Tăng năng lực y tế, đẩy mạnh dự phòng trước gánh nặng bệnh tật kép

Gánh nặng bệnh tật kép đặt ra yêu cầu mới

Hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh và Bệnh viện Nhân dân Gia Định vừa lần lượt ký kết hai Biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược có thời hạn ba năm với Pfizer Việt Nam.

Việc hợp tác diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch sâu sắc về mô hình bệnh tật. Hiện nay cùng với những thành tựu trong kiểm soát bệnh truyền nhiễm và nâng cao tuổi thọ, quá trình đô thị hóa nhanh, thay đổi lối sống và già hóa dân số đang làm gia tăng gánh nặng bệnh không lây nhiễm – một xu hướng thường được nhìn nhận như "nghịch lý của sự phát triển".

Theo Bộ Y tế, bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, đái tháo đường và các bệnh hô hấp mạn tính đang chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong hằng năm tại Việt Nam.

Trong khi bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng, các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính, vẫn là một trong những nguyên nhân quan trọng gây bệnh tật và tử vong, nhất là ở trẻ em dưới 5 tuổi.

Đáng lưu ý, bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm không tồn tại tách biệt mà có mối liên hệ chặt chẽ. Người mắc các bệnh mạn tính thường có nguy cơ cao hơn khi mắc các bệnh truyền nhiễm, đồng thời dễ diễn biến nặng và gặp biến chứng.

Ở người bệnh COPD, nguy cơ mắc viêm phổi do phế cầu ở người trên 60 tuổi cao khoảng 4 lần; nguy cơ nhập viện liên quan đến RSV ở người trên 50 tuổi cao khoảng 9,6–9,7 lần.

Bên cạnh đó, nhiễm khuẩn nặng vẫn là một gánh nặng lớn trong điều trị. Một nghiên cứu tiến cứu tại Việt Nam trong giai đoạn 10/2018–12/2020 ghi nhận tỷ lệ tử vong chung lên tới 52% ở bệnh nhân nhiễm khuẩn huyết có kết quả cấy máu dương tính.

Nhiễm nấm cũng ngày càng được quan tâm. Đáng chú ý, các nhiễm nấm xâm lấn tuy chiếm tỷ lệ thấp hơn nhưng có ý nghĩa lâm sàng lớn do nguy cơ tử vong cao, tập trung ở những người có bệnh lý nền như HIV/AIDS, lao phổi, hen, COPD, bệnh bạch cầu cấp...

Thực tế này đặt ra yêu cầu tăng cường dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác, quản lý sử dụng kháng sinh và thuốc kháng nấm hợp lý, đồng thời nâng cao cảnh giác dược trong toàn hệ thống y tế.

Định hướng tăng cường dự phòng, nâng cao năng lực hệ thống y tế cũng phù hợp với khung chính sách y tế quốc gia đang được củng cố.

Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 11/7/2026, đã mở rộng phạm vi điều chỉnh từ bệnh truyền nhiễm sang cả bệnh không lây nhiễm, đồng thời xác định nguyên tắc "phòng bệnh chủ động là chính, người dân là chủ thể trung tâm".

Tăng cường năng lực chăm sóc bệnh hô hấp, mở rộng đào tạo nội khoa, bệnh truyền nhiễm

Với Hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh, chương trình hợp tác tập trung vào các hoạt động khoa học và đào tạo trong lĩnh vực hô hấp, gắn với nhu cầu thực tiễn của đội ngũ nhân viên y tế.

Các nội dung hướng tới cập nhật hướng dẫn chuyên môn, nâng cao năng lực chẩn đoán, dự phòng và quản lý bệnh hô hấp, chuẩn hóa thực hành lâm sàng, đồng thời tăng cường năng lực tư vấn dự phòng theo từng nhóm nguy cơ và truyền thông nguy cơ trong hoạt động khám, chữa bệnh hằng ngày.

Trọng tâm đào tạo bao gồm các bệnh hô hấp mạn tính phổ biến như hen phế quản và COPD, cũng như quản lý các đợt cấp. Phương pháp đào tạo dự kiến chú trọng các ca bệnh thực tế, kết hợp hội thảo khoa học, chương trình đào tạo y khoa liên tục (CME) và trao đổi chuyên môn. Đối tượng hướng tới là các bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế trực tiếp tham gia chăm sóc người bệnh hô hấp.

Điểm đáng chú ý là hoạt động dự phòng được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với thực hành lâm sàng, qua đó giúp nhân viên y tế không chỉ tập trung vào điều trị khi bệnh đã xảy ra mà còn chủ động nhận diện nguy cơ và tư vấn các biện pháp phòng ngừa phù hợp cho người bệnh.

Trong khi đó, hợp tác với Bệnh viện Nhân dân Gia Định hướng tới tăng cường đào tạo y khoa trong lĩnh vực nội khoa và bệnh truyền nhiễm, xây dựng đội ngũ cán bộ y tế vững chuyên môn và có khả năng cập nhật các tiến bộ trong chẩn đoán, dự phòng và điều trị.

Các hoạt động bao gồm cập nhật kiến thức, trao đổi học thuật và thúc đẩy hợp tác khoa học với các tổ chức, chuyên gia trong và ngoài nước.

Trọng tâm chuyên môn gồm nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị và chăm sóc toàn diện các bệnh lý nội khoa như tim mạch, đột quỵ, ung thư; đồng thời tăng cường dự phòng các bệnh truyền nhiễm, trong đó có những bệnh có thể phòng ngừa.

Lấy người bệnh và cộng đồng làm trung tâm

Một điểm quan trọng được nhấn mạnh trong các chương trình hợp tác là nội dung chuyên môn do Hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh và Bệnh viện Nhân dân Gia Định chủ trì về mặt học thuật, được xây dựng trên cơ sở hướng dẫn chuyên môn và bằng chứng khoa học, không nhằm mục đích quảng bá bất kỳ sản phẩm nào.

Bên cạnh đào tạo và trao đổi chuyên môn, các bên cũng phối hợp triển khai hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe cộng đồng theo hướng phi thương mại. Mục tiêu là giúp người dân nâng cao hiểu biết về bệnh lý, chủ động nhận diện các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và tìm kiếm tư vấn y khoa phù hợp khi cần thiết.

Phát biểu tại lễ ký kết, PGS.TS.BS. Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP. Hồ Chí Minh, cho biết, thực tế lâm sàng cho thấy người bệnh COPD thường đến các cơ sở y tế khám chữa bệnh ở giai đoạn muộn, khi tình trạng tắc nghẽn đã nặng nên việc điều trị thường khó khăn, tốn kém và tỉ lệ tử vong cao.

Đáng lưu ý, COPD không chỉ gây tổn thương hô hấp mà còn liên quan đến các biến chứng ngoài phổi, trong đó có nguy cơ mất trí nhớ; khoảng 32% người bệnh có dấu hiệu suy giảm nhận thức và tỷ lệ này có thể lên tới 56% khi được đánh giá chuyên sâu. 

"Điều đó cho thấy phát hiện sớm, quản lý bệnh và dự phòng biến chứng cần được ưu tiên hơn. Chúng tôi kỳ vọng chương trình hợp tác sẽ góp phần hỗ trợ đội ngũ nhân viên y tế tiếp cận các cập nhật khoa học mới, từ đó tăng cường hiệu quả chẩn đoán, quản lý bệnh và tư vấn dự phòng cho người bệnh"- PGS.TS Văn Ngọc nói.

Còn PGS.TS.BS. Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, chia sẻ, đào tạo liên tục và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn là một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh. 

PGS Hải bày tỏ tin chương trình hợp tác sẽ góp phần tăng cường năng lực chuyên môn của đội ngũ nhân viên y tế, đồng thời lan tỏa các thực hành tốt đến mạng lưới bệnh viện tuyến dưới, hướng tới nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên: Đưa y tế đến gần dân, lấy phòng bệnh làm trọng tâm

SKĐS - Trong quá trình khảo sát tại TP. Đồng Nai, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh yêu cầu đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, chuyển mạnh từ chữa bệnh sang phòng bệnh, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử toàn dân và củng cố y tế cơ sở.