Lồng ghép bình đẳng giới, bảo đảm quyền tiếp cận đất đai
Tại cuộc họp về lồng ghép vấn đề bình đẳng giới trong dự án Luật Đất đai (sửa đổi) do Ủy ban Văn hóa và Xã hội(VH&XH) tổ chức, các đại biểu, chuyên gia tập trung góp ý nhằm bảo đảm phụ nữ và nam giới có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận, sử dụng và thực hiện các quyền về đất đai.
Báo cáo tại cuộc họp, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ NN&MT Đoàn Thị Thanh Mỹ cho biết, lồng ghép giới là yêu cầu bắt buộc, được thực hiện xuyên suốt quá trình xây dựng, thẩm tra dự án Luật.

Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ NN&MT Đoàn Thị Thanh Mỹ. Ảnh: Nguyễn Hùng
Qua rà soát, các quy định về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giá đất, tài chính đất đai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều được xây dựng theo nguyên tắc áp dụng thống nhất, không phân biệt giới tính.
Dự thảo Luật bảo đảm cá nhân, hộ gia đình, tổ chức đủ điều kiện đều được bình đẳng trong tiếp cận đất đai, thực hiện thủ tục hành chính, thụ hưởng chính sách và thực hiện quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất. Cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số trong quản lý đất đai cũng được kỳ vọng nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ công, tăng tính công khai, minh bạch.

Các đại biểu tham dự cuộc họp. Ảnh: Nguyễn Hùng
Các quy định này phù hợp với Hiến pháp năm 2013, Luật Bình đẳng giới và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trong đó có Công ước CEDAW.
Cần đánh giá tác động cụ thể đối với phụ nữ
Phó Vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới, Bộ Nội vụ Ngô Diệu Linh đánh giá dự thảo Luật đã có những bước tiến khi nghiêm cấm phân biệt đối xử về giới trong quản lý, sử dụng đất đai và khẳng định quyền bình đẳng giới trong lĩnh vực này.
Tuy nhiên, báo cáo đánh giá tác động giới vẫn còn chung chung, chưa làm rõ tác động khác biệt đối với nam và nữ khi thực hiện các chính sách về quy hoạch, trưng dụng, thu hồi đất. Do đó, cần đánh giá cụ thể hơn những ảnh hưởng đến việc làm, đào tạo nghề, thu nhập và ổn định đời sống của phụ nữ sau thu hồi đất.

Phó Vụ trưởng Vụ Công tác thanh niên và Bình đẳng giới, Bộ Nội vụ Ngô Diệu Linh. Ảnh: Nguyễn Hùng
Bộ Nội vụ cũng đề nghị bổ sung quy định bảo đảm sự tham gia của phụ nữ trong quá trình quy hoạch và các cuộc họp tham vấn cộng đồng về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đồng thời, nghiên cứu chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn, phụ nữ đơn thân và người già neo đơn.
Đáng chú ý, các ý kiến đề nghị cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai cần được phân tách theo giới, đồng thời xem xét các yếu tố như độ tuổi, dân tộc, tình trạng khuyết tật, hôn nhân và khu vực sinh sống. Dữ liệu này sẽ giúp nhận diện rõ hơn tình trạng sở hữu, sử dụng đất và làm cơ sở xây dựng chính sách phù hợp.

Nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban VH&XH Nguyễn Thị Mai Hoa. Ảnh: Media Quốc hội
Các đại biểu cũng kiến nghị quan tâm nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, phụ nữ cao tuổi, phụ nữ nông thôn, đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật và trẻ em. Với khu tái định cư, cần bảo đảm hạ tầng đồng bộ như trường mầm non, trạm y tế, chợ, điểm sinh hoạt cộng đồng và nguồn nước sạch, qua đó giảm gánh nặng chăm sóc gia đình, đặc biệt đối với phụ nữ.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban VH&XH Trần Thị Thanh Lam phát biểu kết luận. Ảnh: Nguyễn Hùng
Phát biểu kết luận, Phó Chủ nhiệm Ủy ban VH&XH Trần Thị Thanh Lam nhấn mạnh đánh giá tác động về giới là yêu cầu bắt buộc trong xây dựng pháp luật. Với Luật Đất đai, một đạo luật có tác động rộng đến người dân, việc nhận diện đầy đủ tác động giới và nhóm dễ bị tổn thương càng cần được thực hiện kỹ lưỡng.
Bà đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát ý kiến cử tri, thực tiễn thi hành pháp luật và hoàn thiện báo cáo đánh giá tác động giới; đồng thời đặc biệt quan tâm xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai. Những nội dung đã rõ cần được thể chế hóa ngay trong lần sửa đổi này, còn những vấn đề chưa thể quy định chi tiết cần được hướng dẫn cụ thể tại các văn bản dưới luật, bảo đảm chính sách khi ban hành có tính khả thi và đi vào cuộc sống.