Ngày 24/6/2011, sau 4 ngày xét xử phiên sơ thẩm, Toà án nhân dân thành phố Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận đã tuyên phạt bị cáo Đặng Thị Linh và bị cáo Nguyễn Thị Thu Nguyệt cùng phạm tội tham ô tài sản với mức mỗi người 7 năm tù giam.
Để đoàn viên công đoàn và người lao động ngành y tế hiểu thêm về sự việc, đồng thời có thể rút kinh nghiệm trong hoạt động của mình tránh hậu quả đáng tiếc, chúng tôi mạnh dạn viết lên suy nghĩ của mình về một số điểm đáng chú ý sau:
1. Về kết luận của Hội đồng xét xử
Hội đồng xét xử đã căn cứ Điều 278 của Bộ luật hình sự để phán quyết thì cũng phải căn cứ luật để tiến hành các thủ tục tố tụng chứ không thể theo quy định của ngành nào khác. Những nội dung được tranh tụng tại toà phải được tôn trọng theo quy định của pháp luật và phù hợp với nội dung đổi mới công tác tư pháp của Đảng và Nhà nước.
Và trên hết là bản án sau khi tuyên phải thấu tình đạt lý thì chúng tôi cho rằng cần được xem xét ở cả lý và tình:
Về lý: Toà có thể áp dụng Khoản 1 Điều 278 trong vụ này thay cho áp dụng Khoản 2 Điều 278 vì cả hai bị cáo nếu có tham ô thì tổng số tiền chỉ có 27.243.000 đồng, trong khi cả cáo trạng và tại phiên toà, Hội đồng xét xử không thể quy rõ người nào tham ô bao nhiêu tiền. Mặt khác, mức tiền tham ô theo tội này quy định tại Bộ luật hình sự thông qua năm 1999, đến nay mức này có thể vận dụng để định tội danh ở khung hình phạt thấp hơn do thực tế tiền mất giá, tình hình kinh tế xã hội đã có nhiều thay đổi.
Về tình: Hai bị cáo có vi phạm nhưng mức độ không lớn, mặt khác, ai cũng hiểu số tiền 27.243.000 đồng đã chủ yếu được dùng để phục vụ mục đích chung của Trung tâm Mắt Bình Thuận. Ngay cả trong áp dụng khung hình phạt thì đây không phải là vụ án đặc biệt nghiêm trọng nên có thể áp dụng mức nào thấp hơn cho bị cáo thì pháp luật đều khuyến khích và là quyền của Hội đồng xét xử.
Vì những lý do trên, chúng tôi cho rằng mức án phạt 2 năm tù cho hưởng án treo đối với bị cáo Đặng Thị Linh và xử lý hành chính đối với bị cáo Nguyễn Thị Thu Nguyệt thì dễ thuyết phục sự đồng tình của quần chúng.
2. Về dư luận
Qua phương tiện thông tin đại chúng và những tài liệu chúng tôi có được thì nhiều luật sư, đặc biệt là dư luận cán bộ viên chức lao động ngành y tế không đồng tình với kết luận của Toà án nhân dân thành phố Phan Thiết bởi vì: Nếu đây là vụ án “bỏ túi” kiểu quan liêu bao cấp thì vụ án lại có màu sắc cá nhân chứ không phải theo luật định. Dư luận cũng nhiều ý kiến hoài nghi về việc có chỉ đạo hay tư tình vì ngay cả trong phiên toà vẫn có thư tay được chuyền lên hội đồng xét xử. Theo ý kiến của các luật sư bào chữa tại phiên toà thì thủ tục pháp lý để dẫn đến có phiên toà vẫn còn có điểm chưa hợp lý.
Nhưng hơn cả vẫn là kết luận của Hội đồng xét xử chưa khiến quần chúng nhân dân tâm phục, khẩu phục. Đây là vụ án chống tham nhũng điểm của Bình Thuận, thế mà mức độ tổn hại về kinh tế không lớn, không thể quy cụ thể cho mỗi bị cáo bao nhiêu, thế thì áp dụng khung hình phạt cho họ nhỡ oan thì sao? “Một ngày tù, nghìn thu ở ngoài” - Sao lại kết án tù đối với tội tham nhũng khi mà còn chưa định rõ được mức độ làm hại về kinh tế của họ? Mặt khác, nếu mới chỉ 27 triệu đồng mà đã như thế thì tác dụng làm gương đối với các vụ tham nhũng khác sẽ ngược lại, vì cứ chuẩn theo mức này thì lấy đâu ra khung hình phạt đối với người tham nhũng hàng tỷ, hàng trăm tỷ, hàng nghìn tỷ? Lẽ đương nhiên là không xử nổi họ.
 Phiên tòa xét xử vụ tham ô tại TT Mắt tỉnh Bình Thuận. |
3. Về cá nhân hai bị cáo
Chúng tôi đồng tình là rõ ràng trong vụ thanh toán sai 27 triệu này, Đặng Thị Linh với chức danh Giám đốc Trung tâm Mắt Bình Thuận phải chịu trách nhiệm chính. Nhưng mặt khác, bằng những kết quả về khám chữa bệnh mắt trong hơn 2 năm của TT Mắt Bình Thuận với hơn 30.000 lượt khám chữa bệnh chung, trong đó gần 3.000 ca mổ chữa mù loà (thời gian Đặng Thị Linh làm Giám đốc) thì chị Linh là người có công lớn. Trong điều kiện đất nước đổi mới, Chính phủ còn đang tìm cách giao quyền tự chủ cho các đơn vị sự nghiệp y tế để vừa có thêm nguồn lực cho đơn vị thực hiện nhiệm vụ chính trị, vừa để các đơn vị phát huy tính sáng tạo và nâng cao thu nhập cho viên chức lao động trong đơn vị thì TT Mắt Bình Thuận là một trong những đơn vị triển khai tốt mặt công tác này. Trong hai năm dưới sự lãnh đạo của GĐ Linh, TT Mắt đã huy động sự ủng hộ từ các nhà hảo tâm được 2,6 tỷ đồng. Chúng tôi đồng tình với việc coi khoản tiền này sau khi nhập vào tiền NSNN và được chi tiêu theo quy định của Luật NS. Số tiền 27 triệu mới chỉ bằng 1% số tiền trung tâm kêu gọi tài trợ được. Giả sử TT có quy chế chi tiêu nội bộ (đã được phê duyệt) với điều khoản là thưởng hoặc định mức chi tổ chức tiếp đón, vận động tài trợ bằng 1% số tiền quyên góp được thì có lẽ GĐ Linh và cộng sự không phải đối phó bằng các thủ tục rất không nên này. Thực chất của các cuộc kêu gọi quyên góp ở TT Mắt Bình Thuận và ở hầu hết các đơn vị y tế là “xin” tài trợ bằng cả nhiệm vụ chung và bằng cả các quan hệ cá nhân của lãnh đạo đơn vị. Dưới con mắt của CBVCLĐ ngành y tế, GĐ Đặng Thị Linh là một trong số những vị giám đốc “xin” tài trợ giỏi. Thế thì việc phải dùng số tiền 27 triệu để đi các chuyến công tác tổ chức kêu gọi tài trợ 2,6 tỷ đồng trong 2 năm có đáng kết tội không? Vấn đề ở chỗ là khoản tiếp khách này không được quyết toán theo quy định của Luật ngân sách, mà Quy chế chi tiêu nội bộ thì có vẻ như chưa đề cập đến, điều đó buộc chị Linh và đồng sự phải đổi cái sai này bằng cái sai khác mà cáo trạng và phiên toà đã căn cứ để luận tội.
NGUYỄN VĂN QUYỀN (Trưởng ban Chính sách - pháp luật - CĐYT Việt Nam)