Mang thai ngoài ý muốn vẫn còn cao
Theo các chuyên gia, hiện nay, tình trạng mang thai ngoài ý muốn vẫn là một trong những thách thức lớn đối với sức khỏe sinh sản trên toàn cầu. Theo ước tính, trong giai đoạn 2015 - 2019, mỗi năm thế giới có khoảng 121 triệu ca mang thai ngoài ý muốn. Trong đó, hơn 6/10 trường hợp kết thúc bằng phá thai, tương đương khoảng 73 triệu ca mỗi năm.
Đáng lưu ý, khoảng 45% số ca phá thai trên thế giới được thực hiện trong điều kiện không an toàn, tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, tính mạng của phụ nữ.
Lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp giúp phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng dân số. Ảnh minh họa.
Theo Cục Dân số (Bộ Y tế), những con số này cho thấy việc bảo đảm tiếp cận thông tin chính xác, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản và các biện pháp tránh thai an toàn, hiệu quả, phù hợp có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa mang thai ngoài ý muốn, giảm phá thai không an toàn và bảo vệ sức khỏe sinh sản. Đặc biệt, vấn đề này có ý nghĩa đối với vị thành niên, thanh niên và các nhóm còn gặp rào cản trong tiếp cận thông tin, dịch vụ.
Tại Việt Nam, thời gian qua, hệ thống cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình của nước ta từng bước được củng cố, phát triển và nâng cao chất lượng. Phương thức cung cấp dịch vụ ngày càng đa dạng, cơ cấu sử dụng biện pháp tránh thai có những thay đổi phù hợp hơn với nhu cầu của từng nhóm dân cư.
Tuy nhiên, nước ta vẫn đối mặt với một số thách thức, trong đó, nhu cầu chưa được đáp ứng về kế hoạch hóa gia đình có xu hướng tăng, nhất là nhóm chưa kết hôn, không chung sống ở mức rất cao.
Tình trạng mang thai và sinh con ở tuổi chưa thành niên còn cao tại một số khu vực, nhất là Tây Nguyên và Trung du, miền núi phía Bắc. Tảo hôn và sinh con sớm ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng tiếp tục là vấn đề cần được quan tâm.
Những vấn đề này không chỉ tác động đến sức khỏe bà mẹ, trẻ em mà còn ảnh hưởng đến cơ hội học tập, việc làm, chất lượng cuộc sống và tương lai của người trẻ; đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các cấp, các ngành, gia đình, nhà trường và toàn xã hội.
Tăng khả năng tiếp cận để người dân lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp
Tại Lễ Mít tinh hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới 26/9/2026 với chủ đề "Hãy chủ động sử dụng biện pháp tránh thai phù hợp để nâng cao chất lượng dân số", Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, việc chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW không có nghĩa là giảm sự quan tâm đối với kế hoạch hóa gia đình, mà là mở rộng, thực hiện công tác dân số một cách toàn diện hơn.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã đề ra yêu cầu có chính sách nâng cao chất lượng dân số, bảo đảm thích ứng với già hóa dân số, gia tăng tỷ lệ sinh để đạt mức sinh thay thế bền vững.
Cũng theo Thứ trưởng Bộ Y tế, kế hoạch hóa gia đình không đơn thuần là việc tránh thai. Luật Dân số quy định thực hiện kế hoạch hóa gia đình nhằm giúp mỗi cá nhân, cặp vợ chồng chủ động, tự nguyện quyết định số con, thời gian sinh con và khoảng cách giữa các lần sinh, qua đó bảo vệ sức khỏe, nuôi dạy con có trách nhiệm, phù hợp với điều kiện sống của gia đình và chuẩn mực xã hội.
Hiện nay, Cục Dân số đang định hướng nhiệm vụ kế hoạch hóa gia đình giai đoạn 2026-2030 theo hướng phù hợp với bối cảnh mới, trong đó nhấn mạnh nhu cầu của từng nhóm dân cư và việc bảo đảm khả năng tiếp cận phương tiện tránh thai.
Theo Cục Dân số, các thông điệp hưởng ứng Ngày Tránh thai Thế giới năm 2026 cũng nhấn mạnh rằng mọi thanh niên đều có quyền tiếp cận các biện pháp tránh thai an toàn và hiệu quả; chủ động tránh thai là một phần của trách nhiệm đối với tương lai.
Chủ động tránh thai không chỉ nhằm ngăn một lần mang thai ngoài ý muốn. Khi cá nhân và các cặp vợ chồng có khả năng chủ động quyết định thời điểm sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh, họ có thêm điều kiện chuẩn bị về sức khỏe, kiến thức và điều kiện nuôi dạy trẻ. Đây cũng là một trong những nền tảng để xây dựng những gia đình khỏe mạnh, tạo môi trường thuận lợi cho trẻ em phát triển và từng bước nâng cao chất lượng dân số.
