Tại Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa 13, theo báo cáo của Chính phủ, chi tiêu công năm nay đã vượt mục tiêu 4,8% GDP và xin nâng trần bội chi lên mức 5,3%. Nhiều chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, nền kinh tế đang bị nghẽn, tổng cầu giảm quá mạnh, tín dụng tăng trưởng yếu ớt, việc sử dụng công cụ ngân sách để giải quyết một số công trình cấp thiết của Nhà nước để kích thích tăng tổng cầu là cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, nâng trần bội chi phải đi kèm với những điều kiện khác như tăng cường giám sát việc chi tiêu, tránh lãng phí...Những công trình này có thể không hoàn thành trong năm nay vì thiếu vốn đầu tư cơ bản. Năm nay, tổng nguồn vốn dành cho công tác đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương là trên 435 tỷ đồng. Nhưng theo nhu cầu về vốn để giải ngân các công trình sẽ hoàn thành khối lượng từ nay đến cuối năm, dự kiến TP. Thủ Dầu Một còn thiếu 127 tỷ 500 triệu đồng, tập trung chủ yếu cho 5 công trình trường học, 5 công trình giao thông. Ông Nguyễn Văn Hiệp - Giám đốc BQL dự án TP. Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương cho biết, hiện chúng tôi đang khó khăn vốn về giao thông, chủ yếu là giải tỏa, đền bù và vốn thanh toán cho khối lượng các công trình đang thực hiện.
Thứ 2 là vốn thanh toán cho các công trình trường học đã hoàn thành, đưa vào sử dụng nhưng chưa được thanh toán. Còn tại tỉnh Đăk Nông, áp lực mất mùa, mất giá và tình hình sản xuất đình đốn đang khiến thu ngân sách gặp khó khăn. Theo báo cáo của Cục Thuế Đăk Nông, tính đến nửa cuối tháng 10 này, toàn tỉnh mới chỉ thu được trên 660 tỷ đồng trong tổng số 1.360 tỷ đồng theo kế hoạch, đạt gần 50% dự toán. Lãnh đạo Cục Thuế cũng đã chỉ đạo các bộ phận chức năng khai thác tất cả các nguồn thu và thực hiện quyết liệt, đồng bộ tất cả các giải pháp nhằm đảm bảo mức thu cao nhất nộp ngân sách nhà nước.
Câu chuyện tại Bình Dương và Đăk Nông là một trong những điển hình về tình trạng thu chi ngân sách toàn nền kinh tế hiện nay. Theo báo cáo của Chính phủ, 9 tháng đầu năm, thu ngân sách khó có khả năng hoàn thành mục tiêu, trong khi chi ngân sách đã vượt mức đề ra. Để có tiền thực hiện tiếp các dự án đầu tư công, hỗ trợ tăng trưởng, kích cầu và trả nợ, Chính phủ kiến nghị nâng trần bội chi ngân sách từ 4,8% lên 5,3% GDP trong năm nay.
Theo cam kết của Chính phủ, việc nâng bội chi thêm 0,5 điểm % sẽ giúp Chính phủ có thêm khoảng 40.000 tỷ đồng thực hiện các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng và chi tiêu công. Đặc biệt, với tỉ lệ nợ công 55,9% GDP tính đến hết tháng 9, việc tăng bội chi sẽ không làm nợ công vượt quá mức cho phép của Chính phủ là 65% GDP. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế quốc tế cho rằng, việc tăng bội chi phải xét đến yếu tố dài hạn nhằm đảm bảo tính bền vững của chính sách tài chính.
Vấn đề là khi bạn đặt mức bội chi đó vào tốc độ tăng trưởng kinh tế, khả năng thu thuế và xu hướng chi ngân sách nói chung. Thu ngân sách phải đảm bảo bù đắp cho chi. Tốc độ tăng trưởng phải đảm bảo ổn định trong dài hạn. Nói cách khác, cân bằng ngân sách đang là vấn đề lớn cần được chú ý. Do vậy, việc tăng bội chi cũng cần được thực hiện song song với tăng cường giám sát chi tiêu và tăng thu thuế để đảm bảo cân đối thu chi, không tạo áp lực và tiền đề cho các năm tiếp theo.
Minh Huyền