Nghiến răng là tình trạng người bệnh siết chặt hoặc nghiến hai hàm răng vào nhau một cách không chủ ý. Tình trạng này có thể xảy ra khi ngủ hoặc khi thức, thường liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau.
Nghiến răng không phải lúc nào cũng gây hậu quả nghiêm trọng ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu diễn ra thường xuyên trong thời gian dài, lực tác động lặp đi lặp lại lên răng và hệ thống cơ - khớp vùng hàm mặt có thể gây nhiều tổn thương, ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng và chất lượng cuộc sống.
1. Nguyên nhân gây nghiến răng
Nghiến răng thường không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà là kết quả của nhiều yếu tố phối hợp.
Yếu tố tâm lý như căng thẳng, lo âu, áp lực công việc hoặc học tập có thể làm tăng nguy cơ nghiến răng. Đây là nhóm yếu tố thường được đề cập trong mối liên quan giữa nghiến răng và trạng thái tâm lý.
Rối loạn giấc ngủ cũng có thể liên quan đến nghiến răng khi ngủ. Những người có chất lượng giấc ngủ kém hoặc một số rối loạn giấc ngủ cần được đánh giá nếu đồng thời có biểu hiện nghiến răng.
Ngoài ra, một số yếu tố tại chỗ và bệnh lý có thể góp phần làm xuất hiện hoặc duy trì tình trạng này. Trong đó có các vấn đề liên quan đến khớp cắn, thay đổi khớp cắn sau khi phục hình răng không phù hợp và một số bệnh lý thần kinh.
Nghiến răng có thể xảy ra khi ngủ hoặc khi thức nếu kéo dài có thể gây mòn, nứt vỡ răng...Ảnh M.H
Một số chất kích thích và thói quen sinh hoạt cũng có thể làm tình trạng nghiến răng trở nên rõ hơn ở một số người.
2. Nghiến răng gây những tác hại gì?
Một trong những hậu quả dễ nhận thấy nhất của nghiến răng là mòn răng. Lực ma sát mạnh và lặp lại giữa hai hàm răng có thể làm mất dần men răng, khiến bề mặt răng phẳng, ngắn hoặc thay đổi hình dạng. Khi lớp men bảo vệ bị mòn, ngà răng có thể bị lộ, dẫn đến tình trạng ê buốt khi ăn uống đồ nóng, lạnh hoặc chua.
- Nghiến răng kéo dài cũng có thể làm răng bị nứt, mẻ hoặc gãy vỡ.
Đối với người đã cấy ghép implant, lực nhai và nghiến quá mức kéo dài có thể tạo áp lực lớn lên hệ thống implant và các mô nâng đỡ xung quanh, làm tăng nguy cơ biến chứng. Vì vậy, tình trạng nghiến răng cần được đánh giá ở những người có phục hình hoặc implant.
- Gây đau cơ hàm và rối loạn khớp thái dương hàm
Nghiến răng khiến các cơ tham gia vận động hàm phải hoạt động quá mức, đặc biệt trong thời gian dài. Người bệnh có thể cảm thấy mỏi hàm, đau vùng mặt, đau cơ quanh hàm hoặc đau đầu, nhất là sau khi ngủ dậy.
Tình trạng này cũng có thể liên quan đến rối loạn chức năng khớp thái dương hàm. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như đau khớp khi ăn nhai, há miệng khó, há miệng lệch hoặc nghe tiếng động bất thường tại vùng khớp khi đóng, mở miệng.
Nếu không được đánh giá và kiểm soát, các triệu chứng có thể kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng ăn uống, giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày.
- Ảnh hưởng đến giấc ngủ và người xung quanh
Nghiến răng khi ngủ thường xảy ra ngoài ý muốn nên người bệnh có thể không biết mình đang nghiến răng. Trong nhiều trường hợp, người thân hoặc bạn cùng phòng là người đầu tiên phát hiện thông qua tiếng nghiến răng vào ban đêm.
Tiếng nghiến răng lặp đi lặp lại có thể gây khó chịu, làm gián đoạn giấc ngủ của người xung quanh. Bản thân người nghiến răng cũng có thể thức dậy với cảm giác mỏi hàm, đau đầu hoặc ngủ không ngon giấc.
- Nghiến răng còn có thể đi kèm một số rối loạn giấc ngủ.
Do đó, nếu tình trạng xuất hiện thường xuyên, người bệnh nên được đánh giá để tìm các yếu tố liên quan.
3. Làm gì khi nghi ngờ nghiến răng?
Không nên chỉ dựa vào việc nghe tiếng nghiến răng để tự chẩn đoán. Bác sĩ răng hàm mặt có thể đánh giá dựa trên bệnh sử, bảng câu hỏi, thăm khám trực tiếp và các dấu hiệu tổn thương trên răng, cơ và khớp thái dương hàm.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể sử dụng BruxChecker hoặc ghi điện cơ để hỗ trợ đánh giá hoạt động cơ và tình trạng nghiến răng.
Việc xác định nghiến răng đặc biệt quan trọng trước khi thực hiện một số can thiệp nha khoa. Nếu người bệnh có nghiến răng nhưng không được phát hiện, lực tác động quá mức có thể ảnh hưởng đến độ bền của răng và phục hình.
Điều trị nghiến răng cần dựa trên nguyên nhân, mức độ và hậu quả đối với từng người. Có thể bao gồm điều chỉnh các yếu tố liên quan, kiểm soát căng thẳng, cải thiện giấc ngủ, điều trị các vấn đề răng miệng hoặc sử dụng máng bảo vệ theo chỉ định của bác sĩ.
Nghiến răng không phải lúc nào cũng cần điều trị tích cực, nhưng nghiến răng kéo dài kèm mòn răng, đau hàm, đau đầu, rối loạn khớp thái dương hàm hoặc tổn thương phục hình cần được thăm khám. Phát hiện sớm giúp hạn chế tổn thương răng và hệ thống nhai, đồng thời bảo vệ sức khỏe răng miệng về lâu dài.
Nghiến răng ngày càng phổ biến
Nghiến răng có thể gặp ở cả trẻ em và người trưởng thành. Tình trạng này được ghi nhận ở nhiều độ tuổi và có xu hướng được quan tâm ngày càng nhiều trong cộng đồng.
Nghiến răng khi thức thường liên quan đến thói quen siết chặt hàm hoặc giữ hai hàm răng tiếp xúc trong những thời điểm căng thẳng, tập trung hoặc lo âu. Người bệnh đôi khi không nhận biết được hành vi này cho đến khi xuất hiện đau hoặc mỏi vùng hàm.
