Tác hại của lạm dụng rượu bia đối với các bệnh mạn tính

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), rượu, bia là nguyên nhân trực tiếp gây ra ít nhất 30 loại bệnh và chấn thương, đồng thời là nguyên nhân gián tiếp của khoảng 200 loại bệnh tật (thuộc Bảng phân loại bệnh tật quốc tế ICD-10), cho thấy mức độ ảnh hưởng của rượu bia đến sức khỏe con người sâu rộng hơn nhiều so với những gì phần lớn người sử dụng vẫn nghĩ.

Bộ Y tế cũng từng đánh giá rượu, bia xếp thứ 5 trong số 15 yếu tố nguy cơ sức khỏe hàng đầu tại nước ta, với số liệu thống kê cho thấy có tới 71,7 % trường hợp tử vong do xơ gan ở nam giới và 36,2 % trường hợp tử vong do tai nạn giao thông ở nam giới có liên quan đến việc sử dụng rượu, bia.

1. Tác động của rượu bia với sức khỏe

1.1. Rượu bia tàn phá gan âm thầm qua nhiều năm

Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt nhất từ việc lạm dụng rượu bia kéo dài, bởi đây là nơi đảm nhiệm phần lớn quá trình chuyển hóa cồn trong cơ thể. Khi rượu bia được sử dụng thường xuyên và ở mức cao trong thời gian dài, tế bào gan dần bị tổn thương, dẫn đến tình trạng gan nhiễm mỡ, sau đó có thể tiến triển thành viêm gan do rượu và cuối cùng là xơ gan - một tình trạng tổn thương không thể hồi phục.

Ở giai đoạn muộn, xơ gan do rượu còn làm gia tăng đáng kể nguy cơ ung thư gan. Điều đáng lo ngại là quá trình tổn thương gan diễn ra âm thầm trong nhiều năm, phần lớn người bệnh chỉ phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn, với các biểu hiện như mệt mỏi kéo dài, chán ăn, vàng da, vàng mắt, đầy bụng, khó tiêu hoặc đau tức vùng hạ sườn phải.

1.2. Gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch và ung thư

Không chỉ ảnh hưởng đến gan, lạm dụng rượu bia còn là yếu tố nguy cơ quan trọng đối với các bệnh tim mạch và ung thư - hai nhóm bệnh không lây nhiễm gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam. Sử dụng rượu bia thường xuyên ở mức cao có thể làm tăng huyết áp, gây rối loạn nhịp tim, làm suy yếu cơ tim theo thời gian và góp phần làm gia tăng nguy cơ đột quỵ não.

Về ung thư, Tổ chức Y tế Thế giới đã xếp cồn ethanol trong đồ uống có cồn vào nhóm chất gây ung thư ở người, với bằng chứng liên quan đến ung thư khoang miệng, họng, thực quản, gan, đại trực tràng và ung thư vú ở phụ nữ. Cơ chế gây ung thư của rượu bia được lý giải một phần bởi sản phẩm chuyển hóa trung gian của cồn là acetaldehyde, một chất có khả năng gây tổn thương trực tiếp lên cấu trúc di truyền của tế bào.

1.3. Tác động đến sức khỏe tâm thần và hệ thần kinh

Lạm dụng rượu bia trong thời gian dài còn gây ra những rối loạn tâm thần đáng kể, được y học ghi nhận với những tên bệnh riêng như loạn thần do rượu. Theo thống kê trước đây của ngành y tế, có tới khoảng 15 % số giường bệnh tại các bệnh viện tâm thần trên cả nước từng được dành để điều trị người bệnh loạn thần do rượu, bia. Con số này phản ánh gánh nặng không nhỏ mà rượu bia gây ra cho hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Về lâu dài, sử dụng rượu bia quá mức còn gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, dẫn đến suy giảm trí nhớ, rối loạn giấc ngủ, run tay chân, thậm chí gây ra tình trạng mê sảng, rối loạn nhận thức và ảo giác ở những trường hợp nặng hoặc khi ngừng uống đột ngột sau thời gian dài lệ thuộc.

2. Không có mức tiêu thụ rượu bia nào là an toàn

Một trong những thông điệp quan trọng mà Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới nhiều lần nhấn mạnh là không tồn tại một ngưỡng tiêu thụ rượu bia nào được xem là hoàn toàn an toàn cho sức khỏe. Ngay cả ở mức uống thấp, rượu bia vẫn có thể làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm nếu sử dụng kéo dài.

Để hỗ trợ việc nhận diện sớm những người uống rượu bia ở mức nguy cơ cao, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 4946 năm 2020 về hướng dẫn sàng lọc và can thiệp giảm tác hại cho người có nguy cơ sức khỏe do uống rượu, bia tại cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu và tại cộng đồng, sử dụng bộ công cụ sàng lọc AUDIT do Tổ chức Y tế Thế giới xây dựng.

Theo hướng dẫn này, người đạt điểm số từ 8 đến 15 được xếp vào nhóm uống rượu bia ở mức nguy cơ cao. Nếu tình trạng này kéo dài, nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm như ung thư và tim mạch sẽ tiếp tục gia tăng. Trong trường hợp chưa thể dừng hoàn toàn, các chuyên gia khuyến cáo nam giới không nên uống quá hai đơn vị cồn mỗi ngày, nữ giới không quá một đơn vị cồn mỗi ngày, và không uống quá năm ngày trong một tuần.

3. Chủ động phòng ngừa từ chính thói quen hằng ngày

Việc thực thi nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia, bao gồm các quy định về hạn chế quảng cáo, kiểm soát nguồn cung và ngăn ngừa việc sử dụng rượu bia trước, trong giờ làm việc và học tập, đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát mức tiêu thụ chung của toàn xã hội. Tuy nhiên, biện pháp hiệu quả nhất vẫn bắt đầu từ nhận thức và hành động của mỗi cá nhân.

Đối với người đã có thói quen sử dụng rượu bia thường xuyên, việc chủ động giảm dần tần suất và lượng tiêu thụ, đồng thời tìm đến sự tư vấn của nhân viên y tế khi có dấu hiệu lệ thuộc, là bước đi cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Đối với cộng đồng nói chung, việc xây dựng thói quen giao tiếp, gắn kết xã hội không phụ thuộc vào rượu bia trong các dịp lễ, tết, cưới hỏi sẽ góp phần giảm thiểu gánh nặng bệnh không lây nhiễm đang gia tăng nhanh chóng tại Việt Nam.

Thuốc lá, rượu bia và những tác động âm thầm gây suy giảm thính giác

SKĐS - Không chỉ gây hại cho tim, gan hay phổi, thuốc lá và rượu bia còn là những yếu tố nguy cơ âm thầm làm suy giảm thính lực. Từ tổn thương tai trong đến ảnh hưởng hệ thần kinh, các thói quen này có thể khiến khả năng nghe suy giảm theo thời gian, thậm chí dẫn đến mất thính lực vĩnh viễn nếu không được kiểm soát.

Mời xem thêm video được quan tâm: