Taxi kéo lê CSGT trên phố, tài xế chở hàng lậu sẵn sàng lao thẳng vào người thi hành công vụ và kinh hoàng hơn là chuyện cánh lái xe rủ rỉ truyền tụng nhau cung cách hành xử rùng mình: "Thà đâm chết hẳn còn hơn để què" mỗi khi trót gây tai nạn. Các vụ việc cứ nối tiếp nhau diễn ra dồn dập, khiến câu hỏi cũ rích mà... nóng hôi hổi - "Vì sao, ý thức của cánh lái xe lại xuống cấp đến mức... tàn bạo đến vậy?" - lại thêm một lần được bới ra đặt lên bàn các hội nghị, hội thảo về ATGT như thể nó chưa ở đó bao giờ.
Sự hoảng sợ "tinh quái"
Vừa qua, việc tài xế xe container Đặng Hữu Anh Tuấn (25 tuổi) "được" nhận án phạt 8 năm tù giam sau khi đã lái xe "đay đi nghiến lại" khiến em Nguyễn Thị Hội (15 tuổi) tử vong tại TP.HCM, chưa làm dư luận hài lòng, dẫn tới nhiều ý kiến phản đối bản án quá ưu ái cho hành vi vô nhân tính này. Trước tòa, bị cáo kiên trì đổ lỗi do hoảng sợ nên đưa xe tiến lên lùi xuống liên tục. Lạ thay, "cái phao" với lý sự vô hình ấy lại được ai đó thấu hiểu, cho là hợp lý hợp tình. Sự hoảng sợ của lái xe trót cán người, song liền sau đấy, còn biết bẻ lái sang trái để lách qua xe máy chặn đầu của người đi đường, rồ ga chạy một mạch, thì quả là sự hoảng sợ mà các chuyên gia về thần kinh quốc tế còn phải bỏ nhiều công nghiên cứu.
Trong vụ tài xế Nguyễn Viết Hải (SN 1984, trú tại phường Năng Tĩnh, TP.Nam Định) cán chết người vừa được TAND thành phố Nam Định xử sơ thẩm ngày 30/3, một nỗi đau tột cùng cho nạn nhân, nỗi khiếp đảm cho ai tham dự phiên tòa, bị cáo cũng khư khư giữ vững cái lý... hoảng sợ. Hải là lái xe taxi hãng CPTM Quốc tế An Hòa, chở 6 khách trên Quốc lộ 10, đến ngã ba không giảm tốc độ đã đâm vào chị Đặng Thị Minh Loan (SN 1968, trú tại Phù Nghĩa, phường Hạ Long, TP.Nam Định) đang đi xe máy cùng chiều. Xe đổ, chị Loan bị ngã xuống và mắc kẹt trong gầm xe, gã tài xế bất nhân "hoảng sợ" nên... tiếp tục đạp ga. Trên quãng đường gần cây số rưỡi tiếp theo, hành khách phải sởn cả da gà khi nghe rõ những tiếng đập lục cục phát ra từ gầm xe, do thân thể nạn nhân mắc trong đó va xuống đường rồi nảy lên. Chỉ khi bị phản đối quá gay gắt, gã tài xế mới... bớt sợ, dừng xe, làm cái việc mang dáng dấp con người là cài số lùi cho thân thể khốn khổ ấy rơi xuống đường, thản nhiên như gỡ miếng thịt giắt vào răng, rồi tiếp tục hành trình như không có gì xảy ra. Nhờ kết luận quá cẩn trọng của cơ quan giám định pháp y: "Không xác định được nạn nhân chết do tai nạn hay chết do bị kéo rê trên đường", nên Hải chỉ bị truy tố về tội "Vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ", với mức án 9 năm tù giam.
Hai vụ việc liên tiếp, cùng một cách hành xử với mức phạt không thỏa đáng đủ để từ nay trở đi, những anh tài xế đi ẩu yên tâm giải quyết theo cách hoảng sợ mỗi khi trót gây tai nạn kinh hoàng.
 Lái xe cứ việc “bỏ người chạy lấy... của” vì hoảng sợ? Ảnh: HD |
"Cho chết hơn... để què"?
Đó là cách giải quyết nhanh gọn, êm thấm mà tôi được nghe từ chính miệng người lái xe taxi trong lần làm khách trên chuyến xe về quê ngoại. Anh ta thừa nhận một cách trơn tru mà không sợ bị vạ miệng rằng, tâm lý này ít nhiều đang xuất hiện ở một bộ phận tài xế bất nhân. Họ, vì sợ phải đền bù thiệt hại nuôi báo cô nạn nhân tàn tật, nên đã hành xử "nhân đạo", lạnh lùng như muốn bồi thêm cho kẻ xấu số "phát súng ân huệ". Cứ như hai vụ TNGT ở trên, Đặng Hữu Anh Tuấn bồi thường cho gia đình em Hội 75 triệu đồng. Còn Nguyễn Viết Hải đã hỗ trợ gia đình nạn nhân 90 triệu đồng. "Anh thử đem chia cho tiền thuốc men, tiền chăm sóc, nuôi dưỡng một người tàn tật trong 3 năm thôi. Nói thật có bóp mồm bóp miệng rồi cũng chẳng ăn thua gì. Chưa tính những ca bất động nhiều năm đằng đẵng. Lúc ấy mới rõ ra đời ai tàn" - anh lái taxi phân tích rành rọt như vậy.
Nguyên nhân tai nạn rất khó xác định cho chuẩn, nhất là khi hiện trường bị dao động. Thêm vào đó, việc "chẳng ai khép tội tài xế chủ ý giết người, quá lắm là thêm vài năm tù", nên đứng trước việc phải cân nhắc thiệt hơn giữa đồng tiền và mạng người, không hiếm tài xế lại có cách tính toán khiến người khác phải sởn gai ốc. Trao đổi với phóng viên, Thượng tá Trần Sơn (Phó trưởng phòng hướng dẫn luật và điều tra, xử lí tai nạn giao thông của Cục Cảnh sát giao thông Đường bộ Đường sắt) đã không kìm nổi bức xúc khi cho rằng: "Những hành vi đó có thể kết vào tội cố ý giết người".
Bỏ qua đạo đức khi đào tạo?
Qua chuỗi sự kiện này, sẽ không vô lý khi nhắc tới quy trình cấp bằng lái xe vốn đã sơ sài, giờ do cạnh tranh gay gắt, các trung tâm đào tạo lại ra sức gọt đẽo để chiều lòng học viên. Gọt đến cũn cỡn như một khóa đào tạo người cầm vô lăng ở một cơ sở được đánh giá là khá uy tín, chỉ còn được rao ời ợi trên mạng thế này:
"Hà Nội: Bắt đầu nhận hồ sơ khóa 180 học lái xe ôtô hạng B2 tại Học viện... Khai giảng 9/2, tốt nghiệp 20/5. Lệ phí trọn gói: 7 triệu đồng. Lý thuyết: 1 tháng. Khuyến khích đăng ký tự học ở nhà, mua đĩa và sách về luyện, 3 ngày là thi đỗ 29/30 điểm. Chứ nghe giảng nghiệp vụ vận tải và đạo đức người lái xe cũng ung hết đầu. Thực hành: 16 buổi. Hồ sơ: Ảnh 1 tiếng lấy ngay. Giấy sức khỏe 1 tiếng lấy ngay. Ai có nhu cầu, liên hệ: 091xxxxxxx"."
Các chuyên gia của Cục Giao thông Đường bộ, Đường sắt cũng phải ngán ngẩm lắc đầu về những tồn tại ở một số trung tâm chưa coi trọng tư cách đạo đức người lái xe. Cục đã đích thân đi chỉnh đốn liên miên, nhưng "mưa dầm đã lâu vẫn chẳng thấy thấm". Thời lượng và cung cách đào tạo như vậy không đủ để một học viên thành thạo trong việc xử lý những sự cố bất thường trên đường như nổ lốp, mất lái, mất phanh, sơ cấp cứu nạn nhân khẩn cấp. Với những chiếc bằng lái để dành khoe các anh CSGT mỗi dịp vi phạm, thì "ông" giao thông, "ông" bảo hiểm, "ông" luật sư, vân còn khối việc để làm.
Hoàng Dương