Không khí Hà Nội chuyển xấu
Sáng 22/10, chất lượng không khí tại Hà Nội có sự phân hóa rõ giữa các khu vực. Dữ liệu IQAir lúc 6h cho thấy chỉ số chung của thành phố ở mức trung bình, nhưng trên bản đồ quan trắc, nhiều điểm đo đã ở mức kém, thậm chí có nơi chạm mức xấu. Điều này cho thấy chất lượng không khí giữa các khu vực có thể khác nhau đáng kể, người dân nên theo dõi chỉ số tại nơi mình sinh sống, đặc biệt vào thời điểm sáng sớm.
Ô nhiễm không khí ở Hà Nội cần giải pháp tổng thể, toàn diện. Ảnh: Tuấn Anh
Tại TP.HCM, tình trạng đáng lưu ý hơn khi IQAir ghi nhận chất lượng không khí lúc 6h ở mức không tốt cho nhóm nhạy cảm. Bản đồ cho thấy nhiều điểm đo tại khu vực trung tâm và phía đông thành phố ở mức kém, một số điểm ở mức xấu. Với những khu vực có chất lượng không khí kém hoặc xấu, người dân, nhất là trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh hô hấp, nên hạn chế hoạt động ngoài trời kéo dài.
TS Hoàng Dương Tùng - Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam cho rằng ô nhiễm không khí đe dọa sức khỏe cộng đồng TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết ô nhiễm không khí là vấn đề đã được cảnh báo từ hơn 10 năm trước. Hiện nay, tình trạng này được quan tâm nhiều hơn, với mức độ báo động ngày càng gia tăng.
Ông cảnh báo không khí mà chúng ta hít thở hàng ngày đang âm thầm trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng. Tại Hà Nội có gần 7 triệu nguồn phát thải di động (những ống khói từ xe máy) mỗi ngày thải ra môi trường lượng lớn khí độc, góp phần trực tiếp làm suy giảm chất lượng không khí của thành phố.
Ô nhiễm không khí tại Hà Nội không còn là vấn đề mang tính mùa vụ mà là hệ quả của việc quản lý nguồn phát thải còn nhiều bất cập. Những lỗ hổng trong kiểm soát nguồn thải tồn tại dai dẳng khiến mỗi đợt nghịch nhiệt làm lộ rõ thực tế thành phố chưa thực sự kiểm soát được mức phát thải của chính mình.
Ở lĩnh vực giao thông, hàng triệu xe máy cũ kỹ vẫn lưu hành vô hạn định mà không trải qua bất kỳ quy trình kiểm định khí thải nào. "Nếu không siết khí thải phương tiện thì nói đến cải thiện chất lượng không khí chỉ là lý thuyết", ông Hoàng Dương Tùng nhấn mạnh.
Trong khi nhiều quốc gia loại bỏ xe cũ theo lộ trình nghiêm ngặt, Hà Nội vẫn để dòng phương tiện lỗi thời trở thành "nhà máy thải bụi di động" giữa phố.
TS Hoàng Dương Tùng chỉ ra, ô nhiễm không khí là do Hà Nội chưa kiểm soát tốt các nguồn thải từ các hoạt động giao thông, bao gồm từ ống xả xe và bụi đường, công nghiệp - nguồn phát thải từ các hoạt động đốt than, dầu diesel, đốt rác, xây dựng, nông nghiệp, đốt phụ phẩm nông nghiệp sau thu hoạch và đốt rác hở…
Trong đó,nguồn công nghiệp chủ yếu ở các huyện ngoại thành, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, làng nghề tái chế hay từ các cơ sở sản xuất sử dụng than làm nguyên liệu không có thiết bị xử lý khí thải.
Khi mỗi cá nhân đều muốn bầu không khí sạch hơn nhưng lại không sẵn sàng thay đổi thói quen, hệ quả cộng dồn trở thành gánh nặng lớn đối với thành phố. Theo chuyên gia, chừng nào những lỗ hổng này còn tồn tại, ô nhiễm không khí ở Hà Nội sẽ tiếp tục kéo dài và có nguy cơ trở thành trạng thái bình thường mới, một thực tế được tạo ra không phải bởi thời tiết, mà bởi chính sự trì trệ trong hành động của tất cả các bên.
Đề xuất thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ô nhiễm không khí tại thành phố Hà Nội là vấn đề lớn, tồn tại trong nhiều năm gần đây. Số liệu quan trắc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho thấy từ năm 2022 đến 2025, ô nhiễm không khí tại khu vực "vùng Thủ đô" (Hà Nội và các tỉnh, thành phố lân cận) chưa có dấu hiệu giảm, tập trung chủ yếu là ô nhiễm bụi mịn (PM2.5).
Chất lượng nước các sông, hồ trên địa bàn Hà Nội nhìn chung đều thấp, nhiều khu vực bị ô nhiễm hữu cơ và dinh dưỡng, không đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước mặt. Các sông liên tỉnh chảy qua Hà Nội đã bị ô nhiễm gồm sông Nhuệ, sông Đáy, sông Cầu, sông Cà Lồ, sông Ngũ Huyện Khê, sông Bắc Hưng Hải. Các sông nội đô khác cơ bản đều đã hết khả năng tiếp nhận, nhất là 4 sông đang bị ô nhiễm nặng: Tô Lịch, Lừ, Sét, Kim Ngưu.
Hiện nay, đối với môi trường không khí, bộ đang hoàn thiện hồ sơ trình Thủ tướng thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về khắc phục ô nhiễm không khí để giải quyết các vấn đề liên ngành, liên vùng; đã trình Chính phủ dự thảo quyết định ban hành quy chế phối hợp, biện pháp quản lý chất lượng môi trường không khí liên tỉnh đối với tám tỉnh, thành phố miền Bắc.
Với môi trường nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai đánh giá sức chịu tải và xây dựng kế hoạch quản lý chất lượng nước sông Hồng, sông Nhuệ - sông Đáy và hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải giai đoạn 2026-2030, dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong năm 2026; dự kiến công bố khả năng chịu tải của môi trường nước mặt tại các khu vực này, làm cơ sở để các địa phương xây dựng và triển khai các giải pháp bảo vệ, cải thiện chất lượng nguồn nước.
Với chất thải rắn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ hướng dẫn cụ thể việc triển khai các chính sách, các giải pháp giảm thiểu phát sinh chất thải, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững; hướng dẫn thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn phù hợp với điều kiện hạ tầng của từng địa phương; sớm ban hành, cập nhật các hướng dẫn kỹ thuật đối với một số lĩnh vực còn thiếu.
Về tăng cường kiểm soát phát thải, nhất là từ hoạt động giao thông, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 13/2026/QĐ-TTg quy định lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Theo đó, từ ngày 1/7/2027, Hà Nội sẽ thực hiện lộ trình kiểm định và áp dụng tiêu chuẩn khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy, góp phần kiểm soát một trong những nguồn phát thải chính gây ô nhiễm không khí đô thị. Vừa qua, Hà Nội cũng đã phối hợp với cơ quan liên quan triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/6/2026.
