Tiêu cơ vân cấp là một trong những biến chứng cần cảnh giác, bởi bệnh có thể dẫn đến suy thận cấp, rối loạn điện giải và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Hai trường hợp tiêu cơ vân sau vận động gắng sức
Bệnh viện Sản Nhi Nghệ An vừa điều trị một bệnh nhi 13 tuổi bị tiêu cơ vân cấp sau hoạt động thể lực cường độ cao.
Theo thông tin từ bệnh viện, sau khi liên tục nhảy 3 vòng sân, bệnh nhi P.C.T. xuất hiện tình trạng đau dữ dội ở hai đùi, hạn chế vận động và đau vùng hông lưng. Sau đó, trẻ đi tiểu ra nước tiểu màu đỏ nên được gia đình đưa đến bệnh viện thăm khám.
Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số creatine kinase (CK), một men cơ thường tăng cao khi cơ bị tổn thương, lên gần 150.000 UI/L. Men gan cũng tăng cao, gần 1.000 UI/L, khoảng 25 lần giới hạn bình thường theo thông tin được cung cấp. Xét nghiệm nước tiểu dương tính với phản ứng phát hiện máu nhưng không ghi nhận tế bào hồng cầu khi soi, gợi ý tình trạng myoglobin niệu do tiêu cơ vân.
Bệnh nhi được chẩn đoán tiêu cơ vân cấp, theo dõi và điều trị tích cực trong 7 ngày tại Khoa Tim mạch. Sau quá trình điều trị, sức khỏe của trẻ ổn định và được xuất viện.
Một trường hợp khác là bệnh nhân N.V.V.A. (32 tuổi), trước đó khỏe mạnh. Ngày 19/9, trong khi leo núi Yên Tử, người bệnh bất ngờ ngất. Sau khoảng 30 phút tỉnh lại, bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, đau cơ hai bên đùi nhưng không đau ngực, không khó thở.
Vận động thể lực quá sức trong điều kiện nắng nóng, mất nước có thể gây tổn thương cơ. Ảnh DK
Qua thăm khám và xét nghiệm, người bệnh được chẩn đoán tiêu cơ vân cấp. Bệnh nhân được điều trị bằng truyền dịch, sử dụng thuốc theo chỉ định và theo dõi sát diễn biến sức khỏe. Hiện tình trạng đã ổn định, không còn đau cơ đùi, không đau ngực, không khó thở; các chỉ số xét nghiệm đang cải thiện.
Hai trường hợp trên cho thấy tổn thương cơ nghiêm trọng có thể xảy ra sau hoạt động thể lực gắng sức, kể cả ở người trẻ hoặc người trước đó khỏe mạnh.
Tiêu cơ vân cấp nguy hiểm như thế nào?
Tiêu cơ vân là tình trạng các tế bào cơ vân bị tổn thương, giải phóng những thành phần bên trong tế bào vào máu, trong đó có myoglobin, CK và kali. Bệnh có thể xảy ra sau vận động quá sức, tập luyện với cường độ cao hoặc kéo dài, đặc biệt khi cơ thể bị mất nước, quá nóng hoặc không được nghỉ ngơi đầy đủ.
Myoglobin được giải phóng vào máu có thể gây tổn thương thận, làm tăng nguy cơ suy thận cấp. Trong khi đó, sự thay đổi nồng độ các chất điện giải, đặc biệt là tăng kali máu, có thể gây rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
Ở trẻ em, tiêu cơ vân còn có thể xuất hiện sau chấn thương cơ, sốt cao hoặc co giật kéo dài. Các biểu hiện ban đầu đôi khi không rõ ràng, chỉ là mệt mỏi, đau cơ hoặc khó vận động, khiến người bệnh và gia đình dễ nhầm với tình trạng đau nhức thông thường sau tập luyện.
Những dấu hiệu đáng chú ý gồm đau cơ nhiều hơn mức dự kiến, yếu cơ, sưng cơ, hạn chế vận động và nước tiểu sẫm màu như màu trà hoặc màu cola. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng có đầy đủ các biểu hiện này; nước tiểu không đổi màu cũng không loại trừ tiêu cơ vân.
Khi xuất hiện đau cơ dữ dội, yếu cơ bất thường hoặc nước tiểu sẫm màu sau vận động gắng sức, người bệnh cần dừng tập và đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Không nên chờ triệu chứng tự hết hoặc tự điều trị tại nhà.
Vận động thế nào để phòng ngừa tiêu cơ vân?
Để giảm nguy cơ tổn thương cơ khi chơi thể thao, leo núi, chạy đường dài hoặc tập luyện thể lực, người dân cần chú ý:
- Khởi động kỹ, tăng cường độ từ từ: Lựa chọn bài tập phù hợp với thể trạng và khả năng thích nghi. Tránh đột ngột tăng thời gian, quãng đường hoặc cường độ tập luyện khi cơ thể chưa sẵn sàng.
- Bổ sung đủ nước: Uống nước phù hợp trước, trong và sau vận động. Khi hoạt động kéo dài hoặc đổ nhiều mồ hôi, cần cân nhắc bổ sung điện giải phù hợp.
- Chú ý điều kiện thời tiết: Hạn chế vận động quá sức trong môi trường nóng ẩm; lựa chọn thời điểm tập luyện phù hợp và nghỉ ngơi tại nơi thoáng mát.
- Không cố tập khi cơ thể bất thường: Nếu chóng mặt, kiệt sức, đau cơ dữ dội hoặc yếu cơ, cần dừng vận động và đánh giá tình trạng sức khỏe.
- Đảm bảo thời gian phục hồi: Ngủ đủ, nghỉ ngơi hợp lý giữa các buổi tập và không cố gắng vượt quá khả năng chịu đựng của cơ thể.
Vận động đúng cách giúp nâng cao sức khỏe, nhưng tập luyện quá sức có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Chủ động điều chỉnh cường độ, bổ sung nước phù hợp và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa tiêu cơ vân cấp và bảo vệ sức khỏe.
