Nếu như trong năm 2011, việc chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng cao dẫn đến những lo ngại về lạm phát và việc quyết liệt kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội là mục tiêu hàng đầu và rất quan trọng thì những tháng đầu năm 2012, việc chỉ số giá tiêu dùng tăng chậm, cộng với thông tin nhiều doanh nghiệp phá sản cùng với lượng hàng hóa tiêu thụ chậm, hàng tồn kho nhiều cho thấy dấu hiệu của sức khỏe nền kinh tế chưa được ổn định.
Mặc dù trong các tháng đầu năm, Chính phủ, bộ, ngành, địa phương nghiêm túc triển khai kiên định thực hiện các mục tiêu đã đề ra trong năm 2012 là ưu tiên kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, duy trì tăng trưởng ở mức hợp lý, đảm bảo an sinh xã hội, kinh tế quý I đạt được một số kết quả nhất định, trong đó đáng chú ý là chỉ số giá tiêu dùng 3 tháng đầu năm đã giảm mạnh.
Tuy nhiên, khó khăn, thách thức sắp tới rất lớn. GDP quý I tăng trưởng ở mức 4%, thấp nhất trong vòng 2 năm trở lại đây (quý I/2010 tăng 5,84%, quý I/2011 tăng 5,57%). Mức tăng này thấp hơn dự kiến của Chính phủ là 5-6%. Bên cạnh đó, CPI những tháng đầu năm tăng thấp nhất trong 3 năm qua phần nào có nguyên nhân từ khó khăn của nền kinh tế.
Những con số thống kê cho thấy rõ hơn những dấu hiệu đáng lo ngại cho tình hình kinh tế năm 2012 như chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) quý I/2012 tăng 4,1% so với cùng kỳ năm 2011 - mức tăng thấp nhất so với cùng kỳ nhiều năm qua (quý I/2011 tăng 9,3% so với cùng kỳ năm 2010), báo động năng lực sản xuất đang suy giảm. Trong số hơn 30 mặt hàng chủ yếu của ngành công nghiệp thì có đến hơn một nửa ngành có tốc độ tăng trưởng giảm.
Chỉ số tồn kho của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tăng cao đột biến, đến cuối tháng 3/2012 tăng 34,9% so với cùng thời điểm năm 2011. Trong khi đó, chỉ số tiêu thụ chỉ tăng 0,5% so với cùng kỳ. Chi phí đầu vào như xăng dầu, điện, khí đốt, chi phí nhân công tăng cao, tình trạng tồn kho và lãi suất cho vay cao đã ảnh hưởng và tác động mạnh đến hoạt động của các doanh nghiệp.
Đối với các nhà kinh doanh, chỉ số giá tăng chưa hẳn là tin vui, vì nếu giá tăng nhưng sức mua giảm, cung thừa, giá lại cao trong khi cầu thiếu thì lại là tin xấu. So với cuối năm 2011, chỉ số giá tiêu dùng những tháng đầu năm 2012 tăng chậm, giá cả tăng chậm lại, thậm chí là nhiều mặt hàng giảm giá mạnh.
Tuy nhiên, sức khỏe của nền kinh tế lúc này mới bộc lộ vì kể cả thị trường có rất nhiều mặt hàng giảm giá nhưng vẫn khó bán được hàng. Về phía doanh nghiệp, khó tiếp cận vay vốn ngân hàng để sản xuất kinh doanh, phải cắt giảm lương và hạn chế tuyển thêm lao động.
Kể cả khi Ngân hàng Nhà nước đã có những động thái nới lỏng cho vay, nhưng trong khi lãi suất vay thì ngất ngưởng, tất cả cùng thắt lưng buộc bụng, sức mua lại yếu thì rất ít doanh nghiệp mạnh tay vay tiền để kinh doanh... Còn về phía người tiêu dùng thì tiền lương, tiền lao động làm ra có hạn, phải thắt lưng buộc bụng thắt chặt chi tiêu. Chính những yếu tố này khiến nhiều doanh nghiệp phá sản hoặc chỉ còn nước thoi thóp.
Trước tình trạng người kinh doanh đau đầu với bài toán lãi suất vay cao, sức mua thấp, người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu dẫn đến việc cần có một liều thuốc để kích thích nền kinh tế. Mới đây, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đã kiến nghị một số nhiệm vụ, giải pháp cho những tháng còn lại của năm 2012. Trong đó, phải điều tiết cung - cầu, bình ổn thị trường, nhất là những mặt hàng thuộc diện bình ổn giá, những mặt hàng thiết yếu cho sản xuất và đời sống.
Thực hiện các biện pháp triệt để tiết kiệm, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả đầu tư, sản xuất, hỗ trợ cho các doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm, giảm tình trạng tồn đọng hàng hóa…Bên cạnh đó, việc ban hành các loại phí cũng ảnh hưởng rất lớn đến việc làm tăng chi phí của doanh nghiệp, gây khó khăn cho người người dân, vì vậy, cần có quá trình nghiên cứu, chuẩn bị thận trọng và thực hiện theo lộ trình, phù hợp với mục tiêu kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, tránh gây bức xúc trong xã hội...
Thanh Phong