Bộ GTVT vừa có Công văn số 6089/BGTVT- KCHT đồng ý cho phép thành lập 14 đường ngang thuộc dự án lập lại trật tự hành lang an toàn đường sắt giao ngành đường sắt Việt Nam xem xét hồ sơ đề nghị cấp phép, lựa chọn các giải pháp kỹ thuật nhằm hạn chế các yếu tố không bảo đảm theo quy định của Điều lệ đường ngang.
Điều đáng nói, Công văn số 6089/BGTVT-KCHT của Bộ GTVT ra đời sau hàng loạt các vụ tai nạn đường sắt xảy ra trong thời gian vừa qua gây hậu quả nghiêm trọng. Được biết, hiện nay trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, chỉ có 1.451 đường ngang hợp pháp, trong khi số đường ngang bất hợp pháp là 4.725 đường. Đặc biệt là tại khu vực thuộc địa phận tỉnh Hà Nam, chỉ trong vòng chưa đầy một tháng, cùng một điểm đường ngang đã xảy ra hai vụ tai nạn tàu hỏa, và mới đây nhất là vụ lật tàu trên địa bàn tỉnh Yên Bái.
Đường sắt Việt Nam có gần 3.000km đường chính tuyến thì có đến hơn 6.000 đường ngang dân sinh, trong đó 4.572 đường ngang là bất hợp pháp. Ngay cả những đường ngang dân sinh hợp pháp, rất nhiều điểm cũng vi phạm những quy định như: góc giao cắt đường bộ đường sắt, tầm nhìn, độ dốc lên đường ngang… Hiện nay, tình trạng đường ngang bất hợp pháp rất phức tạp, ở Hà Nội, đoạn đường sắt từ Ngọc Hồi, Thường Tín và Văn Điển, bình quân cứ 40m lại có 1 đường ngang, còn trung bình trên toàn tuyến là 500m lại có 1 đường ngang. Đa số các địa phương cấp đất cho dân nhưng không để đất làm đường, hành lang cho người dân, do đó ngành đường sắt phải làm đường gom, mà muốn làm được đường gom thì phải có sự phối hợp của địa phương để giải tỏa. Lý giải về việc xuất hiện quá nhiều đường ngang, ngành đường sắt Việt Nam cho biết đó là do lịch sử để lại; đường sắt chịu sức ép của nhu cầu phát triển, nhất là những đoạn chạy qua khu dân cư; do nhận thức của người dân...
Tuy nhiên, sự buông lỏng quản lý của các địa phương có đường sắt đi qua, dẫn đến việc mở đường ngang trái phép vẫn diễn ra, thậm chí có địa phương còn cấp đất ở cho nhân dân và cấp đất xây dựng các công trình, kiến trúc bên trong chỉ giới hành lang an toàn giao thông đường sắt, hoặc cấp đất ngoài chỉ giới, nhưng không xây dựng cơ sở hạ tầng và đường đi cho dân, nên người dân phải tự mở đường ngang trái phép qua đường sắt. Và lâu nay, việc phối hợp giữa ngành đường sắt với chính quyền địa phương chưa được quan tâm đúng mức.
Về lâu dài, cần xóa bỏ hệ thống đường ngang dân sinh bất hợp pháp để thay bằng đường gom về các đường ngang hợp pháp. Mặc dù Luật Đường sắt đã ra đời nhưng nó thực sự chưa đi vào cuộc sống. Việc xử phạt trong lĩnh vực giao thông đường sắt chưa làm tốt cũng là nguyên nhân tai nạn đường sắt luôn rình rập và đe doạ tính mạng con người bất kỳ khi nào.
Hoàng Vũ