1. Lợi ích của gai bồ kết
Cây bồ kết ở Việt Nam thường trồng là loài Gleditsia fera (Lour.) Merr., thuộc họ Đậu. Tại nước ta, cây bồ kết có khả năng sinh trưởng mạnh, thích nghi tốt với nhiều loại thổ nhưỡng, được phân bố và trồng nhiều nhất ở khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ. Từ xưa, người dân thường trồng một vài cây ở góc vườn, ngõ xóm, quả dùng để gội đầu và tận dụng hệ thống gai bồ kết dày đặc làm hàng rào tự nhiên đồng thời thu hái làm thuốc.
Gai bồ kết được các tài liệu Đông y cổ ghi chép là một vị thuốc có nhiều tác dụng quý với tên gọi Tạo giác thích. Gai bồ kết có vị cay, tính ấm, đi vào các kinh can, vị, có tác dụng tiêu thũng giải độc, bài nùng, sát trùng. Gai bồ kết do có đặc tính vô cùng sắc nhọn nên Đông y thường mượn hình ảnh này để chỉ tính chất xuyên thấu, đi thẳng đến nơi có bệnh, điều trị các chứng:
- Ung nhọt, sang độc.
- Viêm tuyến vú, tắc tia sữa.
- Trị bệnh ngoài da, hắc lào, ghẻ lở.
Đông y hiện đại ngày nay còn thường gia giảm gai bồ kết vào các bài thuốc trị u nang buồng trứng, u xơ tử cung, phì đại tuyến tiền liệt, hoặc các hạt xơ cục dưới da.
Các phương pháp chiết xuất và sắc ký hiện đại đã phân lập được các nhóm hợp chất hoạt tính sinh học chủ yếu trong gai bồ kết như nhóm các flavonoid, nhóm sterol và triterpen, nhóm hợp chất phenol, phenylpropanoid, lignan…
Gai bồ kết đang được nghiên cứu với các tác dụng chủ yếu:
- Tác dụng kháng ung thư và ức chế khối u.
- Ức chế sự hình thành mạch máu nuôi khối u.
- Tác dụng kháng viêm mạnh.
- Tác dụng kháng khuẩn, kháng virus, chống dị ứng.
Gai bồ kết có nhiều tác dụng bất ngờ cho sức khỏe. Ảnh AI
2. Một số cách dùng gai bồ kết chữa bệnh
2.1 Dùng gai bồ kết hỗ trợ trị mụn nhọt sưng đau giai đoạn đầu
Thành phần: Gai bồ kết 12g, kim ngân hoa 20g, bồ công anh 20g, sài đất 20g.
Cách dùng: Các nguyên liệu rửa sạch, sắc với 600ml nước, sắc còn 200ml, chia uống 2 lần trong ngày.
2.2 Dùng gai bồ kết hỗ trợ thúc mủ vỡ nhanh, trị nhọt độc đã gom mủ
Thành phần: Gai bồ kết 12g, sinh hoàng kỳ 15g, đương quy 12g, bạch chỉ 12g, xuyên khung 8g.
Cách dùng: Các nguyên liệu trên sắc với 600ml nước, sắc còn 200ml, uống 1 lần trong ngày.
2.3 Dùng gai bồ kết xông rửa hỗ trợ điều trị trĩ, rò hậu môn
Thành phần: Gai bồ kết 20g, khổ sâm 15g, phèn chua 10g, lá trầu không 5 lá.
Cách dùng:
- Cho các vị thuốc vào đun sôi kỹ với khoảng 2 lít nước.
- Đổ ra chậu, chờ nước bớt nóng, tận dụng khi nước còn bốc hơi ngồi xông hậu môn.
- Khi nước nguội bớt, có độ ấm vừa phải dùng ngâm, rửa trực tiếp búi trĩ.
2.4 Dùng gai bồ kết hỗ trợ trị tắc tia sữa
Thành phần: Gai bồ kết 8g, bồ công anh 20g, lá chanh 10g, cam thảo nam 6g.
Cách dùng: Sắc các nguyên liệu với 600ml nước, sắc còn 200ml, uống 2 lần trong ngày.
2.5 Dùng gai bồ kết hỗ trợ trị ho có đờm, hen suyễn
Thành phần: Gai bồ kết 10g, hạt tía tô 10g, cam thảo 5g.
Cách dùng: Cho các nguyên liệu vào với 600ml nước, sắc còn 200ml, uống 2 lần trong ngày.
3. Một số lưu ý khi sử dụng gai bồ kết
- Không dùng gai bồ kết cho phụ nữ có thai, thận trọng khi dùng cho phụ nữ đang cho con bú, người bệnh gan nặng, người bệnh dạ dày.
- Không lạm dụng, không dùng gai bồ kết dài ngày. Trong điều trị các chứng mụn nhọt, khi miệng nhọt đã vỡ, mủ độc đã chảy ra hết hoặc khối sưng đã xẹp thì phải lập tức ngừng thuốc. Không dùng cho các khối nhọt chìm sâu, lõm, da nhợt nhạt hoặc không đổi màu, không nóng, mủ loãng trong, rỉ dịch lâu ngày không liền.
- Thận trọng khi dùng cho người khí huyết suy nhược, người âm hư hỏa vượng. Khi dùng phải phối hợp cùng các vị thuốc giúp bài độc mà không làm hại chính khí.
- Không đắp, ngâm rửa gai bồ kết cho vết thương hở sâu hoặc vết thương đã bắt đầu khô miệng, lên da non.
- Khi dùng ngoài không bôi gai bồ kết lan ra vùng da khỏe, không để dính vào niêm mạc mắt, mũi, miệng.
