Nhắc đến tập cơ bụng, nhiều người thường nghĩ ngay đến mục tiêu có vòng eo thon gọn hay những múi cơ săn chắc. Thực tế, cơ bụng là thành phần quan trọng của hệ cơ lõi, phối hợp với cơ lưng, cơ vùng chậu và cơ hông để ổn định thân mình, duy trì tư thế và hỗ trợ vận động. Từ những hoạt động thường ngày như cúi xuống buộc dây giày, với tay lấy đồ đến bế con, xách vật nặng, sức mạnh cơ lõi đều đóng vai trò cần thiết. Vì vậy, tập luyện nhóm cơ này không chỉ cải thiện vóc dáng mà còn góp phần nâng cao khả năng vận động.
1. Cơ lõi gồm những cơ nào?
Cơ lõi là nhóm cơ bao quanh phần thân, gồm vùng bụng, lưng dưới, hông và khung chậu. Nhóm cơ này gồm cơ bụng thẳng ở phía trước, cơ bụng chéo hai bên, cơ ngang bụng nằm sâu bên trong, các cơ dọc cột sống ở lưng, cơ mông và cơ sàn chậu. Các cơ này phối hợp với nhau như một chiếc "đai" tự nhiên, giữ cho cột sống và khung chậu ổn định, đồng thời truyền lực giữa phần thân trên và thân dưới khi vận động.

Cơ bụng khỏe giúp cơ thể vững vàng trong các hoạt động hằng ngày. Ảnh minh họa Getty images.
2. Vai trò của cơ lõi
Giữ thăng bằng và ổn định cơ thể: Khi cơ lõi được tập luyện, các nhóm cơ ở bụng, lưng và hông học cách phối hợp nhịp nhàng với nhau, giúp cơ thể giữ thăng bằng và vững vàng hơn. Đây là nền tảng của hầu hết các môn thể thao và hoạt động thể chất. Với người cao tuổi, thăng bằng tốt giúp giảm nguy cơ té ngã, nguyên nhân hàng đầu gây gãy xương và mất khả năng tự chăm sóc. Các chương trình tập luyện kết hợp sức mạnh và thăng bằng, trong đó có tập cơ lõi, đã được chứng minh giúp giảm té ngã ở người cao tuổi.
Hỗ trợ sinh hoạt hằng ngày: Rất nhiều việc quen thuộc cần đến cơ lõi, như cúi xuống nhặt đồ, xoay người lùi xe, với tay lên kệ cao, bế trẻ, xách nước, lau nhà hay đứng dậy khỏi ghế. Khi cơ lõi yếu, những việc này trở nên khó khăn hơn, dễ mỏi, dễ trẹo lưng. Cơ lõi khỏe giúp người tập thực hiện các động tác hằng ngày nhẹ nhàng và an toàn hơn, đặc biệt khi tuổi tác tăng lên.
Bảo vệ cột sống, giảm đau lưng: Cơ lõi yếu có thể góp phần gây ra tư thế xấu và đau thắt lưng. Khi các cơ bụng, cơ lưng không đủ sức nâng đỡ, áp lực dồn nhiều hơn lên cột sống, đĩa đệm và dây chằng. Các nghiên cứu về đau thắt lưng mạn tính cũng cho thấy tập luyện, trong đó có các bài ổn định cơ lõi, giúp giảm đau và cải thiện khả năng vận động so với chỉ nghỉ ngơi hoặc can thiệp tối thiểu. Tuy nhiên, người đang bị đau lưng cần được bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu đánh giá trước khi tập.
Cải thiện tư thế: Cơ lõi khỏe giúp giữ thân người thẳng, giảm tình trạng gù lưng, đổ vai, ưỡn lưng quá mức. Điều này đặc biệt có ích với người làm văn phòng, ngồi máy tính nhiều giờ mỗi ngày. Tư thế tốt không chỉ giúp dáng người cân đối hơn mà còn giảm áp lực lên cổ, vai và lưng, giúp hít thở dễ dàng hơn.
Tăng hiệu quả tập luyện, thể thao: Cơ lõi là "trung tâm truyền lực" của cơ thể. Người chạy bộ, chơi cầu lông, bóng đá, bơi lội hay tập tạ đều cần cơ lõi khỏe để giữ thân người ổn định và truyền lực hiệu quả. Cơ lõi yếu có thể khiến người tập nhanh mỏi, giảm sức bền và dễ bị chấn thương.
3. Một số bài tập cơ bụng dễ thực hiện
Nâng hông (cầu mông)
- Người tập nằm ngửa, co gối, hai bàn chân đặt trên sàn, siết nhẹ cơ bụng.
- Nâng hông lên đến khi gối, hông và vai tạo thành một đường thẳng.
- Giữ lưng ở tư thế tự nhiên, không ưỡn cong cũng không ép sát xuống sàn, và giữ hông cân bằng, không nghiêng sang một bên.
- Giữ khoảng 3 nhịp thở sâu rồi hạ xuống, lặp lại vài lần.
Plank cẳng tay
- Người tập chống hai cẳng tay xuống sàn, khuỷu tay đặt dưới vai, mũi chân chạm sàn, nâng thân người thành một đường thẳng từ đầu đến gót chân.
- Người mới tập giữ 15–20 giây, có thể hạ gối xuống sàn để giảm độ khó.
Chó chim (bird dog)
- Người tập quỳ bốn điểm, lưng thẳng.
- Từ từ duỗi một tay về phía trước và chân bên đối diện về phía sau, giữ vài giây, giữ hông không xoay lệch, rồi đổi bên.
Nên đưa các bài tập cơ lõi vào một chương trình tập luyện toàn diện, gồm cả vận động tim mạch và tập sức mạnh. Người tập có thể thực hiện các bài tập cơ lõi 2 - 3 buổi mỗi tuần, mỗi buổi 10 - 15 phút. Khi tập, cần thở đều, không nín thở, ưu tiên làm đúng tư thế thay vì làm nhiều.

