tiếp. Các bài tập có thể sử dụng trọng lượng cơ thể, dây kháng lực hoặc tạ với mức phù hợp.
Người cao tuổi hoặc người có vấn đề về vận động có thể bổ sung các bài tập thăng bằng và độ mềm dẻo. Việc lựa chọn bài tập cần căn cứ tuổi, thể lực, bệnh lý đi kèm và các biến chứng của đái tháo đường.
Ngoài thời gian tập luyện, người bệnh cũng nên hạn chế ngồi lâu. ADA khuyến cáo nên ngắt quãng thời gian ngồi kéo dài, khoảng mỗi 30 phút, bằng cách đứng dậy, đi lại hoặc vận động nhẹ.
3. Người nguy cơ cao có thể phòng đái tháo đường nhờ vận động
Lợi ích của tập luyện không chỉ dành cho người đã mắc đái tháo đường mà còn đặc biệt quan trọng với người có nguy cơ cao mắc đái tháo đường type 2.
ADA 2026 khuyến cáo người trưởng thành thừa cân hoặc béo phì có nguy cơ cao mắc đái tháo đường type 2 nên hướng tới ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, kết hợp với các biện pháp thay đổi lối sống khác.
Trong nghiên cứu Diabetes Prevention Program (DPP), mục tiêu vận động ít nhất 150 phút mỗi tuần, ngay cả khi chưa đạt mục tiêu giảm cân, có liên quan với giảm 44% nguy cơ xuất hiện đái tháo đường type 2. Tuy nhiên, hiệu quả phòng bệnh tốt nhất đạt được khi vận động được kết hợp với chế độ ăn phù hợp và kiểm soát cân nặng.
4. Người bệnh cần lưu ý gì khi tập luyện?
Tập luyện có thể làm đường huyết giảm, nhưng mức thay đổi phụ thuộc vào loại hình, thời gian và cường độ vận động, chế độ ăn và thuốc đang sử dụng.
Đặc biệt, người đang dùng insulin hoặc một số thuốc hạ đường huyết có nguy cơ hạ đường huyết cần được hướng dẫn cách kiểm tra và xử trí đường huyết trước, trong hoặc sau khi tập khi cần thiết.
Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu chương trình tập luyện mới nếu đang có biến chứng tim mạch, bệnh thận, tổn thương thần kinh ngoại biên, bệnh võng mạc hoặc các vấn đề sức khỏe khác có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động.
Khi tập luyện, nếu xuất hiện run tay, vã mồ hôi, đói cồn cào, chóng mặt, tim đập nhanh, lú lẫn hoặc cảm giác bất thường, cần ngừng vận động và kiểm tra đường huyết nếu có thể. Người bệnh cần được hướng dẫn trước về cách xử trí hạ đường huyết.
Tập luyện là một phần quan trọng trong kiểm soát đái tháo đường. Thay vì cố gắng tập thật nặng trong thời gian ngắn, người bệnh nên lựa chọn hình thức vận động phù hợp, duy trì đều đặn và tăng dần mức độ. Một chương trình tập luyện hiệu quả cần được cá thể hóa dựa trên tuổi, thể lực, loại đái tháo đường, thuốc đang sử dụng và các bệnh lý hoặc biến chứng đi kèm.
