Trung Quốc là một trong những nơi mà giá dược phẩm nhất là các loại thuốc thông dụng thuộc vào hàng rẻ nhất thế giới. Nhưng liệu các loại thuốc rẻ như vậy có đủ an toàn cho người tiêu dùng hay không?
 Để có thành phẩm thuốc rẻ, ở Trung Quốc người ta đã dùng nguyên liệu kém chất lượng. |
Các vụ tai tiếng này một mặt cho thấy hệ thống kiểm tra y tế tại Trung Quốc chưa chặt chẽ và như vậy liệu các loại thuốc bày bán trên thị trường có đủ tiêu chuẩn không. Mặt khác, liên quan đến sức khỏe người tiêu dùng, ngoài tệ nạn thuốc giả, người Trung Quốc giờ đây còn thêm một câu hỏi: dược phẩm được công nhận là chính hiệu chắc gì đã an toàn?
Vấn đề ở đây tiềm tàng trong chính sách y tế của nước này. Trong thời gian qua, chính quyền đã có nhiều nỗ lực để giảm giá các dược phẩm thông dụng nhất. Mục tiêu là tạo điều kiện chăm sóc cho đại đa số người dân, nhất là tầng lớp dân nghèo khi ốm đau. Năm 2009, Bắc Kinh đã công bố một danh sách 307 loại thuốc với giá rất rẻ dùng để chữa trị các chứng bệnh như nhức đầu, đau bụng, viêm họng, tiểu đường, sổ mũi, sưng mắt…
Để có thể mua thuốc với giá rẻ, chính quyền cấp Trung ương cũng như địa phương thường gọi thầu, rồi chọn công ty dược phẩm theo giá trị hợp đồng thấp nhất. Việc mua thuốc ở đây là nhằm để cung cấp cho toàn bộ các bệnh viện công, cho các cửa hiệu dược phẩm quốc doanh. Sắp tới, chính quyền dự trù bổ sung thêm danh sách này, từ 300 nâng lên đến 800 loại thuốc khác nhau, trong đó có cả một số thuốc trị ung thư và chứng rối loạn tim mạch.
Lợi bất cập hại bởi chính sách y tế của Bắc Kinh chẳng khác gì một hình thức ép giá đối với các công ty dược phẩm Trung Quốc. Để có thể chế biến thuốc tây với giá thành thật thấp, một số viện bào chế buộc phải tiết kiệm công đoạn sản xuất hoặc là mua nguyên liệu làm thuốc với giá cực rẻ. Theo bà Mandy Chui, chuyên viên thuộc Công ty nghiên cứu và tư vấn y tế IMS Health, việc chạy theo giá thành được đặt lên hàng đầu, còn chất lượng bị đẩy xuống hàng thứ yếu. Vấn đề là không có đủ các cơ quan nhà nước để kiểm tra chất lượng dược phẩm, bởi vì chỉ có công việc kiểm tra thường xuyên mới cho thấy là một viện bào chế có thay đổi thành phần nguyên liệu hay không: công thức không thay đổi nhưng thay vì dùng chất tốt nhất, người ta lại dùng nguyên liệu rẻ hơn và chất lượng cũng kém hơn.
Theo ông Jason Mann, chuyên gia nghiên cứu thị trường thuộc Ngân hàng Barclays, việc Nhà nước áp đặt bảng giá thấp khiến cho các công ty sản xuất dược phẩm Trung Quốc càng chạy theo logic ‘‘tiết kiệm’’, chất lượng vì thế mà khó được bảo đảm. Hầu hết các chuyên gia đều cho rằng chính sách áp đặt giá thuốc thật thấp của Bắc Kinh khiến cho các tập đoàn dược phẩm Trung Quốc và các công ty nước ngoài không bao giờ tham gia đấu thầu để giành lấy hợp đồng cung cấp. Trong khi đó, các công ty dược phẩm cỡ nhỏ và trung bình dễ đấu thầu hơn thì lại ít bị kiểm soát so với các thương hiệu lớn.
Có một điều nghịch lý, Trung Quốc hiện là nền kinh tế đứng thứ hai trên thế giới nhưng hệ thống bảo hiểm y tế tối thiểu chỉ chi 240 nhân dân tệ tức khoảng 37 USD/người/năm. Để có thể cung cấp tối đa thuốc cho dân chúng, chính quyền Trung Quốc lại chọn phương thức tối thiểu, mà quên rằng: dù có muốn cách mấy, một công ty dược phẩm khó thể nào mà xuống thấp hơn giá thành sản xuất. Tiền nào của nấy, của rẻ là của ôi là điều mà ngay cả ngành dược phẩm cũng khó thể tránh khỏi.
Quỳnh Diệp (Theo Le Monde)