Khô mắt kéo dài không chỉ gây cộm, rát, mỏi mắt mà còn có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và làm tăng nguy cơ tổn thương bề mặt nhãn cầu.
1. Vì sao người cao tuổi dễ bị khô mắt?
Khô mắt xảy ra khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, khiến bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn và bảo vệ đầy đủ. Ở người cao tuổi, nhiều thay đổi liên quan đến tuổi tác, nội tiết, bệnh lý và thuốc đang sử dụng có thể làm tình trạng này dễ xuất hiện hơn.
- Suy giảm chức năng tuyến lệ
Theo tuổi tác, chức năng của tuyến lệ có thể suy giảm, dẫn đến lượng nước mắt được tiết ra ít hơn. Bên cạnh đó, thành phần và độ ổn định của màng nước mắt cũng có thể thay đổi.
Khi lượng nước mắt không đủ hoặc màng nước mắt kém ổn định, bề mặt giác mạc và kết mạc dễ bị khô, gây cảm giác cộm, rát, nóng hoặc như có dị vật trong mắt.
- Thay đổi nội tiết tố
Sự thay đổi hormone cũng được cho là một trong những yếu tố liên quan đến khô mắt, đặc biệt ở phụ nữ sau mãn kinh. Sự thay đổi nội tiết có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết nước mắt cũng như hoạt động của các tuyến tham gia duy trì lớp dầu của màng nước mắt. Vì vậy, phụ nữ lớn tuổi có thể gặp các triệu chứng khô mắt thường xuyên hơn.
- Sử dụng nhiều loại thuốc
Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và phải sử dụng thuốc trong thời gian dài. Một số nhóm thuốc có thể làm giảm tiết nước mắt hoặc khiến triệu chứng khô mắt rõ hơn, chẳng hạn một số thuốc điều trị tăng huyết áp, tim mạch, dị ứng, trầm cảm và một số thuốc khác.
Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc đang điều trị khi xuất hiện khô mắt. Nếu nghi ngờ thuốc có liên quan đến triệu chứng, cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp.
- Bệnh lý toàn thân
Một số bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ khô mắt ở người cao tuổi, trong đó có đái tháo đường, viêm khớp dạng thấp, hội chứng Sjögren và một số bệnh tự miễn khác.
Khám mắt định kỳ là rất cần thiết với người cao tuổi. Ảnh: H.N
- Thói quen sinh hoạt
Tuổi cao thường đi kèm với nhiều thay đổi trong sinh hoạt. Việc đọc sách, xem tivi, sử dụng điện thoại hoặc máy tính trong thời gian dài có thể khiến tần suất chớp mắt giảm. Khi đó, nước mắt không được dàn đều trên bề mặt nhãn cầu, làm triệu chứng khô mắt dễ xuất hiện hoặc trở nên rõ rệt hơn.
Ngoài ra, môi trường sử dụng điều hòa, không khí khô, nhiều khói bụi hoặc gió cũng có thể làm nước mắt bay hơi nhanh hơn.
2. Dấu hiệu nhận biết khô mắt ở người cao tuổi
Khô mắt đôi khi bị nhầm với mỏi mắt, viêm kết mạc hoặc các vấn đề về thị lực liên quan đến tuổi tác. Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- Khô, rát, cộm mắt: Người bệnh có cảm giác như có cát hoặc dị vật trong mắt.
- Nhìn mờ: Thị lực có thể không ổn định, đặc biệt khi đọc sách, xem tivi hoặc sử dụng điện thoại trong thời gian dài.
- Nhạy cảm với ánh sáng: Mắt khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh.
- Chảy nước mắt sống: Nghe có vẻ trái ngược với khô mắt nhưng đây có thể là phản ứng của mắt trước tình trạng kích thích.
- Đỏ mắt, ngứa hoặc nóng rát: Các triệu chứng có thể tăng khi ở nơi nhiều khói bụi, gió hoặc sử dụng điều hòa.
- Khó chịu khi đeo kính áp tròng: Ở những người còn sử dụng kính áp tròng, tình trạng khô mắt có thể khiến việc đeo kính trở nên khó chịu hơn.
Nếu các triệu chứng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người cao tuổi nên được khám chuyên khoa mắt để xác định nguyên nhân.
3. Khô mắt có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp khô mắt có thể kiểm soát nếu được chăm sóc và điều trị phù hợp. Tuy nhiên, không nên để tình trạng kéo dài mà không được đánh giá.
Thiếu nước mắt kéo dài có thể làm tổn thương bề mặt giác mạc, gây viêm giác mạc và trong trường hợp nặng có thể xuất hiện loét giác mạc. Những tổn thương này nếu không được điều trị kịp thời có thể ảnh hưởng đến thị lực.
Đặc biệt, người cao tuổi có bệnh lý nền, đang sử dụng nhiều loại thuốc hoặc có các triệu chứng bất thường về mắt cần được bác sĩ đánh giá thay vì tự mua thuốc nhỏ mắt sử dụng kéo dài.
4. Làm gì để hạn chế khô mắt?
Người cao tuổi nên duy trì thói quen chớp mắt thường xuyên khi đọc sách hoặc xem thiết bị điện tử, hạn chế ngồi trực tiếp trước luồng gió điều hòa, tránh khói thuốc và môi trường nhiều bụi. Có thể nghỉ mắt định kỳ khi phải tập trung nhìn trong thời gian dài và uống đủ nước nếu không có chống chỉ định.
Nếu cần sử dụng nước mắt nhân tạo, nên lựa chọn sản phẩm phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt khi phải dùng thường xuyên.
Khô mắt không phải là tình trạng tất yếu mà người cao tuổi phải chấp nhận. Nhận biết sớm các dấu hiệu, điều chỉnh thói quen sinh hoạt, kiểm soát bệnh lý nền và khám mắt định kỳ sẽ giúp bảo vệ bề mặt nhãn cầu, duy trì thị lực và nâng cao chất lượng cuộc sống.
