3 chiêu trò lừa đảo phổ biến dịp cận Tết
Cận Tết là thời điểm các đối tượng lừa đảo hoạt động mạnh nhất với những kịch bản vô cùng tinh vi. Chỉ cần một phút mất cảnh giác, tiền ăn Tết của bạn có thể "không cánh mà bay".
Theo chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, Giám đốc mạng lưới Chống lừa đảo, cuối năm, nhu cầu mua sắm, đi lại, tìm việc và giao dịch tài chính tăng cao kéo theo hoạt động lừa đảo trên không gian mạng và qua điện thoại bùng phát, với thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó nhận diện. Dù đã được cơ quan chức năng liên tục cảnh báo, thực tế vẫn ghi nhận nhiều trường hợp người dân trở thành nạn nhân, không chỉ mất tiền mà còn bị chiếm đoạt thông tin cá nhân, ảnh hưởng lâu dài đến đời sống và công việc.
Nhiều hình thức lừa đảo nở rộ dịp cận Tết.
Theo chuyên gia Ngô Minh Hiếu, 3 chiêu trò lừa đảo phổ biến dịp cận Tết có thể kể đến gồm:
Vé máy bay & Tour du lịch giá rẻ "sập sàn": Lợi dụng nhu cầu về quê hoặc du lịch tăng cao, các đối tượng lập Fanpage giả mạo, đăng bán vé giá cực thấp kèm ưu đãi hấp dẫn. Chúng thường dùng chiêu bài "vé đang có người hỏi", "giữ chỗ gấp" để thúc giục nạn nhân chuyển khoản cọc. Sau khi nhận tiền, chúng lập tức chặn liên lạc.
Mồi nhử "Việc nhẹ lương cao" - Chạy nước rút thu nhập: Đánh vào tâm lý muốn kiếm thêm tiền tiêu Tết, các quảng cáo tuyển cộng tác viên chốt đơn, thả tim TikTok, hay lừa đảo vay tiền nhanh lãi suất thấp xuất hiện tràn lan. Ban đầu bạn có thể nhận được một ít tiền thật, nhưng sau đó sẽ bị dụ nạp số tiền lớn hơn vào các "nhiệm vụ" ảo rồi bị chiếm đoạt toàn bộ.
Lừa đảo trực tuyến và giả mạo trúng thưởng tất niên: Kẻ xấu gửi tin nhắn, email gắn link lạ mạo danh ngân hàng hoặc cơ quan chức năng thông báo tài khoản gặp sự cố hoặc bạn đã trúng thưởng quà Tết. Chỉ cần nhấp vào link và nhập mã OTP, toàn bộ tiền trong tài khoản của bạn sẽ bị quét sạch.
Dù không phải là những chiêu trò mới nhưng vẫn luôn có nhiều người mắc bẫy. Theo chuyên gia Ngô Minh Hiếu, điều này bắt nguồn từ tâm lý nôn nóng, vội vàng. Cuối năm ai cũng tất bật, nhịp sống đẩy nhanh khiến khả năng kiểm chứng thông tin giảm xuống. Chúng ta dễ dàng bỏ qua các bước xác minh khi thấy một món hời.
Thứ hai là kẻ gian đánh đúng nhu cầu thiết yếu của nạn nhân. Kẻ lừa đảo không chọn kịch bản ngẫu nhiên mà tập trung chính xác vào thứ mọi người cần nhất dịp này như vé tàu xe, tiền thưởng, việc làm thêm và quà cáp.
Kẻ lừa đảo thường có lớp vỏ công nghệ tinh vi như sử dụng AI, giả mạo website giống thật đến 99% và các chiến thuật thao túng tâm lý (tạo cảm giác khan hiếm, khẩn cấp) khiến nạn nhân bị cuốn theo mà không kịp suy nghĩ thấu đáo.
Chuyên gia cảnh báo người dùng tuyệt đối không chuyển khoản đặt cọc cho người lạ trên mạng; Chỉ mua vé, hàng hóa từ các trang chính thống, có uy tín; Cảnh giác với các đường link lạ và không cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai.
"Cuối năm là thời điểm sum họp, an vui bên gia đình. Chủ động trang bị kiến thức và giữ vững cảnh giác sẽ giúp mỗi người bảo vệ tài sản của mình, tránh để "mất Tết" vì những cạm bẫy lừa đảo ngày càng tinh vi trên không gian mạng", chuyên gia Ngô Minh Hiếu cảnh báo.
Người dùng chủ động cảnh giác bảo vệ dữ liệu cá nhân của mình
Ông Vũ Ngọc Sơn - Trưởng Ban Nghiên cứu, tư vấn, phát triển công nghệ và Hợp tác quốc tế (Hiệp hội An ninh mạng quốc gia) cho biết, một trong những nguyên nhân khiến tình trạng lừa đảo qua mạng nở rộ là dữ liệu cá nhân bị lộ lọt.
Dữ liệu cá nhân hiện nay thường bị thu thập từ nhiều nguồn khác nhau và được tội phạm mạng tổng hợp lại. Khi các mảnh dữ liệu rời rạc được ghép nối, kẻ xấu có thể xây dựng hồ sơ số khá đầy đủ về một cá nhân, từ đó triển khai các kịch bản lừa đảo mang tính cá nhân hóa cao, khiến nạn nhân rất khó phân biệt thật - giả.
Trước thực trạng xâm phạm dữ liệu cá nhân ngày càng phức tạp, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện khung pháp lý nhằm bảo vệ quyền riêng tư và an toàn thông tin của người dân. Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2024 về bảo vệ dữ liệu cá nhân, cùng với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân (có hiệu lực từ ngày 1/1/2026), được đánh giá là bước đi quan trọng trong tiến trình xây dựng môi trường số an toàn.
Các quy định này làm rõ nguyên tắc xử lý dữ liệu cá nhân, trách nhiệm của các tổ chức, doanh nghiệp trong thu thập, lưu trữ và sử dụng dữ liệu, đồng thời tăng cường quyền của cá nhân đối với thông tin của chính mình. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để ngăn chặn tình trạng mua bán, khai thác trái phép dữ liệu cá nhân vốn đang diễn ra phổ biến.
Theo giới chuyên gia, việc ban hành các văn bản pháp luật nói trên thể hiện cam kết mạnh mẽ của Nhà nước trong bảo vệ quyền con người trên không gian mạng, đồng thời tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của kinh tế số. Tuy nhiên, pháp luật chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được thực thi nghiêm túc và đi kèm với nâng cao nhận thức xã hội.
Ông Vũ Ngọc Sơn cho rằng bảo mật dữ liệu cá nhân không thể chỉ trông chờ vào cơ quan quản lý nhà nước. Doanh nghiệp cần coi bảo vệ dữ liệu là yêu cầu bắt buộc trong hoạt động số, đầu tư bài bản cho hệ thống bảo mật và tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật. Song song với đó, người dùng phải chủ động hình thành thói quen an toàn số, từ việc kiểm soát quyền truy cập ứng dụng đến cảnh giác trước các hình thức lừa đảo trực tuyến.
