Cúm mùa chủ yếu ảnh hưởng đến đường hô hấp, nhưng đôi khi người mắc bệnh vẫn xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa như tiêu chảy, nôn ói, đau bụng.
Tình trạng này thường gặp ở trẻ em hơn người lớn và có thể khiến người bệnh mất nước, ảnh hưởng đến quá trình hồi phục. Vậy tại sao virus cúm có thể gây tiêu chảy và cần xử trí như thế nào?
1. Vì sao mắc cúm có thể bị tiêu chảy?
Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A hoặc B gây ra. Các triệu chứng điển hình bao gồm sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau nhức cơ thể, ho, đau họng và sổ mũi. Tuy nhiên, một số người mắc cúm còn xuất hiện các biểu hiện ở đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy.
Các triệu chứng tiêu hóa được ghi nhận ở trẻ em nhiều hơn so với người trưởng thành. Tuy nhiên, tiêu chảy không phải là biểu hiện đặc trưng của cúm và không phải mọi trường hợp tiêu chảy khi mắc cúm đều do virus cúm trực tiếp gây ra.
Một số cơ chế có thể lý giải tình trạng này gồm:
Tác động của virus cúm đến đường tiêu hóa: Một số nghiên cứu ghi nhận vật liệu di truyền của virus cúm có thể xuất hiện trong phân người bệnh. Điều này cho thấy virus hoặc các thành phần của virus có thể liên quan đến đường tiêu hóa. Tuy nhiên, việc phát hiện virus trong phân chưa đủ để khẳng định virus cúm trực tiếp nhân lên trong tế bào ruột và gây tiêu chảy.
Phản ứng miễn dịch của cơ thể: Khi nhiễm virus cúm, cơ thể kích hoạt hệ miễn dịch để chống lại tác nhân gây bệnh. Các phản ứng miễn dịch này có thể ảnh hưởng đến hoạt động của đường tiêu hóa, gây buồn nôn, đau bụng hoặc rối loạn tiêu hóa ở một số người.
Tác dụng phụ của thuốc: Một số loại thuốc được sử dụng trong quá trình điều trị cúm có thể gây ra tác dụng phụ như buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy. Vì vậy, nếu xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa sau khi dùng thuốc, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân và điều chỉnh phương pháp điều trị khi cần thiết.
Ngoài ra, người mắc cúm cũng có thể đồng thời nhiễm một tác nhân gây bệnh đường tiêu hóa khác, khiến tình trạng tiêu chảy xuất hiện cùng thời điểm mắc cúm.
Khi mắc virus cúm có thể xuất hiện các triệu chứng tiêu hóa như tiêu chảy, nôn ói, đau bụng. Ảnh AI
2. Phân biệt cúm mùa với cúm dạ dày
Cúm mùa và cúm dạ dày là hai bệnh lý hoàn toàn khác nhau, mặc dù có thể gây ra một số triệu chứng tương đồng.
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra. Người bệnh thường có các biểu hiện như sốt, đau nhức cơ thể, ho, đau họng, sổ mũi và mệt mỏi. Một số trường hợp có thể kèm theo tiêu chảy hoặc nôn.
Trong khi đó, cúm dạ dày là cách gọi thông thường của bệnh viêm dạ dày ruột cấp do virus. Bệnh chủ yếu ảnh hưởng đến đường tiêu hóa, gây tiêu chảy, nôn ói, đau bụng và đôi khi kèm theo sốt.
Các loại virus thường gây viêm dạ dày ruột cấp gồm:
- Norovirus: Là một trong những nguyên nhân phổ biến gây viêm dạ dày ruột cấp ở nhiều lứa tuổi, dễ lây lan trong gia đình, trường học và các môi trường tập thể.
- Rotavirus: Thường gây tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ, có thể dẫn đến mất nước nghiêm trọng nếu không được xử trí kịp thời.
- Adenovirus đường ruột: Có thể gây tiêu chảy kéo dài, đặc biệt ở trẻ em.
- Astrovirus: Thường gây bệnh tiêu hóa nhẹ nhưng có thể diễn biến nặng hơn ở người suy giảm miễn dịch.
Do các bệnh lý này có biểu hiện tương đồng, người bệnh không nên tự xác định nguyên nhân chỉ dựa vào triệu chứng. Khi bệnh diễn biến bất thường hoặc có dấu hiệu nghiêm trọng, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám.
3. Điều trị cúm và tiêu chảy như thế nào?
Phần lớn người mắc cúm có thể hồi phục sau vài ngày đến một tuần. Trong thời gian mắc bệnh, người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước, duy trì chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng và theo dõi diễn biến sức khỏe.
Trong một số trường hợp, đặc biệt là người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc bệnh diễn biến nặng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng virus cúm. Thuốc thường đạt hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng sớm, lý tưởng trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng.
Nếu bị tiêu chảy, người bệnh cần chú ý bù nước và điện giải. Dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn là lựa chọn phù hợp để bổ sung lượng nước và điện giải đã mất. Người bệnh nên ăn các loại thức ăn mềm, dễ tiêu, tránh bỏ bữa và hạn chế những thực phẩm có thể gây kích thích đường tiêu hóa.
Không nên tự ý sử dụng thuốc cầm tiêu chảy, đặc biệt khi người bệnh có biểu hiện sốt cao, đau bụng dữ dội hoặc đi ngoài ra máu. Đây có thể là những dấu hiệu liên quan đến nhiễm trùng đường tiêu hóa, cần được thăm khám và điều trị phù hợp.
Người bệnh cần đến cơ sở y tế khi tiêu chảy kéo dài, nôn nhiều, không uống được nước, tiểu ít, khô miệng, chóng mặt, lơ mơ hoặc xuất hiện các dấu hiệu mất nước. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính cần được theo dõi chặt chẽ vì có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn.
4. Chủ động phòng ngừa cúm và bệnh đường tiêu hóa
Tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và hạn chế các biến chứng nặng. Bên cạnh đó, người dân cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh và vệ sinh các bề mặt thường xuyên sử dụng.
Để phòng ngừa viêm dạ dày ruột do virus, cần thực hiện ăn chín, uống sôi, lựa chọn thực phẩm an toàn, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Nhận biết đúng nguyên nhân gây tiêu chảy, bù nước kịp thời và thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là những yếu tố quan trọng giúp người bệnh hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe trong mùa cúm.
