- 1. Tại sao càng nhìn điện thoại càng dễ buồn nôn?
- 2. Các cách giảm say xe khi dùng điện thoại
- 2.1. Có nên bật chấm chuyển động rồi thoải mái xem phim suốt 5 giờ?
- 2.2. Khi nào nên cất điện thoại để tránh say xe?
- 2.3. Ngồi ghế nào có thể đỡ say hơn?
- 3. Tại sao một người dùng thấy rất tốt, người khác lại chẳng hiệu quả?
- 4. Chóng mặt trên xe không phải lúc nào cũng là say xe
1. Tại sao càng nhìn điện thoại càng dễ buồn nôn?
Muốn hiểu các chấm chuyển động, trước tiên cần hiểu vì sao màn hình điện thoại lại dễ khiến người ngồi trên xe khó chịu.
Khi ô tô chạy, tai trong liên tục ghi nhận:
- Xe tăng tốc.
- Giảm tốc.
- Rung.
- Nghiêng.
- Đổi hướng khi vào cua.
Các cơ quan cảm nhận thăng bằng báo cho não rằng cơ thể đang chuyển động.
Nhưng nếu lúc đó mắt lại chăm chú vào một dòng chữ trên điện thoại, thông tin thị giác rất khác.
Mắt nhìn thấy một màn hình gần như đứng yên.
Một trong những lý thuyết được chấp nhận rộng rãi nhất về say tàu xe là “xung đột cảm giác”: sự không phù hợp giữa tín hiệu từ thị giác, hệ tiền đình ở tai trong và cảm nhận chuyển động của cơ thể có thể khởi phát các triệu chứng say xe.
Các chấm chuyển động ở mép màn hình được thiết kế để phản ánh chuyển động của phương tiện, giúp giảm xung đột giữa thị giác và cảm giác thăng bằng. Hình minh họa AI.
2. Các cách giảm say xe khi dùng điện thoại
Có thể áp dụng theo bảng dưới đây để giảm say xe khi dùng điện thoại:
| Cách xử lý | Có thể giúp bằng cách nào? | Phù hợp khi nào? | Giới hạn |
|---|---|---|---|
| Chấm chuyển động trên màn hình | Bổ sung tín hiệu thị giác tương ứng chuyển động của xe | Muốn tiếp tục dùng điện thoại khi là hành khách | Không hiệu quả với tất cả mọi người |
| Nhìn ra đường/chân trời | Giảm xung đột giữa thị giác và cảm giác chuyển động | Khi bắt đầu khó chịu | Không thể tiếp tục đọc màn hình |
| Ngừng đọc, xem video | Loại bỏ tác nhân thị giác dễ gây say | Khi triệu chứng tăng | Phải tạm ngừng sử dụng điện thoại |
| Ngồi ở vị trí ít chuyển động hơn | Giảm mức kích thích gây say xe | Người dễ say từ trước | Không phải chuyến đi nào cũng chọn được chỗ |
| Nhắm mắt hoặc ngủ | Giảm tín hiệu thị giác xung đột | Chuyến đi dài | Không phù hợp khi cần làm việc |
| Thuốc chống say | Có thể ngăn hoặc giảm triệu chứng | Người thường xuyên say nặng | Một số thuốc gây buồn ngủ và có chống chỉ định |
2.1. Có nên bật chấm chuyển động rồi thoải mái xem phim suốt 5 giờ?
Không nên hiểu tính năng theo cách này. Say xe thường có xu hướng tăng dần. Những biểu hiện đầu tiên đôi khi rất kín đáo:
- Ngáp nhiều;
- Cảm giác nóng người;
- Tiết nước bọt;
- Khó tập trung;
- Hơi chóng mặt;
- Nhức đầu;
- Vã mồ hôi lạnh.
Sau đó mới tiến triển tới buồn nôn và nôn.
Nếu đã xuất hiện những dấu hiệu đầu tiên, cố nhìn màn hình thêm hàng giờ có thể khiến triệu chứng tăng lên.
Hướng dẫn về say tàu xe vẫn ưu tiên những biện pháp giúp giảm xung đột cảm giác như nhìn ra đường hoặc đường chân trời, hạn chế đọc và tránh các tác vụ thị giác khi đang di chuyển.
Nếu bắt đầu chóng mặt hoặc buồn nôn khi nhìn điện thoại trên xe, hành khách nên ngừng nhìn màn hình và hướng mắt ra xa. Hình minh họa AI.
2.2. Khi nào nên cất điện thoại để tránh say xe?
Nếu bắt đầu xem điện thoại mà thấy có các dấu hiệu dưới đây thì nên dừng đọc màn hình:
- Chóng mặt.
- Vã mồ hôi.
- Buồn nôn.
- Nhức đầu.
- Khó tập trung.
Sau đó:
- Nhìn thẳng về phía trước.
- Nhìn một điểm xa hoặc đường chân trời nếu có thể.
- Giữ đầu tương đối ổn định.
- Hít thở chậm.
- Nghỉ khỏi màn hình.
Với chuyến ô tô đường dài, tranh thủ điểm dừng để xuống xe, đi lại và hít thở không khí bên ngoài cũng có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn.
2.3. Ngồi ghế nào có thể đỡ say hơn?
Mức chuyển động mà hành khách cảm nhận được phụ thuộc loại phương tiện và vị trí ngồi.
Với ô tô hoặc xe buýt, người dễ say thường cảm thấy dễ chịu hơn khi nhìn được đường phía trước thay vì ngồi ở vị trí chỉ nhìn thấy nội thất xe hoặc cúi xuống màn hình.
Trên tàu hỏa và máy bay, chọn vị trí có thể nhìn ra ngoài cũng giúp não có thêm tham chiếu thị giác.
Điểm chung là giúp mắt nhận được thông tin chuyển động phù hợp hơn với điều tai trong đang cảm nhận. Đây cũng chính là nguyên lý mà các “chấm chuyển động” cố mô phỏng trên điện thoại.
3. Tại sao một người dùng thấy rất tốt, người khác lại chẳng hiệu quả?
Khả năng say xe giữa các cá nhân khác nhau rất lớn. Có người có thể đọc sách trên xe cả tiếng mà không vấn đề gì. Có người chỉ cúi nhìn tin nhắn vài phút đã buồn nôn.
Mức độ còn thay đổi tùy:
- Đường thẳng hay nhiều khúc cua.
- Xe chạy êm hay giật.
- Người đang mệt hay thiếu ngủ.
- Vị trí ngồi.
- Hoạt động đang làm trên màn hình.
- Thời gian sử dụng điện thoại.
- Tiền sử migraine.
- Độ nhạy với chuyển động của mỗi người.
Vì thế không khó hiểu khi cùng một tính năng nhưng người này thấy cải thiện rõ, người khác chỉ đỡ một chút hoặc không nhận thấy thay đổi.
4. Chóng mặt trên xe không phải lúc nào cũng là say xe
Nếu triệu chứng chỉ xuất hiện khi đi ô tô, tàu hoặc thuyền và giảm sau khi kết thúc hành trình, say tàu xe là nguyên nhân dễ nghĩ tới.
Nhưng cần thận trọng nếu:
- Chóng mặt xảy ra ngay cả khi đang ngồi yên ở nhà.
- Cơn kéo dài nhiều giờ hoặc nhiều ngày sau chuyến đi.
- Đau đầu dữ dội mới xuất hiện.
- Nhìn đôi.
- Yếu hoặc tê một bên người.
- Nói khó.
- Ngất.
- Đau ngực.
- Giảm thính lực đột ngột.
- Nôn kéo dài.
Những tình huống này không nên chỉ bật tính năng chống say xe rồi theo dõi.
Nếu cơ thể bắt đầu báo hiệu khó chịu, phương pháp đơn giản nhất vẫn đáng tin cậy: cất điện thoại, nhìn ra ngoài và để mắt thấy cùng một chuyển động mà cơ thể đang cảm nhận.
