Khi đến xem triển lãm Khoảnh khắc bị lãng quên của nhà điêu khắc Phạm Thái Bình, kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính đã nhận xét rằng, những tác phẩm điêu khắc này khiến người ta không thể lãng quên. Bởi “tác giả đã dùng một phương tiện biểu đạt nghệ thuật nặng ký nhất, chậm rãi nhất để ghi nhận những hiện tượng trong đời sống. Anh túm được những khoảnh khắc nhẹ tênh của cuộc đời để đưa vào nghệ thuật, vĩnh cửu hóa những động tác tuyệt vời nhất bằng nghệ thuật. Tác phẩm của anh không chỉ là khoảnh khắc mà chính là cuộc đời”.
Trong cuộc triển lãm cá nhân của Phạm Thái Bình vừa diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội, khách tham quan được chiêm ngưỡng 30 tác phẩm rất ngộ nghĩnh, tinh tế và đáng yêu mà anh mới sáng tác. 30 tác phẩm ghi lại những khoảnh khắc sống sinh động, hạnh phúc bình dị, hồn nhiên như cỏ cây của người dân tộc miền núi Bắc Bộ như: Xuống chợ, Bánh xe tuổi thơ, Giai điệu mùa xuân, Hôn trộm... đã làm xao xuyến bao người xem khi nhắc nhớ lại tuổi thơ êm đềm.
Lòng người như dịu lại giữa xô bồ, ồn ã của đô thị để hồi tưởng những “Khoảnh khắc bị lãng quên” – như tên gọi của cuộc triển lãm. Điều đáng chú ý là những hình ảnh mà Thái Bình thể hiện trong các tác phẩm của anh đang dần mất đi trong cuộc sống vùng cao. Thế nhưng nó lại được tái hiện một cách sinh động bằng ngôn ngữ nghệ thuật điêu khắc. Có thể vài năm nữa, người miền núi không cướp vợ bằng xe minks, không nghe radio, không ôm lợn đi bán ở chợ phiên… nhưng sự hồn nhiên, giản dị cùng sức sống của họ vẫn còn mãi.
Tác phẩm Giai điệu mùa xuân. |
Tác động vào thói quen hiếm khi mua tượng theo cái giá của nghệ thuật
Tìm gặp tác giả tại xưởng vẽ tư gia ở Ngọc Thụy, Hà Nội mới thấy rõ chất mộc mạc, hồn nhiên của người con xứ Lạng vẫn còn đầy ăm ắp trong anh. Nhà điêu khắc trẻ tâm sự: anh muốn những tác phẩm của mình đến được với đông đảo công chúng, hiện diện ngay trong ngôi nhà của người yêu thích nó chứ không phải chỉ ở bảo tàng hay triển lãm. Và triển lãm “Khoảnh khắc bị lãng quên” của anh là một trong những triển lãm đầu tiên khiến nhiều người hào hứng thích mua tượng, dù là mục đích không phải để bán. Tác phẩm Đại gia phố huyện được một người Mỹ mua với giá 4.500 USD.
Bất ngờ là trong số những người mua có nhiều người Việt Nam hơn “dám” bỏ vài ngàn đô để sở hữu tượng. Một nhà thơ đã mua Bánh xe tuổi thơ với giá 3.000 USD chỉ bởi tác phẩm đã gợi lại trong ông những cảm xúc tuổi thơ hiếm hoi. Giá ấy tuy không cao so với tranh, nhưng so với mức tiêu dùng Việt Nam thì cũng là số tiền không nhỏ. Anh đã đặt người xem và người thích mua ở Việt Nam vào trạng thái mới - họ phải mua tượng theo cái giá là tác phẩm nghệ thuật.
Còn nhiều điều vĩ đại hơn là bon chen với cuộc sống
Một điều lạ là các bức tượng của anh đều có khuôn mặt, bàn chân, trang phục và độ tuổi giống hệt nhau. Đó là chủ ý anh muốn người xem nhìn bằng tâm, bằng cảm xúc, trực giác mà không muốn sa đà vào xem ở đây là dân tộc nào, mặt mũi có đúng không? Thái Bình chia sẻ: “Những bàn chân ngộ nghĩnh này tôi mới phát hiện ra khoảng 5-6 năm, từ khi bé trai đầu lòng chào đời. Tôi quan sát con mình như một tác phẩm mới lạ đang lớn dần. Người điêu khắc nhìn đâu cũng ra hình khối và thấy khuôn mặt, cử chỉ, bàn tay của trẻ con cực kỳ đáng yêu, nhất là bàn chân bé xíu, tôi quyết định đem hình ảnh đó vào điêu khắc”.
Chính quyết định này đã làm nên điều khác biệt lớn trong đề tài điêu khắc tranh tượng dân tộc của Phạm Thái Bình. Trong tác phẩm của anh, người dân tộc thiểu số hiện lên rất chân thật, họ lúc nào cũng yêu đời phơi phới bởi họ tiếp xúc với đám đông của con người ít mà tiếp xúc với thiên nhiên nhiều hơn. Họ luôn lạc quan, chẳng quan tâm tới vật chất, danh vọng. “Tôi tìm thấy điểm chung giữa trẻ thơ và người dân tộc. Còn nhiều điều vĩ đại hơn là bon chen với cuộc sống”, Thái Bình tâm sự.
“Với tôi, hạnh phúc đôi khi chỉ là những khoảng khắc bình dị từ cuộc sống xung quanh. Nó khiến tôi được là chính mình và tôi muốn truyền cảm hứng đó tới mọi người”. Lời chia sẻ của nhà điêu khắc Phạm Thái Bình cũng là điều người xem cảm nhận được khi chiêm ngưỡng những tác phẩm của anh.
Hồng Nga
