Bệnh thận mạn - dự báo sẽ là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ năm toàn cầu vào năm 2050
Tại hội thảo "Tăng cường phòng chống và quản lý bệnh thận mạn tại Việt Nam" nhằm thúc đẩy giải pháp dự phòng, tầm soát và quản lý bệnh thận mạn lấy người bệnh làm trung tâm do Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Đánh giá Kinh tế Y tế (HERAC) vừa tổ chức, GS.TS Võ Tam, Phó Chủ tịch Hội Tiết niệu- Thận học Việt Nam cho biết bệnh mạn là bệnh lý phổ biến ở cả thế giới trong đó châu Á và Việt Nam cũng không là ngoại lệ, với tỉ suất mắc mới, tử vong cao.
Các chuyên gia cho hay bệnh thận mạn hiện đang là một vấn đề sức khỏe toàn cầu, gây ảnh hưởng tới hơn 840 triệu người trên thế giới và gây ra gánh nặng ngày càng gia tăng đối với các quốc gia, đặc biệt ảnh hưởng tới các nước có nguồn lực hạn chế.
Bệnh thận mạn được dự báo sẽ trở thành nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ năm toàn cầu vào năm 2050 nếu không có hành động hiệu quả nào được đưa ra.
Thăm khám cho người mác bệnh thận tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Tại Việt Nam, ước tính có hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn (chiếm khoảng 10,1% dân số hoặc 12.8% dân số trưởng thành), và tử vong do bệnh thận mạn đang đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong...
Bệnh thận mạn gây gánh nặng kinh tế rất lớn tại Việt Nam, đặc biệt ở giai đoạn cuối cần lọc máu chu kỳ, với chi phí điều trị trung bình 9,6–22,5 triệu đồng/tháng, và phần chi phí phải tự chi trả có thể chiếm tới 80% thu nhập hộ gia đình cận nghèo.
Một vấn đề đáng lo ngại khác là xu hướng suy thận xảy ra ở độ tuổi trẻ hơn, đặc biệt ở nam giới làm việc văn phòng, gồm cả những người dưới 30 tuổi bị suy thận giai đoạn 4 và giai đoạn 5 - giai đoạn cuối.
Trong 5 năm qua, tỷ lệ bệnh nhân trẻ bị suy thận giai đoạn cuối cần chạy thận tăng từ 5% đến 10%, gây gánh nặng lớn cho y tế, gia đình và xã hội.
Tiểu đường là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến suy thận
Theo đó, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh thận mạn tính, trong đó có một số yếu tố rất quen thuộc trong đời sống hiện đại.
Cụ thể, tiểu đường là nguyên nhân lớn nhất dẫn đến suy thận. Khi lượng đường trong máu không được kiểm soát, sẽ làm tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, khiến thận không thể lọc chất thải hiệu quả.
Thứ hai là tăng huyết áp. Áp lực máu cao không chỉ ảnh hưởng đến tim mà còn khiến thận bị tổn thương. Khi huyết áp không được kiểm soát, mạch máu trong thận bị hư hại, khiến thận không thể thực hiện chức năng lọc thải.
Thứ ba là lối sống thiếu lành mạnh. Trong đó chế độ ăn uống thiếu khoa học, ăn nhiều muối, ít vận động và thừa cân là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận. Hơn nữa, thói quen uống ít nước cũng là nguyên nhân góp phần vào sự suy giảm chức năng thận.
PGS.TS.BS Hà Phan Hải An- Phó Chủ tịch Hội Tiết niệu- Thận học Việt Nam phát biểu.
PGS.TS.BS Hà Phan Hải An- Phó Chủ tịch Hội Tiết niệu- Thận học Việt Nam cho biết thêm, một bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối không chỉ mất đi khả năng lao động mà còn kéo theo ít nhất một người thân phải chăm sóc. Đây là một sự tổn thất kép về kinh tế cho xã hội.
"Bên cạnh đó, ngoài gánh nặng về mặt lâm sàng, nhân lực và kinh tế, nghiên cứu cho thấy bệnh thận mạn này còn tạo ra gánh nặng lớn cho môi trường ở Việt Nam, mà nặng nề nhất là điều trị thay thế suy thận"- PGS Hải An nói.
Cũng theo các chuyên gia bệnh thận mạn không chỉ là nỗi đau của cá nhân mà còn là bài toán kinh tế khó giải. Khi tiến triển sang giai đoạn cuối, chi phí duy trì sự sống thông qua chạy thận nhân tạo hoặc lọc màng bụng là một con số khá lớn đối với các gia đình có thu nhập trung bình hoặc thấp.
Vì vậy chuyên gia khuyến cáo cần duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát bệnh lý nền. Đồng thời sàng lọc, can thiệp sớm bệnh thận mạn giúp làm chậm tiến triển của bệnh, bảo tồn chức năng thận và giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh thận giai đoạn cuối và tỉ lệ tử vong do bệnh này.
Gắn kết với Chương trình Mục tiêu Quốc gia 2026–2035, tầm soát sớm, điều trị kịp thời
Để hạn chế gánh nặng bệnh mạn tính với người dân và cộng đồng, TS.BS Nguyễn Hữu Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu (Bệnh viện Bạch Mai), cho rằng công tác phát hiện và quản lý sớm các giai đoạn của bệnh thận mạn cần được thực hiện tốt hơn.
"Mọi người dân khi thận còn khỏe thì hãy giữ gìn cho thận luôn khỏe. Khi thận suy cần điều trị bảo tồn đúng cách. Khi suy thận giai đoạn cuối cần chọn phương pháp phù hợp và tuân thủ các chỉ định của bác sĩ và nhân viên y tế"- TS Dũng nói
Tháng 12/2025, Quốc hội thông qua Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Chăm sóc sức khỏe, Dân số và Phát triển giai đoạn 2026–2035, bám sát Nghị quyết 72, tập trung vào 6 điểm mới và 9 mục tiêu lớn nhằm bảo vệ sức khỏe toàn dân.
Một trong các trọng tâm của Chương trình là tăng cường phòng chống bệnh không lây nhiễm với mục tiêu tăng cường phòng ngừa, tầm soát và quản lý hiệu quả các bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, ung thư và bệnh thận mạn. Việc đưa bệnh thận mạn vào nhóm ưu tiên chiến lược khẳng định cam kết giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
TS.BS Nguyễn Hữu Dũng, Phó giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu (Bệnh viện Bạch Mai), cho rằng công tác phát hiện và quản lý sớm các giai đoạn của bệnh thận mạn cần được thực hiện tốt hơn.
Các chuyên gia từ Hội Tiết niệu – Thận học Việt Nam, Hội Lọc máu Việt Nam, Bệnh viện Bạch Mai và các đơn vị liên quan nhấn mạnh: bên cạnh triển khai khám sàng lọc tại y tế cơ sở, việc đưa bệnh thận mạn vào nhóm bệnh ưu tiên trong Chiến lược quốc gia phòng, chống bệnh không lây nhiễm giai đoạn 2026–2035 có ý nghĩa then chốt để bảo đảm một chiến lược tổng thể về phòng ngừa, điều trị và quản lý bệnh.
Đây cũng là bước thiết yếu thực thi Nghị quyết của Đại hội đồng Y tế Thế giới lần thứ 78 về Sức khỏe thận, kêu gọi các quốc gia tích hợp dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh thận vào chính sách y tế quốc gia, và đưa quản lý thận vào các gói lợi ích bảo hiểm y tế toàn dân.
Thông qua việc thúc đẩy dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh không lây nhiễm một cách hệ thống, hội thảo góp phần củng cố nền y tế vững mạnh, bảo đảm người dân tiếp cận công bằng các dịch vụ y tế chất lượng; phòng bệnh sớm giúp quản lý hiệu quả, hạn chế tiến triển nặng và giảm gánh nặng tài chính cho người dân, xã hội và Nhà nước; qua đó đóng góp vào một xã hội tốt đẹp, thịnh vượng hơn,
Trước đó, vào tháng 5/ 2025, Đại hội đồng Y tế Thế giới lần thứ 78 đã thông qua Nghị quyết về sức khỏe thận, chính thức công nhận bệnh thận mạn là bệnh không lây nhiễm ưu tiên toàn cầu, với mức độ ưu tiên gia tăng, bên cạnh các bệnh ung thư, tim mạch, đái tháo đường, bệnh hô hấp mạn tính và sức khỏe tâm thần. Nghị quyết cũng kêu gọi các quốc gia đưa vấn đề dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh thận vào các chính sách y tế quốc gia và đưa quản lý thận vào các gói lợi ích bao phủ y tế toàn dân.
