Hoàn thiện luật, củng cố lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng
Bà Angela Pratt cho rằng, Việt Nam đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá những năm gần đây. Trong đó, Quốc hội ban hành lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng năm 2024, các quyết định về tăng thuế thuốc lá và Nghị quyết 72 với trọng tâm mạnh mẽ về phòng bệnh là những dấu mốc quan trọng.
Theo Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam (WHO) tại Việt Nam, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ tạo cơ hội tăng cường các biện pháp hiện có, đồng thời đưa thêm những giải pháp dựa trên bằng chứng vào thực tiễn, qua đó tiếp tục phát huy thành tựu đã đạt được.
Bà Angela Pratt nhấn mạnh, chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam, bởi những biện pháp kiểm soát hiệu quả không chỉ giúp phòng ngừa bệnh tật mà còn thúc đẩy sức khỏe và cứu sống người dân.
Bà Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam. Ảnh: Trần Minh
Đối với lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được Quốc hội thông qua năm 2024, WHO đánh giá đây là quyết định có ý nghĩa lớn và nhận được sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế. Việc sửa đổi luật là cơ hội để thể chế hóa đầy đủ quyết định này trong hệ thống pháp luật, bảo đảm phạm vi điều chỉnh không chỉ bao gồm các sản phẩm hoàn chỉnh mà còn cả những thành phần, bộ phận được sử dụng để sản xuất các sản phẩm bị cấm.
WHO cũng khuyến nghị đưa túi ngậm nicotine vào phạm vi điều chỉnh của lệnh cấm đối với các sản phẩm mới. Theo bà Angela Pratt, đây là sản phẩm tương đối mới tại Việt Nam nhưng đang được tiếp thị mạnh mẽ tới giới trẻ.
Bà nhấn mạnh nicotine không phải là chất vô hại mà có khả năng gây nghiện cao, đặc biệt nguy hiểm đối với người trẻ. Nhiều bằng chứng cho thấy nicotine có thể ảnh hưởng đến não bộ, sự phát triển nhận thức và sức khỏe tâm thần.
Vì vậy, WHO kêu gọi các đại biểu Quốc hội tận dụng cơ hội sửa đổi luật để kiểm soát các sản phẩm nicotine mới, góp phần bảo vệ thế hệ tương lai trước nguy cơ nghiện nicotine và những tác động bất lợi đối với sức khỏe.
Tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá lên 85%
Một nội dung khác được WHO nhấn mạnh là tăng cường cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá. Theo bà Angela Pratt, bằng chứng và kinh nghiệm quốc tế cho thấy diện tích cảnh báo càng lớn thì thông điệp càng dễ được nhìn thấy và phát huy hiệu quả.
Người hút thuốc tiếp xúc với bao thuốc nhiều lần mỗi ngày. Vì vậy, mỗi lần nhìn thấy cảnh báo đều là cơ hội truyền tải thông điệp về sức khỏe, khuyến khích bỏ thuốc và thúc đẩy người hút thuốc cân nhắc cai thuốc.
Cảnh báo lớn hơn còn giúp thu hẹp diện tích mà các công ty thuốc lá có thể sử dụng để tiếp thị sản phẩm. Theo bà Angela Pratt, ngành công nghiệp thuốc lá thường tận dụng những khoảng trống trên bao bì để quảng bá sản phẩm, do đó tăng diện tích cảnh báo vừa nâng cao khả năng nhận diện thông tin sức khỏe, vừa hạn chế không gian tiếp thị.
WHO khuyến nghị tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá lên 85%. Ảnh: TL
Hiện Việt Nam đã triển khai cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao thuốc lá. Tuy nhiên, theo WHO, diện tích cảnh báo hiện nay vẫn có thể được mở rộng và nội dung cảnh báo cần được cập nhật. WHO khuyến nghị nâng diện tích cảnh báo lên 85% bao bì, đồng thời đổi mới thông tin để duy trì tác động và hiệu quả.
Việc sửa đổi luật là cơ hội để giải quyết những hạn chế này, giúp cảnh báo trở nên nổi bật, có sức tác động mạnh hơn. WHO cũng đề xuất tận dụng bao thuốc lá để cung cấp thông tin về đường dây tư vấn cai thuốc lá quốc gia, qua đó hỗ trợ người hút thuốc tiếp cận dịch vụ và từ bỏ thuốc lá.
Xây dựng môi trường công cộng không khói thuốc hoàn toàn
Theo bà Angela Pratt, không có mức phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được xem là an toàn. Khói thuốc thụ động gây ra nhiều tác động nghiêm trọng đối với sức khỏe, trong đó có ung thư và bệnh tim mạch.
Vì vậy, biện pháp duy nhất để bảo vệ mọi người trước những tác hại này là xây dựng môi trường công cộng không khói thuốc hoàn toàn. Người lao động, khách đến và tất cả những người có mặt tại các địa điểm công cộng đều có quyền được hít thở không khí sạch, không bị ô nhiễm bởi khói thuốc.
Việt Nam đã có những quy định về môi trường không khói thuốc, song WHO cho rằng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện, đặc biệt là khắc phục những ngoại lệ cho phép bố trí khu vực hút thuốc trong nhà tại một số địa điểm công cộng.
Bà Angela Pratt bày tỏ mong muốn mọi địa điểm công cộng tại Việt Nam đều trở thành môi trường hoàn toàn không khói thuốc. Điều này không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe người dân mà còn phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam theo Công ước khung về kiểm soát thuốc lá.
Cấm toàn diện trưng bày thuốc lá tại điểm bán
Bên cạnh các giải pháp trên, WHO nhấn mạnh sự cần thiết của việc cấm toàn diện trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán.
Theo bà Angela Pratt, bằng chứng và kinh nghiệm quốc tế cho thấy ngành công nghiệp thuốc lá sử dụng việc trưng bày sản phẩm như một hình thức tiếp thị, quảng cáo; trong đó, người trẻ là nhóm đặc biệt dễ chịu tác động.
Theo bà, ngành công nghiệp thuốc lá sẽ tận dụng mọi cơ hội để quảng bá sản phẩm, vì vậy chính sách kiểm soát thuốc lá cần hướng tới loại bỏ những cơ hội tiếp thị này. Việc trưng bày sản phẩm tại điểm bán có thể làm tăng mức độ tiếp xúc của người trẻ với thuốc lá, qua đó khiến nhóm đối tượng này dễ bị ảnh hưởng bởi hoạt động quảng bá.
Hoàn thiện luật, củng cố lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Ảnh TL
Bà Angela Pratt cũng nhấn mạnh, cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán không đồng nghĩa với việc cấm hoạt động bán thuốc lá hợp pháp cho người trưởng thành. Biện pháp này nhằm hạn chế hoạt động tiếp thị, quảng cáo thông qua hình thức trưng bày sản phẩm.
Theo WHO, chỉ có lệnh cấm toàn diện việc trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán mới có thể giúp giảm mức độ tiếp cận và phơi nhiễm với các sản phẩm thuốc lá, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát thuốc lá tại Việt Nam.
Việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá vì thế không chỉ nhằm hoàn thiện các quy định hiện hành mà còn là cơ hội để Việt Nam chủ động ứng phó với những nguy cơ mới, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tạo dựng môi trường sống lành mạnh hơn cho các thế hệ tương lai.
