Tại sao bị tăng cân sau khi tập thể dục?

Phòng mạch online
SKĐS - Nhiều người bất ngờ khi thấy cân nặng tăng lên sau một thời gian tập luyện, dù mục tiêu ban đầu là giảm cân.

Tuy nhiên, đây chưa chắc là dấu hiệu thất bại. Sự gia tăng cân nặng có thể đến từ việc tăng cơ, tích nước, phản ứng viêm sau tập luyện hoặc quá trình phục hồi năng lượng của cơ thể.

Tập thể dục thường xuyên giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, tăng sức mạnh cơ bắp và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Tuy nhiên, cân nặng trên bàn cân không phải lúc nào cũng giảm ngay khi bắt đầu vận động. Thậm chí, một số người còn tăng cân trong những tuần đầu tập luyện.

Có nhiều nguyên nhân lý giải hiện tượng này. Điều quan trọng là cần phân biệt tăng cân do tăng khối lượng cơ, tích nước tạm thời hay do lượng mỡ trong cơ thể tăng lên.

1. Tăng khối lượng cơ bắp

Khi bắt đầu tập luyện, đặc biệt là các bài tập sức mạnh như nâng tạ, squat hoặc chống đẩy, cơ thể sẽ dần thích nghi bằng cách tăng sức mạnh và khối lượng cơ bắp.

Mức độ tăng cơ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cường độ tập luyện, chế độ dinh dưỡng, lượng protein tiêu thụ, thời gian nghỉ ngơi và yếu tố di truyền.

Cơ bắp có mật độ cao hơn mô mỡ, vì vậy cùng một trọng lượng, cơ bắp chiếm ít thể tích hơn chất béo. Điều này có nghĩa là một người có thể giảm mỡ, tăng cơ nhưng cân nặng không thay đổi nhiều, thậm chí tăng nhẹ. Trong trường hợp này, vòng eo có thể nhỏ lại, cơ thể săn chắc hơn dù con số trên bàn cân chưa giảm. Đây là sự thay đổi tích cực về thành phần cơ thể.

2. Cơ thể giữ nước nhiều hơn

Giữ nước là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến cân nặng tăng tạm thời sau khi tập luyện.

Ở phụ nữ, sự thay đổi nội tiết tố trong chu kỳ kinh nguyệt có thể khiến cơ thể tích nước, gây đầy bụng và tăng cân nhẹ. Tình trạng này thường xuất hiện trước hoặc trong những ngày hành kinh và có thể tự cải thiện sau đó.

Bên cạnh đó, ăn nhiều thực phẩm chứa natri cũng khiến cơ thể giữ nước nhiều hơn. Một số thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, thức ăn nhanh, phô mai và các loại nước sốt có thể chứa lượng muối đáng kể, ngay cả khi người dùng không trực tiếp thêm muối vào món ăn.

Vì vậy, cân nặng có thể dao động trong ngày hoặc giữa các ngày mà không phản ánh chính xác sự thay đổi lượng mỡ trong cơ thể.

Tại sao bị tăng cân sau khi tập thể dục? - Ảnh 1.

Khi bắt đầu tập luyện, đặc biệt là các bài tập sức mạnh như nâng tạ, squat hoặc chống đẩy, cơ thể sẽ dần thích nghi bằng cách tăng sức mạnh và khối lượng cơ bắp. Ảnh: AT

3. Phản ứng viêm và phục hồi cơ sau tập luyện

Sau những buổi tập cường độ cao hoặc khi bắt đầu một hình thức vận động mới, các sợi cơ có thể xuất hiện những tổn thương vi thể. Đây là một phần của quá trình thích nghi và phục hồi cơ bắp.

Cơ thể sẽ kích hoạt phản ứng viêm tại vùng cơ chịu tác động, đồng thời tăng lưu lượng máu và dịch đến khu vực này để hỗ trợ sửa chữa mô. Quá trình tích tụ dịch có thể khiến cân nặng tăng tạm thời.

Người tập thường cảm thấy đau nhức cơ khởi phát muộn, xuất hiện sau khoảng 12–24 giờ và có thể rõ nhất trong 24-72 giờ sau buổi tập.

Tình trạng này thường giảm dần khi cơ bắp phục hồi. Tuy nhiên, đau cơ dữ dội, sưng nhiều, yếu cơ bất thường hoặc nước tiểu sẫm màu cần được thăm khám vì có thể là dấu hiệu tổn thương cơ nghiêm trọng.

4. Bổ sung carbohydrate và thực phẩm hỗ trợ tập luyện

Khi vận động, cơ thể sử dụng glycogen dự trữ trong cơ và gan làm nguồn năng lượng. Sau tập luyện, việc bổ sung carbohydrate giúp phục hồi lượng glycogen đã tiêu hao.

Quá trình dự trữ glycogen đi kèm với việc giữ nước trong cơ thể. Vì vậy, sau khi ăn uống đầy đủ để phục hồi năng lượng, cân nặng có thể tăng nhẹ. Đây là phản ứng sinh lý bình thường, không đồng nghĩa với việc tăng mỡ.

Ngoài ra, creatine là thực phẩm bổ sung thường được sử dụng trong tập luyện sức mạnh. Việc bổ sung creatine có thể làm tăng cân do tăng lượng nước trong cơ và về lâu dài có thể hỗ trợ tăng khối lượng cơ khi kết hợp với tập luyện phù hợp.

Tuy nhiên, không nên tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung nếu chưa tìm hiểu kỹ về nhu cầu và tình trạng sức khỏe của bản thân.

5. Ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ

Khi tập luyện, một số người có xu hướng tăng cường ăn rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt để bổ sung năng lượng và cải thiện sức khỏe.

Đây đều là những thực phẩm có lợi. Tuy nhiên, chất xơ có khả năng giữ nước và làm tăng khối lượng phân trong đường ruột. Vì vậy, trong thời gian đầu thay đổi chế độ ăn, cân nặng có thể tăng nhẹ do lượng thức ăn và chất thải trong hệ tiêu hóa.

Chất xơ còn giúp cải thiện nhu động ruột, hỗ trợ phòng ngừa táo bón và duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh. Do đó, không nên hạn chế chất xơ chỉ vì lo ngại cân nặng tăng tạm thời.

6. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả tập luyện?

Không nên chỉ dựa vào cân nặng để đánh giá kết quả tập luyện. Thay vào đó, cần theo dõi thêm vòng eo, số đo cơ thể, sức mạnh cơ bắp, khả năng vận động và mức độ cải thiện thể lực.

Nếu muốn theo dõi cân nặng, nên cân vào cùng một thời điểm trong ngày, tốt nhất là buổi sáng sau khi đi vệ sinh và trước khi ăn. Có thể ghi nhận xu hướng cân nặng trong nhiều tuần thay vì quá chú trọng vào biến động từng ngày.

Bên cạnh đó, cần duy trì chế độ ăn cân đối, kiểm soát khẩu phần, ngủ đủ giấc và dành thời gian phục hồi sau tập luyện. Nếu cân nặng tăng liên tục trong thời gian dài, cần xem xét lại lượng năng lượng nạp vào, mức độ vận động và các yếu tố sức khỏe liên quan.

Tăng cân sau khi tập thể dục không phải lúc nào cũng là dấu hiệu tăng mỡ hoặc thất bại trong giảm cân. Điều quan trọng là đánh giá sự thay đổi tổng thể của cơ thể, duy trì thói quen vận động phù hợp và kiên trì với mục tiêu cải thiện sức khỏe lâu dài.

Tại sao bị tăng cân sau khi tập thể dục? - Ảnh 2.Cách tăng cường vận động khi không có thời gian tập thể dục

SKĐS - Công việc bận rộn khiến nhiều người bỏ quên vận động, nhưng chỉ cần 30 phút mỗi ngày vẫn có thể giữ dáng, cải thiện thể lực.

Ý kiến của bạn