1. Mối liên hệ giữa ăn uống và huyết áp
Việc tiêu thụ thực phẩm có hàm lượng natri cao hoặc đồ uống chứa cồn hoặc caffeine có thể làm tăng huyết áp.
Cơ chế tự nhiên của cơ thể là đưa máu đến dạ dày và ruột để hỗ trợ quá trình tiêu hóa, điều này thường làm huyết áp tạm thời giảm xuống ở các bộ phận khác. Tuy nhiên, tăng huyết áp sau khi ăn dù không phải hiện tượng điển hình nhưng lại xảy ra khá phổ biến do thói quen tiêu thụ các loại thực phẩm và đồ uống nhất định.
Huyết áp cao (tăng huyết áp) được xác định khi lực máu đẩy vào thành động mạch cao hơn mức bình thường. Theo các tiêu chuẩn y khoa hiện nay, bất kỳ chỉ số nào từ 130/80 mmHg trở lên đều được coi là huyết áp cao.
2. Tại sao tăng huyết áp sau bữa ăn?
Các loại thực phẩm giàu natri, rượu, caffeine có thể làm tăng huyết áp sau khi ăn. Ảnh minh họa.
Nguyên nhân chủ yếu không nằm ở hành động "ăn", mà nằm ở "thứ bạn ăn". Dưới đây là những thủ phạm chính:
Muối (natri): Đây là nguyên nhân hàng đầu. Ăn quá nhiều muối khiến cơ thể giữ nước, làm tăng áp lực lên mạch máu và gây tăng huyết áp tạm thời.
Bột ngọt (MSG): Thường có trong các món ăn chế biến sẵn hoặc đồ ăn nhà hàng, MSG có thể gây kích ứng hệ mạch máu làm chỉ số huyết áp tăng lên.
Đồ uống có caffeine và cồn: Trà, cà phê, nước ngọt có gas và rượu bia đều là những tác nhân gây co mạch hoặc kích thích nhịp tim, dẫn đến tăng huyết áp.
Thói quen hút thuốc: Nhiều người có thói quen hút thuốc ngay sau bữa ăn. Chất nicotine trong thuốc lá gây tăng huyết áp tức thì. Trong trường hợp này, huyết áp tăng là do thuốc lá chứ không phải do thực phẩm.
Lưu ý quan trọng: Không nên hút thuốc, uống rượu hoặc caffeine trong vòng 30 phút trước khi đo để đảm bảo kết quả chính xác nhất.
3. Cách điều trị và điều chỉnh lối sống
Nếu bạn nhận thấy chỉ số huyết áp thường xuyên ở mức cao sau khi ăn, việc thay đổi chế độ dinh dưỡng là ưu tiên hàng đầu:
- Kiểm soát lượng natri (muối).
- Người bình thường: Nên tiêu thụ ít hơn 2.300 mg natri/ngày.
- Người bị tăng huyết áp: Các chuyên gia khuyên nên giảm xuống mức 1.500 mg/ngày.
Những thực phẩm cần hạn chế:
- Thịt chế biến sẵn: Xúc xích, thịt nguội, thịt xông khói, giăm bông.
- Đồ đóng hộp: Súp đóng gói, nước dùng cô đặc, dưa muối.
- Gia vị: Tương cà, nước tương, nước sốt salad sẵn.
- Đồ ăn vặt: Khoai tây chiên, bánh quy mặn, bỏng ngô có muối.
Hãy tập thói quen đọc nhãn dinh dưỡng. Ưu tiên các sản phẩm có ghi nhãn: "Không chứa natri" (sodium-free), "Ít natri" (low sodium) hoặc "Không muối" (no salt).
4. Biến chứng nguy hiểm nếu không kiểm soát
Huyết áp cao sau khi ăn nếu diễn ra thường xuyên và không được điều trị sẽ trở thành mạn tính, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng:
- Hệ tim mạch: Đau tim, suy tim.
- Hệ thần kinh: Đột quỵ (tai biến mạch máu não).
- Thận: Bệnh thận mạn tính hoặc suy thận.
- Thị giác: Tổn thương mạch máu võng mạc gây mất thị lực.
Vì tăng huyết áp không bộc lộ triệu chứng, bạn cần chủ động:
- Tự trang bị máy đo huyết áp tại nhà và ghi chép lại nhật ký huyết áp.
- Nếu chỉ số vẫn cao dù đã thay đổi chế độ ăn, hãy liên hệ ngay với bác sĩ.
- Bác sĩ có thể chỉ định thay đổi lối sống, duy trì cân nặng hợp lý hoặc sử dụng thuốc điều trị nếu cần thiết.
Huyết áp cao sau khi ăn là một tín hiệu cảnh báo từ cơ thể về chế độ dinh dưỡng và lối sống. Hãy lắng nghe cơ thể mình từ những thay đổi nhỏ nhất trên máy đo huyết áp để bảo vệ sức khỏe trái tim bền vững.
