Báo cáo của Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam cho biết, tính đến hết năm 2015, đã có 70 triệu người tham gia BHYT, đạt tỷ lệ bao phủ 77% dân số (vượt chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ yêu cầu trong năm 2015 là 75,4%). Trong đó, cả nước có hơn 9 triệu người tham gia BHXH theo hộ gia đình và vẫn còn hơn 16 triệu người chưa tham gia BHYT... Phó Trưởng ban Thực hiện chính sách BHYT (BHXH Việt Nam) Vũ Xuân Bằng cho biết, thời gian qua, BHXH Việt Nam và cơ quan BHXH các địa phương đã tổ chức nhiều cuộc tập huấn tới các đại lý ở cấp xã. Nhưng trong quá trình thực hiện, nhiều đại lý còn áp dụng cứng nhắc, ảnh hưởng tới công tác triển khai chính sách BHYT. Theo quy định, việc đăng ký mua thẻ BHYT rất đơn giản. Mỗi hộ chỉ cần kê khai tên tuổi và số thành viên trong gia đình. Không cần phải photocopy chứng minh nhân dân, hộ khẩu, thẻ cũ. Chủ hộ chỉ cần ký tên và chuyển cho đại lý để mua thẻ BHYT. Tuy nhiên, nhiều nơi vẫn còn bắt người dân phải thực hiện các thủ tục nêu trên.
Tư vấn cho người tham gia BHYT tự nguyện theo hộ gia đình là rất quan trọng và cần thiết.
Bên cạnh đó, việc triển khai lập danh sách hộ gia đình tham gia BHYT vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc khác nữa như: Một số trưởng thôn, điều tra viên trình độ hạn chế, chưa nhận thức đầy đủ về mục đích, ý nghĩa của việc kê khai; Công tác tuyên truyền ở một số nơi còn hạn chế, hộ gia đình ở một số nơi không hợp tác; Một số nơi địa hình rất phức tạp, dân cư thưa thớt, có người dân tộc thiểu số không biết tiếng Kinh, không còn các giấy tờ liên quan đến nhân thân...
Về vấn đề này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Về các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Văn Tiên cũng cho biết thêm, trong những lần thực tế kiểm tra, giám sát chính sách BHYT tại nhiều xã cho thấy, việc triển khai phát hành thẻ BHYT tại địa phương còn nhiều vướng mắc, dù đã có hướng dẫn nhưng mỗi nơi triển khai một cách và chưa bám sát với nhu cầu thực tế của người dân. Nơi thì bán BHYT ở UBND xã, nơi thì do Hội Nông dân, Hội Phụ nữ kiêm nhiệm, có nơi còn quy định rõ chỉ bán BHYT vào một số ngày trong tuần và vào giờ hành chính. Chưa kể, có nơi người dân sau ba tháng đăng ký mua mới nhận được thẻ BHYT... Luật BHYT đã nêu rõ, UBND cấp xã có trách nhiệm lập danh sách các hộ gia đình, xem ai chưa tham gia BHYT thì vận động tham gia. Việc lập danh sách là quan trọng, nhưng trên cơ sở đó, phải xây dựng một đội ngũ cộng tác viên tích cực “đến từng ngõ, gõ từng nhà” vận động người dân tham gia BHYT. Cần làm sát sao và hiệu quả như công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trước đây, chứ chúng ta chỉ tổ chức ở đại lý bưu điện, đại lý ở UBND xã rồi đợi người dân tới mua thì rất khó.
“Cần có chế tài quy định rõ trách nhiệm phát triển BHYT hộ gia đình. Bộ Y tế và BHXH Việt Nam có thể đề nghị Chính phủ có quyết định biên chế cán bộ chuyên trách về BHYT ở cấp xã. Thí dụ như trạm y tế xã, phường có thể cử một cán bộ chuyên trách về việc này, đội ngũ cộng tác viên y tế tham gia phát triển đối tượng và được hưởng tỷ lệ % của thẻ BHYT. Trong công tác phát hành thẻ, cơ quan BHXH cũng cần thay đổi cơ chế cấp phát thẻ, có thể cấp phôi thẻ BHYT ngay khi người dân đóng tiền, như thế người dân sẽ yên tâm (nhưng giá trị sử dụng chậm lại theo đúng quy định hiện nay là sau 30 ngày)...”- Phó Chủ nhiệm Nguyễn Văn Tiên nêu ý kiến.