Sụp mí mắt ở người lớn thường bị xem là biểu hiện của tuổi tác, mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ. Không ít người tìm đến các giải pháp che khuyết điểm, thậm chí phẫu thuật nâng mí mà chưa thăm khám chuyên khoa.
Tuy nhiên, sụp mí mắt - đặc biệt khi xuất hiện đột ngột hoặc kèm theo mỏi cơ, yếu cơ - có thể là dấu hiệu sớm của một bệnh lý thần kinh - cơ nguy hiểm: bệnh nhược cơ.
Nhược cơ là gì?
Nhược cơ là bệnh tự miễn mạn tính. Ở bệnh lý này, hệ miễn dịch tạo ra các kháng thể bất thường tấn công vào các thụ thể tại bản vận động thần kinh - cơ, làm gián đoạn quá trình truyền tín hiệu từ dây thần kinh đến cơ. Khi tín hiệu không được truyền đầy đủ, cơ không co bóp hiệu quả, dẫn đến tình trạng yếu cơ và nhanh mỏi.
Vì sao sụp mí thường là biểu hiện đầu tiên?
Cơ nâng mi là một trong những nhóm cơ hoạt động liên tục trong ngày. Do đặc điểm sinh lý, nhóm cơ này rất nhạy cảm với sự gián đoạn dẫn truyền thần kinh - cơ. Vì vậy, trong nhiều trường hợp nhược cơ, biểu hiện đầu tiên và rõ ràng nhất là sụp mí mắt.
Người bệnh có thể thấy một bên mí sa xuống hoặc cả hai bên. Ban đầu, tình trạng này thường nhẹ, xuất hiện vào cuối ngày khi cơ thể mệt mỏi và cải thiện sau khi nghỉ ngơi. Một số trường hợp kèm theo nhìn đôi, phải nheo mắt hoặc ngửa đầu ra sau để nhìn rõ hơn.
Đặc trưng của nhược cơ là càng sử dụng cơ nhiều thì cơ sẽ càng yếu, khi nghỉ ngơi, sức cơ có thể hồi phục phần nào. Chính tính chất dao động này khiến nhiều người chủ quan, cho rằng mình chỉ bị mỏi mắt do làm việc quá sức.
Tuy nhiên, nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển từ nhóm cơ mắt sang các nhóm cơ khác trong cơ thể.
Không chỉ ảnh hưởng vùng mắt
Nhược cơ không phải là bệnh về mắt, dù triệu chứng ban đầu thường xuất hiện ở vùng này. Đây là bệnh lý thần kinh - cơ có thể ảnh hưởng đến nhiều nhóm cơ khác nhau.
Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:
- Yếu cơ tay, chân: đi vài bước đã mệt, leo cầu thang khó khăn, cầm nắm đồ vật dễ rơi.
- Mỏi cơ khi nhai hoặc nói chuyện lâu.
- Giọng nói nhỏ dần, nói ngọng hoặc nói không rõ vào cuối ngày.
- Khó nuốt, dễ sặc khi ăn uống.
Nhiều người mô tả cảm giác "tay chân rã rời", "mất sức đột ngột" dù trước đó vẫn sinh hoạt bình thường. Tình trạng yếu cơ thường dao động trong ngày: buổi sáng có thể còn tương đối ổn, nhưng về chiều tối thì mệt nhiều hơn.
Ở giai đoạn nặng hoặc trong các đợt cấp, nhược cơ có thể gây:
- Té ngã do mất sức cơ đột ngột.
- Yếu cơ hô hấp dẫn đến khó thở.
- Rối loạn nuốt nghiêm trọng, làm tăng nguy cơ sặc và viêm phổi hít.
Nguy hiểm nhất là khi cơ hô hấp bị ảnh hưởng nặng, người bệnh có thể rơi vào suy hô hấp cấp, cần nhập viện cấp cứu và hỗ trợ thở máy. Tình trạng này được gọi là "cơn nhược cơ" - một biến chứng đe dọa tính mạng.
Sụp mí mắt ở người lớn không phải lúc nào cũng đơn thuần là dấu hiệu lão hóa.
Ai có nguy cơ mắc bệnh?
Nhược cơ có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường xuất hiện ở phụ nữ trẻ dưới 40 tuổi và nam giới trên 50 tuổi.
Bệnh có liên quan đến bất thường tuyến ức - cơ quan thuộc hệ miễn dịch nằm trong lồng ngực. Một số trường hợp phát hiện u tuyến ức đi kèm.
Ngoài ra, căng thẳng kéo dài, nhiễm trùng, phẫu thuật, mang thai hoặc sử dụng một số loại thuốc có thể khiến bệnh khởi phát hoặc nặng lên.
Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Người lớn bị sụp mí mắt cần đặc biệt lưu ý nếu kèm theo các biểu hiện sau:
- Sụp mí thay đổi theo thời điểm trong ngày.
- Nhìn đôi, mỏi mắt tăng dần khi làm việc.
- Nói chuyện một lúc thì giọng yếu dần.
- Nhai mỏi hàm, ăn lâu thấy mệt.
- Leo cầu thang, đi bộ nhanh cảm thấy yếu bất thường.
Những dấu hiệu này gợi ý tình trạng yếu cơ có tính chất dao động - đặc điểm điển hình của nhược cơ.
Việc tự ý dùng thuốc bổ mắt hoặc can thiệp thẩm mỹ khi chưa xác định nguyên nhân có thể làm chậm trễ chẩn đoán, khiến bệnh tiến triển nặng hơn. Nhược cơ cần được chẩn đoán bởi bác sĩ chuyên khoa thần kinh. Phát hiện sớm giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế biến chứng.
Điều trị nhược cơ
Các phương pháp điều trị chủ yếu gồm:
- Thuốc cải thiện dẫn truyền thần kinh - cơ.
- Thuốc ức chế miễn dịch nhằm giảm sản xuất kháng thể bất thường.
- Phẫu thuật cắt tuyến ức trong một số trường hợp.
- Điều trị hỗ trợ trong đợt cấp hoặc khi có biến chứng hô hấp.
Quan trọng nhất, người bệnh cần tuân thủ điều trị, tái khám định kỳ và không tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng cải thiện.
Lưu ý trong sinh hoạt
Bên cạnh việc tuân thủ chỉ định của bác sĩ, người mắc nhược cơ nên:
- Sắp xếp công việc hợp lý, tránh làm việc quá sức.
- Nghỉ ngơi xen kẽ trong ngày để giảm mỏi cơ.
- Chủ động phòng ngừa nhiễm trùng, tiêm phòng theo tư vấn y tế.
- Thông báo với bác sĩ khi cần dùng thuốc mới vì một số thuốc có thể làm bệnh nặng thêm
Gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ và theo dõi các dấu hiệu bất thường, đặc biệt là biểu hiện khó thở hoặc nuốt nghẹn.
Tóm lại, sụp mí mắt ở người lớn không phải lúc nào cũng đơn thuần là dấu hiệu lão hóa. Khi sụp mí kèm theo mỏi cơ, yếu cơ, nói mệt, khó nuốt hoặc khó thở, cần nghĩ đến khả năng mắc nhược cơ và đi khám chuyên khoa sớm.
Nhược cơ là bệnh tự miễn có thể kiểm soát nếu được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Sự chủ quan hoặc trì hoãn thăm khám có thể khiến người bệnh đối mặt với biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng.
